Theo các nguồn tin từ Lục quân Mỹ và ngành công nghiệp quốc phòng, Lục quân Mỹ đã thử nghiệm thành công hệ thống đạn bay lảng vảng PERCH được tích hợp trực tiếp trên xe tăng chiến đấu chủ lực M1A2 Abrams SEPv3.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa lực lượng thiết giáp, khi xe tăng lần đầu tiên được trang bị năng lực trinh sát và tấn công ngoài tầm nhìn trực tiếp (BLOS) ngay trên chính phương tiện, không cần phụ thuộc vào các đơn vị UAV bên ngoài.
Hệ thống Precision Effects & Reconnaissance, Canister-Housed (PERCH) do General Dynamics Land Systems phát triển, phối hợp cùng hãng AeroVironment, cho phép kíp xe tăng phóng trực tiếp các đạn bay lảng vảng Switchblade từ trong xe, trong khi vẫn được bảo vệ an toàn dưới lớp giáp. Theo các quan chức quân đội Mỹ, PERCH hiện vẫn đang trong giai đoạn đánh giá, chưa được biên chế chính thức cho các đơn vị tác chiến.
Mô hình trưng bày (mockup) của hệ thống PERCH được nạp đầy drone tự sát Switchblade trên bục triển lãm. Ảnh: GDLS
Điểm cốt lõi của PERCH là việc mở rộng đáng kể không gian tác chiến của xe tăng. Trước đây, Abrams chỉ có thể tiêu diệt các mục tiêu nằm trong tầm quan sát trực tiếp của kính ngắm hoặc cảm biến. Điều này khiến xe tăng gặp bất lợi khi đối phương ẩn nấp sau địa hình, công trình hoặc trong môi trường đô thị phức tạp.
PERCH khắc phục hạn chế này bằng cách trang bị cho Abrams các đạn bay lảng vảng chiến thuật được phóng trực tiếp từ xe. Các đạn này được đặt trong các ống phóng mô-đun gắn ngoài thân xe, sử dụng các điểm lắp có sẵn, không yêu cầu cải tạo kết cấu hay khoan cắt thân xe. Hệ thống vận hành thông qua các giao diện quản lý tác chiến sẵn có trên Abrams, cho phép kíp xe điều khiển hoàn toàn trong điều kiện an toàn dưới giáp.
Nhờ đó, xe tăng không chỉ “nhìn” được xa hơn mà còn có thể tấn công chính xác các mục tiêu bị che khuất, từ sau đồi, sau công trình cho tới các điểm phục kích tiềm tàng.
Hệ thống PERCH cho phép Abrams sử dụng hai dòng đạn bay lảng vảng chủ lực: Switchblade 300 Block 20 và Switchblade 600.
Switchblade 300 Block 20 được tối ưu cho nhiệm vụ trinh sát và tiêu diệt bộ binh, phương tiện hạng nhẹ hoặc các tổ tên lửa chống tăng hoạt động bí mật. Với thời gian bay trên 20 phút, góc tấn công dốc và khả năng lựa chọn điểm kích nổ, loại đạn này đặc biệt hiệu quả trong môi trường đô thị hoặc địa hình phức tạp. Tính năng “hủy tấn công và tái công kích” cho phép kíp xe thay đổi mục tiêu ngay trong chuyến bay, giảm thiểu rủi ro nhầm lẫn hoặc tổn thất ngoài ý muốn.
Mô-đun bệ phóng PERCH được lắp ở sườn xe tăng M1A2 Abrams SEPv3 của Lục quân Mỹ, cho phép triển khai đạn bay lảng vảng Switchblade nhằm thực hiện trinh sát ngoài tầm nhìn trực tiếp và năng lực tấn công chính xác. Ảnh: Army Recognition Group
Trong khi đó, Switchblade 600 mang đầu đạn lớn hơn, được thiết kế để tiêu diệt xe bọc thép và công sự kiên cố. Với thời gian bay lảng vảng lên tới 40 phút, Switchblade 600 hoạt động như một “tên lửa chính xác tầm xa”, cho phép Abrams tấn công các mục tiêu quan trọng ở cự ly vượt xa tầm bắn của pháo 120mm.
Sự kết hợp này giúp các đơn vị xe tăng có thể định hình chiến trường trước khi giao chiến trực tiếp, mà không cần gọi pháo binh hay không quân chi viện.
Trong các môi trường tác chiến có nguy cơ phục kích cao, đặc biệt là đô thị, PERCH mang lại lợi thế sống còn cho kíp xe tăng. Thay vì phải tiến vào các điểm nghẽn một cách rủi ro, kíp xe có thể phóng Switchblade để trinh sát trước các ngã tư, sườn đồi hoặc khu vực nghi ngờ có đối phương ẩn nấp. Nếu phát hiện mối đe dọa, mục tiêu có thể bị tiêu diệt ngay từ xa.
Về mặt học thuyết, PERCH phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy tác chiến thiết giáp của Mỹ, nơi xe tăng không còn chỉ là một nền tảng hỏa lực động năng, mà trở thành trung tâm trinh sát – tấn công đa nhiệm trong chiến trường số hóa. Hệ thống mô-đun này cũng có thể mở rộng cho các nền tảng khác như xe Stryker, đồng thời sẵn sàng tích hợp các công nghệ UAV mới trong tương lai.
Trong bối cảnh các đối thủ tiềm tàng gia tăng sử dụng UAV, tên lửa dẫn đường và tác chiến điện tử để chống tăng, việc Mỹ tích hợp đạn bay lảng vảng trực tiếp lên xe tăng Abrams cho thấy một thông điệp rõ ràng: kết hợp giáp bảo vệ với độ chính xác, hỏa lực trực tiếp với sát thương từ trên không, nhằm duy trì ưu thế trên chiến trường hiện đại.
Đạn bay lảng vảng là loại vũ khí bay không người lái, kết hợp đặc điểm của máy bay không người lái và tên lửa. Sau khi phóng, đạn có thể bay lượn trên không để trinh sát, tìm kiếm mục tiêu trong thời gian dài. Khi phát hiện mục tiêu phù hợp, đạn sẽ lao thẳng vào và tự hủy để tiêu diệt mục tiêu. Nhờ độ chính xác cao và khả năng tấn công các mục tiêu bị che khuất, đạn bay lảng vảng ngày càng được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh hiện đại.
Nguyễn Cúc