Drone xâm lấn vùng cấm bay: Thiệt hại hàng tỉ đồng và nỗi lo an toàn

6 giờ trướcBài gốc

Những ngày đầu năm 2026, ngành hàng không Việt Nam đối mặt với một thách thức an ninh hiện hữu: Sự xâm lấn trái phép của thiết bị bay không người lái (Drone/UAV) tại các khu vực nhạy cảm xung quanh cảng hàng không. Những "con chim sắt" công nghệ này không chỉ đe dọa an toàn bay mà còn đang gây ra những thiệt hại kinh tế khổng lồ cho các nhà khai thác và hàng vạn hành khách.

Sự việc diễn ra tối ngày 15.3 vừa qua tại Cảng hàng không quốc tế (HKQT) Cát Bi là "giọt nước tràn ly" cho những lo ngại về an ninh vùng trời tầm thấp. Khi các tổ bay đang tập trung cao độ cho quá trình tiếp cận hạ cánh – giai đoạn nhạy cảm nhất của mỗi chuyến bay – thì sự xuất hiện của một vật thể bay lạ đã khiến toàn bộ quy trình vận hành bị đảo lộn.

Sự gia tăng đột biến của các thiết bị bay dân dụng gây nguy hiểm cho sự an toàn của các chuyến bay.

Theo báo cáo từ Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), vật thể này xuất hiện ngay trong hành lang tiếp cận, buộc các kiểm soát viên không lưu phải ra lệnh đình chỉ hạ cánh khẩn cấp để đảm bảo an toàn tuyệt đối. Hệ quả là 4 chuyến bay phải bay vòng chờ trên không, tiêu tốn hàng tấn nhiên liệu trước khi buộc phải chuyển hướng hạ cánh xuống Nội Bài. Dưới mặt đất, 2 chuyến bay khác bị đóng băng tại chỗ, khiến hàng trăm hành khách mệt mỏi chờ đợi trong vô vọng.

Đây không phải là sự cố đơn lẻ. Trước đó, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) liên tục gửi báo cáo về tình trạng UAV hoạt động trái phép tại khu vực Cảng HKQT Đà Nẵng. Sự gia tăng đột biến của các thiết bị bay dân dụng, từ các dòng flycam quay phim đến drone nông nghiệp tự chế, đang tạo ra một "ma trận" nguy hiểm mà các radar hàng không truyền thống khó lòng kiểm soát hết.

Nếu nhìn vào bảng cân đối kế toán của các hãng hàng không, thiệt hại từ Drone/UAV không chỉ dừng lại ở việc chậm chuyến. Đó là một chuỗi hệ lụy tài chính dây chuyền. Theo thống kê từ hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines, chỉ trong vỏn vẹn một tuần (từ ngày 17.2 đến 24.2.2026), các vụ việc liên quan đến drone đã gây thiệt hại ước tính lên tới 5,6 tỉ đồng.

Con số này bao gồm chi phí nhiên liệu phụ trội, phí phục vụ mặt đất tại các sân bay dự phòng, chi phí bồi thường và hỗ trợ lưu trú cho hành khách. Đáng báo động hơn, tổng số hành khách bị ảnh hưởng trực tiếp lên tới 9.200 người.

"Tôi đang trên chuyến bay về Cát Bi, máy bay đã hạ độ cao nhưng rồi bỗng nhiên vút lên lại. Cảm giác rất hoang mang. Khi đáp xuống Nội Bài và phải đi xe khách ngược về Hải Phòng trong đêm, tôi mới biết nguyên nhân là do một cái drone. Thật không thể chấp nhận được việc một sở thích cá nhân lại làm ảnh hưởng đến tính mạng và thời gian của hàng nghìn người", anh Nguyễn Văn Sơn, một hành khách trên chuyến bay bị chuyển hướng, chia sẻ trong tâm trạng bức xúc.

Dưới góc độ chuyên môn, TS Trần Hoài Nam - giảng viên công nghệ thông tin tại một trường đại học ở Hà Nội cho rằng một chiếc UAV nặng chỉ vài kilogam có thể gây ra thảm họa tương đương với một cú va chạm chim, nhưng ở mức độ nghiêm trọng hơn nhiều do cấu tạo vật liệu. Các chuyên gia kỹ thuật hàng không cảnh báo, ở vận tốc tiếp cận hạ cánh khoảng 250 - 300 km/giờ, một chiếc drone va vào kính buồng lái có thể gây nứt vỡ, mất áp suất tức thì.

Nguy cơ lớn nhất nằm ở viên pin Lithium-Polymer – "trái tim" của các loại drone. Nếu bị hút vào động cơ phản lực, pin Lithium có thể phát nổ ngay lập tức, làm gãy các lá cánh quạt động cơ dẫn đến cháy hoặc hỏng hóc hoàn toàn động cơ ngay trên không trung. Khác với chim mồi, cấu tạo kim loại và nhựa cứng của drone không dễ bị "nghiền nát" mà sẽ trở thành những mảnh văng công phá từ bên trong động cơ.

"Chúng ta đã có Nghị định 36/2008/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái, nhưng thực tế việc xử phạt và ngăn chặn tại chỗ vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Các đối tượng thường vận hành drone từ xa bằng sóng radio hoặc GPS, nằm ngoài phạm vi bảo vệ của sân bay. Khi lực lượng chức năng đến nơi, chủ sở hữu đã kịp thu hồi thiết bị hoặc lẩn trốn", TS Trần Hoài Nam cho hay.

Để bài toán này có lời giải triệt để, vị chuyên gia này cho rằng ngành hàng không cần một chiến lược đồng bộ từ quản lý đến thực thi, đó là cần quy định đăng ký quyền sở hữu drone ngay từ khâu nhập khẩu.

Mọi thiết bị bay phải được gắn mã định danh điện tử gắn liền với căn cước công dân của chủ sở hữu; Xây dựng quy chế phối hợp phản ứng nhanh giữa Cảng hàng không, Công an và Quân đội địa phương để xử lý ngay lập tức các trường hợp vi phạm trong "phút mốt"; Cần xem xét nâng mức xử phạt, không chỉ dừng lại ở phạt hành chính mà phải truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh "Gây rối trật tự an toàn giao thông đường không" đối với các trường hợp gây thiệt hại kinh tế lớn hoặc đe dọa trực tiếp đến sinh mạng hành khách.

Trong tương lai có thể xem xét lắp đặt các hệ thống chống UAV tại tất cả các sân bay trọng điểm. Hệ thống này không chỉ phát hiện mà còn có khả năng chiếm quyền điều khiển, buộc drone phải hạ cánh an toàn hoặc quay đầu về điểm xuất phát.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/drone-xam-lan-vung-cam-bay-thiet-hai-hang-ti-dong-va-noi-lo-an-toan-248774.html