Dự án cải tạo tuyến đường sắt khu vực đèo Khe Nét với tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng đang tiến gần ngày hoàn thiện. Sau khi đi vào vận hành, công trình trọng điểm này sẽ giúp tàu hỏa vượt đèo chỉ trong 10 phút thay vì hơn 60 phút như hiện nay, tháo gỡ nút thắt hạ tầng tồn tại suốt nhiều thập kỷ trên trục giao thông xương sống của đất nước.
Hiện trạng "điểm tử thần" trên cung đường sắt đẹp nhất thế giới
Mặc dù tuyến đường sắt Hà Nội – TP. HCM từng được Lonely Planet vinh danh là một trong những hành trình tàu hỏa đẹp nhất thế giới, nhưng đoạn qua đèo Khe Nét lại là thách thức lớn về mặt kỹ thuật. Với độ cao trên 700m so với mực nước biển, đèo sở hữu địa hình hiểm trở với độ dốc lớn và liên tiếp các khúc cua gắt.
Tại khu vực này, tốc độ tàu hỏa hiện chỉ đạt từ 20–25km/h. Đối với các đoàn tàu hàng, ngành đường sắt thường xuyên phải bố trí thêm đầu máy phụ để đẩy vượt dốc, gây kéo dài thời gian và tăng chi phí vận hành. Đặc biệt, đoạn tuyến đi qua Quảng Trị – địa phương có bề ngang hẹp nhất Việt Nam – buộc đơn vị quản lý phải sử dụng ray hộ bánh tại nhiều vị trí để đảm bảo an toàn.
Quy mô và tiến độ thực hiện dự án 2.000 tỷ đồng
Nhằm xóa bỏ điểm nghẽn này, dự án cải tạo tuyến đường sắt khu vực đèo Khe Nét đã chính thức khởi công từ ngày 22/3/2024. Công trình có tổng chiều dài gần 7km, được chia thành hai gói thầu xây lắp chính với sự tham gia của các nhà thầu quốc tế và trong nước.
Công trường thi công hầm đường sắt Khe Nét. Ảnh: Anh Duy
Gói thầu XL01 tập trung thi công hai hầm đường sắt xuyên núi gồm hầm số 1 (580m) và hầm số 2 (355m). Gói thầu này do liên danh Công ty Xây dựng Ilsung (Hàn Quốc) và Tập đoàn Đèo Cả thực hiện. Tính đến cuối năm 2025, toàn bộ hạng mục hầm thuộc gói XL01 đã hoàn thành và bàn giao cho chủ đầu tư.
Gói thầu XL02 đảm nhiệm thi công hệ thống cầu, đường sắt, thông tin tín hiệu và các hạng mục phụ trợ. Liên danh Ilsung và Tổng công ty Công trình đường sắt (RCC) hiện đang huy động tối đa nhân lực để đảm bảo tiến độ đồng bộ với toàn dự án.
Ứng dụng công nghệ đào hầm hiện đại từ Áo
Thách thức lớn nhất của dự án nằm ở điều kiện địa chất phức tạp với cấu trúc không đồng nhất, đá gốc phong hóa mạnh và mực nước ngầm cao. Để khắc phục, các nhà thầu đã áp dụng phương pháp đào hầm NATM (New Austrian Tunnelling Method – phương pháp đào hầm mới của Áo).
Kỹ thuật này cho phép đào từng bước từ 0,5–1,5m bằng nổ mìn hoặc cơ giới, sau đó gia cố ngay lập tức bằng neo đá, lưới thép và phun bê tông để ổn định khối đất đá xung quanh. Quá trình thi công được giám sát bằng hệ thống quan trắc nghiêm ngặt để kiểm soát biến dạng vỏ hầm.
Nhờ áp dụng công nghệ hiện đại và tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", hầm số 2 đã thông sớm hơn kế hoạch 2 tháng vào tháng 10/2024. Tiếp đó, hầm số 1 cũng đã thông suốt vào tháng 6/2025 sau 16 tháng thi công liên tục.
Nâng cao năng lực vận tải đường sắt Bắc - Nam
Việc hoàn thành dự án nắn thẳng cung đường qua đèo Khe Nét mang lại ý nghĩa chiến lược đối với ngành giao thông. Không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, công trình còn giúp nâng cao năng lực khai thác tàu hàng và tàu khách, giảm thiểu rủi ro tai nạn tại các khúc cua nguy hiểm.
Nhìn chung, đây là bước đi quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa hạ tầng đường sắt hiện hữu, góp phần tăng tính cạnh tranh cho phương thức vận tải đường dài trên trục Bắc – Nam. Thông tin dự án có thể thay đổi theo các điều chỉnh quy hoạch hoặc tiến độ nghiệm thu thực tế của cơ quan chức năng.
Tuệ Nhân