Cụm khoáng chất bastnaesite chứa nguyên tố đất hiếm được khai thác tại khu vực trên ở Nhật Bản hồi 2011. Ảnh: NBC.
Theo Reuters, chiến dịch dự kiến diễn ra từ ngày 11/1 đến 14/2, tập trung vào việc lắp nối hệ thống khai thác ngoài khơi sâu và kiểm chứng khả năng vận hành liên tục của công trình này.
Thách thức thế "độc quyền" đất hiếm của Trung Quốc
Trọng tâm của thử nghiệm là đưa bùn từ độ sâu khoảng 6.000 m lên tàu với công suất mục tiêu 350 tấn mỗi ngày.
Đây là mốc kỹ thuật quan trọng vì độ sâu này khiến bài toán nâng vật liệu, ổn định đường ống và kiểm soát rủi ro vận hành trở nên khó hơn đáng kể so với nhiều hoạt động ngoài khơi truyền thống.
Các chấm đỏ trong hình đánh dấu khu vực tìm thấy nguyên tố đất hiếm. Ảnh: National Post.
Reuters dẫn lời ông Shoichi Ishii, người phụ trách chương trình của Văn phòng Nội các Nhật Bản, cho biết mục tiêu của dự án là xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm “sản xuất trong nước” để đảm bảo nguồn cung ổn định cho công nghiệp.
Cùng quan điểm, Newsweek dẫn phát biểu của Thủ tướng Sanae Takaichi: "Tăng sức chống chịu của chuỗi cung ứng nội địa, trong đó có đất hiếm, là vấn đề cấp bách".
Một chi tiết đáng chú ý là phần nước biển sẽ được tách khỏi bùn ngay tại Minamitorishima trước khi đưa về đất liền để tuyển tách và tinh luyện. Phía Nhật Bản cho biết việc đánh giá tác động môi trường sẽ được theo dõi liên tục cả dưới đáy biển lẫn trên tàu trong suốt thời gian thử nghiệm.
Dự án được triển khai bằng nguồn lực nhà nước. Nhật Bản đã chi khoảng 40 tỷ yen (250 triệu USD) từ năm 2018 cho sáng kiến này, nhưng chưa công bố ước tính trữ lượng chi tiết. Nếu giai đoạn thử nghiệm đáp ứng yêu cầu, Nhật Bản dự kiến tiến tới một đợt thử khai thác quy mô lớn hơn vào năm 2027.
Vai trò của đất hiếm đối với Nhật Bản
Đất hiếm không chỉ phục vụ sản xuất dân dụng như xe điện và điện tử, mà còn gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng quốc phòng.
Theo Reuters, Tokyo cũng như nhiều đồng minh phương Tây đang tìm cách đảm bảo nguồn cung khoáng sản quan trọng trong bối cảnh Trung Quốc, nhà cung cấp chi phối, tăng cường kiểm soát quy trình xuất khẩu tài nguyên này.
Bộ đất hiếm trong lớp bùn quanh Minamitorishima được mô tả có các nguyên tố như dysprosium và neodymium, thường dùng cho nam châm động cơ xe điện, cùng gadolinium và terbium phục vụ nhiều sản phẩm công nghệ cao.
Đây là nhóm vật liệu mà chỉ cần gián đoạn nhỏ cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền vì sự khan hiếm.
Công trường khai thác kim loại đất hiếm tại Giang Tây (Trung Quốc). Ảnh: Reuters.
Các dữ liệu tham chiếu của Cục Địa chất Mỹ (USGS) cho thấy tình hình nhập khẩu hợp chất và kim loại đất hiếm của Mỹ giai đoạn 2020-2023 phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. IEA cũng nhiều lần nhấn mạnh mức độ phụ thuộc đáng kể của các khâu tinh luyện và sản xuất nam châm đất hiếm trong nền sản xuất Mỹ.
Những con số này lý giải vì sao các nước G7 và đồng minh ở châu Á - Thái Bình Dương liên tục nói về “tự chủ chuỗi cung ứng” thay vì chỉ tìm nguồn thay thế ngắn hạn.
Tiến Lợi