Sau hơn 15 năm đình trệ, hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 tại tỉnh Khánh Hòa đang ghi nhận những chuyển động tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện khung pháp lý. Đây là bước đi chiến lược nhằm đảm bảo nguồn điện nền công suất lớn, giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và nâng cao tính tự chủ của hệ thống điện quốc gia.
Tiến độ giải phóng mặt bằng tại các xã trọng điểm
Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 đã chính thức tái khởi động vào năm 2024 sau thời gian tạm dừng từ năm 2016. Hiện nay, công tác bồi thường và hỗ trợ tái định cư đang được tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo triển khai quyết liệt tại các khu vực trọng điểm như xã Vĩnh Hải và xã Phước Dinh.
Tại dự án Ninh Thuận 1, quy mô thu hồi đất khoảng 450 ha. Đến nay, hơn 150 trường hợp đã được phê duyệt phương án bồi thường với tổng kinh phí trên 168 tỷ đồng. Song song đó, khu tái định cư rộng hơn 65 ha cũng đã cơ bản hoàn tất phương án đầu tư. Đối với dự án Ninh Thuận 2, trên diện tích 320 ha cần thu hồi, cơ quan chức năng đã thực hiện kiểm kê cho hơn 530 hộ dân, trong đó hơn 100 hộ đã nhận chi trả tạm ứng.
Khu vực Xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: VOV
Tháo gỡ điểm nghẽn về chính sách bồi thường
Việc đình trệ kéo dài trong nhiều năm đã khiến quỹ đất tại khu vực dự án rơi vào tình trạng "treo", gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khai thác và đầu tư của người dân. Để giải quyết vấn đề này, Nghị quyết số 189/2025/QH15 của Quốc hội đã ban hành các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý và điều chỉnh chính sách bồi thường sát với thực tế kinh tế hiện nay.
Các quy định đang tiếp tục được rà soát để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân, hạn chế tối đa các thiệt thòi do dự án kéo dài. Sự đồng thuận của cư dân địa phương trong việc sẵn sàng bàn giao đất được xem là tiền đề quan trọng để đẩy nhanh tiến độ thi công trong giai đoạn tới.
Địa phương đang nỗ lực tháo gỡ vướng mắc dự án. Ảnh minh họa
Chiến lược năng lượng nguyên tử đến năm 2050
Theo Quyết định số 438/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, mục tiêu đến năm 2035 là hoàn thành và vận hành an toàn hai nhà máy Ninh Thuận 1 và 2. Đáng chú ý, chiến lược cũng đặt ra yêu cầu nâng tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp trong nước lên khoảng 30% giá trị các hạng mục xây lắp.
Tầm nhìn đến năm 2050, năng lượng nguyên tử sẽ trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật mũi nhọn với các chỉ tiêu cụ thể:
Tỷ trọng điện hạt nhân đạt khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia.
Bổ sung thêm 4 lò phản ứng công suất lớn và từ 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
Làm chủ công nghệ từ khâu thiết kế, xây lắp đến chế tạo thiết bị phụ trợ.
Việc tái khởi động các dự án này không chỉ giải quyết bài toán an ninh năng lượng mà còn tạo động lực phát triển kinh tế biển, du lịch và dịch vụ cho khu vực Nam Trung Bộ. Khi các nút thắt về cơ chế được tháo gỡ hoàn toàn, dự án được kỳ vọng sẽ hoàn thành đúng tiến độ trong thập kỷ tới.
Tuệ Nhân