Dự án nuôi tôm công nghệ cao Bạc Liêu: Gỡ điểm nghẽn pháp lý để 'đánh thức' tiềm năng

2 giờ trướcBài gốc

Sau gần một thập niên được kỳ vọng trở thành trung tâm nghiên cứu, trình diễn và chuyển giao công nghệ ngành tôm hiện đại của cả nước; Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu (nay thuộc tỉnh Cà Mau) vẫn chưa thể vận hành đúng mục tiêu ban đầu. Dự án quy mô 418 ha, với tổng vốn đầu tư gần 370 tỉ đồng đang đối diện hàng loạt khó khăn kéo dài từ cơ chế đất đai, mô hình tổ chức đến thủ tục đầu tư; khiến nhiều doanh nghiệp mất cơ hội triển khai sản xuất và nguy cơ lãng phí nguồn lực ngày càng hiện hữu.

Kỳ vọng lớn nhưng gần 9 năm vẫn “đứng hình”

Ngày 24/5/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 649/QĐ-TTg thành lập Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu, tại khu vực ven biển xã Hiệp Thành, thành phố Bạc Liêu cũ (nay thuộc phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau). Đây được xem là dự án trọng điểm nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp tôm theo hướng hiện đại, năng suất cao và thích ứng biến đổi khí hậu cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Dự án tôm công nghệ cao ở Bạc Liêu. Ảnh: T.T

Theo định hướng ban đầu, khu này không chỉ là nơi thu hút doanh nghiệp đầu tư nuôi tôm công nghệ cao mà còn là trung tâm nghiên cứu, sản xuất giống, chế phẩm sinh học, thức ăn thủy sản và trình diễn các mô hình nuôi hiện đại để nhân rộng ra cả nước.

Ngay sau khi được thành lập, tỉnh Bạc Liêu cũ đã đầu tư 175 tỉ đồng xây dựng hạ tầng giai đoạn 1 gồm giao thông nội bộ, hệ thống điện, cấp thoát nước, cổng và hàng rào bao quanh. Đến năm 2020, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục đầu tư hơn 194 tỉ đồng cho giai đoạn 2 với nhiều hạng mục như nhà quản lý điều hành, khu kiểm nghiệm, nhà nghiên cứu khoa học kỹ thuật, khu xử lý nước thải tập trung và hệ thống cầu giao thông nội khu.

Ông Phạm Hoàng Minh - Giám đốc Ban quản lý Khu công nghệ cao cho biết: Trước đây, loại đất công nghệ cao chưa được phê duyệt chỉ tiêu sử dụng, nên tỉnh Bạc Liêu cũ chưa có cơ sở pháp lý để giao đất cho doanh nghiệp.

"Đến khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, thì mới đủ điều kiện pháp lý để thực hiện giao đất cho doanh nghiệp trong khu này", ông Minh nói.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, từ năm 2020 Ban quản lý đã tuyển chọn được 9 doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực trình diễn quy trình nuôi tôm công nghệ cao, sản xuất chế phẩm sinh học, tôm giống và thức ăn thủy sản. Tuy nhiên, do chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên các doanh nghiệp không đủ điều kiện triển khai dự án.

Đây được xem là “nút thắt” lớn nhất khiến toàn bộ dự án rơi vào tình trạng kéo dài nhiều năm mà không thể vận hành thực chất.

Điểm nghẽn pháp lý làm doanh nghiệp chùn bước

Theo các cơ quan chuyên môn, khó khăn cốt lõi nằm ở quy định pháp luật đất đai chưa xác định rõ loại đất của khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm thuộc nhóm đất nông nghiệp hay phi nông nghiệp.

Luật Đất đai năm 2013 quy định về khu công nghệ cao, nhưng chủ yếu áp dụng cho đất phi nông nghiệp. Trong khi đặc thù khu nuôi tôm công nghệ cao lại gắn với hoạt động sản xuất nông nghiệp. Chính sự chồng chéo này khiến địa phương không có cơ sở pháp lý để giao đất, cho thuê đất hoặc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho doanh nghiệp.

Ngoài vấn đề đất đai, khu này hiện hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp nên chưa có đầy đủ chức năng như khu công nghiệp hoặc khu kinh tế. Điều này làm hạn chế khả năng tham mưu chủ trương đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án.

Trụ sở chính của ự án nuôi tôm công nghệ cao ở Bạc Liêu. Ảnh: T.T

Nhiều doanh nghiệp cho biết việc chậm trễ kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kế hoạch đầu tư. Ông Trần Thanh Giang doanh nghiệp đăng ký đầu tư từ năm 2020 để xây dựng mô hình nuôi tôm và sản xuất giống an toàn sinh học, nhưng đến nay vẫn chưa được chấp thuận triển khai.

Trong thời gian chờ đợi, doanh nghiệp phải thuê cơ sở sản xuất bên ngoài với chi phí rất lớn nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu mở rộng quy mô.

Không ít doanh nghiệp đã rút lui hoặc tìm địa điểm khác để đầu tư sau nhiều năm chờ đợi. Điều này khiến mục tiêu hình thành hệ sinh thái công nghệ ngành tôm tại khu vực này chưa thể trở thành hiện thực.

Từng bước tháo gỡ để tránh lãng phí nguồn lực

Trước thực trạng trên, lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau đang tìm cách tháo gỡ các điểm nghẽn nhằm đưa dự án vào khai thác hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho rằng: Dự án này từng được kỳ vọng là “đầu tàu” đưa địa phương trở thành trung tâm ngành tôm của cả nước. Đồng thời, đây còn là nơi thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao cho ngành thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo ông Lê Văn Sử, dù còn nhiều khó khăn nhưng không thể để dự án kéo dài mãi gây lãng phí lớn về nguồn lực đầu tư công. Trước mắt, tỉnh sẽ căn cứ các quy định mới của Luật Đất đai để tháo gỡ vướng mắc pháp lý liên quan giao đất và thủ tục đầu tư cho doanh nghiệp.

Những mô hình nuôi tôm công nghệ cao ở Bạc Liêu. Ảnh: Văn Kim Khanh

Song song đó, tỉnh sẽ củng cố tổ chức bộ máy và biên chế của Ban quản lý khu nuôi tôm công nghệ cao theo đúng quy định pháp luật mới. Ban quản lý được yêu cầu xác định rõ vị trí việc làm, xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể và chủ động phối hợp với các sở, ngành để xử lý từng phần việc trước khi trình UBND tỉnh xem xét phê duyệt.

Một tín hiệu tích cực khác là ngày 9/2/2026, Chủ tịch UBND tỉnh đã cấp giấy phép môi trường cho Ban Quản lý Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phát triển tôm Bạc Liêu. Giấy phép có hiệu lực 7 năm, tạo cơ sở để tiếp tục triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường và hoàn thiện thủ tục vận hành dự án.

Đáng chú ý, ông Quách Văn Ấn, Phó giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Cà Mau cho biết: "Sở đang đề xuất UBND tỉnh giao khoảng một nửa diện tích khu này để xây dựng trung tâm thực nghiệm nuôi tôm công nghệ cao. Mô hình này sẽ đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và nông dân, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào nuôi trồng thủy sản hiện đại".

Trao đổi về đề xuất trên, ông Lê Văn Sử cho biết tỉnh sẽ xem xét trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và quy định pháp luật hiện hành. Nếu phù hợp, đây có thể là hướng khai thác hiệu quả tiềm năng hạ tầng đã đầu tư, đồng thời tạo động lực mới cho ngành tôm công nghệ cao tại Cà Mau phát triển bền vững trong thời gian tới.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/du-an-nuoi-tom-cong-nghe-cao-bac-lieu-go-diem-nghen-phap-ly-de-danh-thuc-tiem-nang-251718.html