Khu di tích Phủ Trịnh (xã Biện Thượng, Thanh Hóa) đang được tu bổ, tôn tạo nhưng tiến độ gặp khó do vướng giải phóng mặt bằng và thiếu vốn xã hội hóa. Ảnh: Nguyễn Linh
UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành quyết định phê duyệt điều chỉnh dự án khu tái định cư phục vụ công tác giải phóng mặt bằng cho dự án tôn tạo Khu di tích Phủ Trịnh tại xã Vĩnh Hùng (nay là xã Biện Thượng).
Theo quyết định này, thời gian thực hiện dự án được điều chỉnh từ mốc hoàn thành vào tháng 9.2025 sang đến hết tháng 7.2026.
Nguyên nhân được xác định là do quá trình giải phóng mặt bằng chậm, khiến nhiều hạng mục chưa thể triển khai theo tiến độ dự kiến.
Việc điều chỉnh nhằm đảm bảo đủ thời gian hoàn thành các khối lượng công việc còn lại của dự án phù hợp với tình hình thực tế.
Trong quyết định mới, UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu Sở Xây dựng và UBND xã Biện Thượng (chủ đầu tư) chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của hồ sơ, nội dung đề xuất điều chỉnh dự án.
Đồng thời, chủ đầu tư phải tập trung chỉ đạo triển khai các phần việc còn lại, bảo đảm hoàn thành dự án đúng tiến độ đã được điều chỉnh.
Cùng với đó, chủ đầu tư cần căn cứ kế hoạch bố trí vốn và tình hình thực tế để xem xét gia hạn thời gian thực hiện các gói thầu của dự án, nhưng phải đảm bảo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
Trước đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản chỉ đạo về việc điều chỉnh thời gian thực hiện dự án Khu tái định cư phục vụ GPMB dự án tôn tạo Khu di tích Phủ Trịnh.
Trên cơ sở đề xuất của các ngành và chủ đầu tư, Chủ tịch UBND tỉnh thống nhất chủ trương điều chỉnh tiến độ, đồng thời yêu cầu địa phương khẩn trương hoàn tất các thủ tục liên quan.
Sau khi được điều chỉnh tiến độ, chủ đầu tư phải làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan đến việc chậm trễ, đồng thời đàm phán và ký phụ lục hợp đồng với các nhà thầu, bảo đảm không vượt mốc thời gian mới.
Theo hồ sơ, dự án tôn tạo Khu di tích Phủ Trịnh được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2015, điều chỉnh nhiều lần và đến tháng 11.2023 mới chính thức phê duyệt lại với tổng mức đầu tư hơn 550,7 tỉ đồng.
Trong đó, ngân sách tỉnh bố trí trên 270 tỉ đồng, huyện Vĩnh Lộc (cũ) gần 71,5 tỉ đồng, còn lại hơn 209 tỉ đồng dự kiến huy động từ nguồn xã hội hóa.
Dự án khởi công tháng 4.2025, hiện đang triển khai gói thầu số 6 gồm các hạng mục: khu đón tiếp, quảng bá lễ hội, hồ nước, nhà bia, nhà hóa vàng, nhà vệ sinh, hệ thống cổng, tường thành và hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, tiến độ bị chậm do còn khoảng 7,775ha chưa hoàn tất GPMB.
Một trong những vướng mắc lớn là sự chênh lệch giữa giá đất bồi thường và giá đất tái định cư, khiến nhiều hộ dân chưa đồng thuận di dời.
Bên cạnh đó, việc thay đổi mô hình chính quyền hai cấp dẫn đến gián đoạn trong công tác tái định cư, hồ sơ và trách nhiệm giữa các cơ quan chuyển giao chậm, làm kéo dài thời gian xử lý.
Không chỉ “kẹt” ở mặt bằng, dự án còn chịu áp lực lớn về vốn khi nguồn xã hội hóa mới huy động được hơn 45 tỉ đồng, đạt khoảng 21,5% so với yêu cầu.
Khoản thiếu hụt này khiến việc triển khai các hạng mục tiếp theo gặp nhiều khó khăn, trong khi mục tiêu hoàn thành dự án vào năm 2026 đang ngày càng trở nên thách thức.
Theo các tài liệu lịch sử, năm 1592, sau khi đánh bại nhà Mạc và giải phóng Thăng Long, chúa Trịnh cho tái thiết cung điện của vua Lê và xây dựng Vương phủ Trịnh để cùng điều hành triều chính.
Đồng thời, nhà Trịnh cũng cho dựng một vương phủ tại quê hương làng Biện Thượng (Thanh Hóa) với quy mô nhỏ hơn. Đây vừa là nơi thờ cúng tổ tiên, vừa là hành dinh của nhà Trịnh trong sự nghiệp “phò Lê, diệt Mạc”.
Trước kia, Phủ Trịnh được xây dựng trên diện tích khoảng 10ha, gồm hệ thống cung điện, đền đài khá hoàn chỉnh như: phủ từ, khu nội phủ, hành doanh, khu làm việc của các quan, khu thờ cúng, vườn hoa, bàn cờ… Đây là không gian sinh hoạt, làm việc và thờ tự của các chúa Trịnh trên đất Thanh Hóa.
Từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII, Phủ Trịnh được coi là hành dinh thứ hai của nhà Trịnh, sau Phủ Liêu ở Thăng Long, đồng thời là công trình kiến trúc tiêu biểu của thời kỳ Lê – Trịnh trên vùng đất xứ Thanh.
Tuy nhiên, do tác động của thời gian và những biến động lịch sử, đến nay khu di tích chỉ còn lại một tòa nhà 7 gian hình chữ nhất, lợp ngói, kiến trúc đơn giản và đã xuống cấp nghiêm trọng.
Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, năm 1995, Bộ Văn hóa - Thông tin (này là Bộ VHTTDL) đã công nhận Khu di tích Phủ Trịnh là di tích lịch sử cấp quốc gia.
NGUYỄN LINH