Tại tọa đàm trực tuyến sáng 3/6, ông Hà Đăng Sơn, chuyên gia năng lượng, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và Tăng trưởng xanh cho biết, quy mô hệ thống điện Việt Nam hiện nay khoảng 95.000 - 96.000 MW. Trong đó, hơn một nửa là các nguồn điện sạch, gồm thủy điện chiếm khoảng 26% và các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời chiếm khoảng 27%.
Tuy nhiên, đây cũng là điểm tạo áp lực lớn cho công tác điều hành hệ thống điện. Điện gió và điện mặt trời phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, sản lượng phát không ổn định, khiến việc tính toán, điều độ nguồn cung trở nên phức tạp hơn.
Trong khi đó, thời tiết năm nay sẽ là một thách thức lớn khi hiện tượng khí hậu chuyển từ pha La Ninã sang El Ninõ. Từ tháng 7, El Ninõ được dự báo trở nên căng thẳng và cực đoan hơn, kéo theo nguy cơ nắng nóng gay gắt, nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh.
“Thách thức lớn nhất của hệ thống điện Việt Nam sẽ nằm ở giai đoạn từ tháng 7 trở đi. Chúng ta phải có các phương án huy động nguồn theo những kịch bản khá cực đoan về thời tiết, cũng như nhu cầu tiêu thụ điện của người dân và doanh nghiệp, trong bối cảnh hoạt động kinh tế được duy trì mạnh mẽ hơn”, ông Sơn nói.
Áp lực không chỉ đến từ thời tiết
Không chỉ thời tiết cực đoan, nguồn cung năng lượng cho hệ thống điện của Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu nhập khẩu, đặc biệt là than, LNG. Theo ông Hà Đăng Sơn, trong những giai đoạn hệ thống điện cần điều độ linh hoạt, các nguồn điện khí, nhiệt điện than và thủy điện giữ vai trò rất quan trọng.
Với than, ngay từ đầu năm, các tổng công ty phát điện chủ động chuẩn bị hợp đồng nhập khẩu để sẵn sàng ứng phó với mùa nắng nóng. Với dầu và LNG, căng thẳng tại eo biển Hormuz vừa qua đã ảnh hưởng tới nguồn cung. Đáng mừng, từ tháng 3, tàu chở 63.000 tấn LNG đã cập cảng an toàn để cung ứng cho khu vực miền Nam, góp phần bảo đảm nguồn cung cho các nhà máy điện khí trong giai đoạn cao điểm.
Tài xế xe công nghệ đang đổi thay pin xe điện tại một trạm đổi pin ở Hà Nội.
Tại miền Bắc, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) quản lý, vận hành và kinh doanh phân phối điện trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố. Trong nhiều năm liên tiếp, phụ tải của EVNNPC luôn ở mức cao nhất trong Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Đây là thách thức lớn đối với nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất, sinh hoạt và các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên HĐTV EVNNPC cho biết, năm nay, EVNNPC đã xây dựng các kịch bản với mức phụ tải cao nhất trong ngày có thể lên tới 21.500 MW, thậm chí vượt 22.000 MW.
Dự báo trước áp lực rất lớn, ngay từ cuối năm ngoái, lãnh đạo Tổng công ty đã tập trung chỉ đạo các công ty điện lực triển khai đồng bộ các giải pháp sửa chữa, đầu tư, cải tạo hệ thống điện và lưới điện để sẵn sàng cho giai đoạn vận hành căng thẳng.
“Với sự chuẩn bị đó, trong những ngày nắng nóng của tháng 5 vừa qua, việc cung ứng điện đã được bảo đảm tốt. Tuy nhiên, thách thức của thời tiết năm nay vẫn còn ở phía trước, công suất đỉnh dự kiến sẽ rơi vào khoảng tháng 6 và tháng 7”, ông Năm chia sẻ.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, cũng từ cuối năm 2025, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 3477 phê duyệt kế hoạch vận hành và cung cấp điện năm 2026. Trong đó, Bộ Công Thương dự kiến 3 phương án cung cấp điện. Phương án cơ sở tính toán mức tăng trưởng phụ tải khoảng 8,5%. Phương án điều hành dự báo tăng trưởng phụ tải khoảng 11,7%. Trong khi đó, phương án dự phòng điều hành cho các tháng cao điểm mùa khô tính đến khả năng phụ tải tăng trưởng tới 14,1%. Thực tế trong tháng 4 và tháng 5 vừa qua, nhiều đợt nắng nóng kéo dài đã khiến phụ tải ngày sau tăng cao hơn ngày trước, tạo áp lực lớn đối với hệ thống cung cấp điện.
Trước diễn biến cực đoan của thời tiết, Bộ Công Thương đã chỉ đạo Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) phối hợp với EVN và các đơn vị liên quan đánh giá, cập nhật lại kịch bản vận hành hệ thống điện quốc gia.
"Theo cập nhật hiện nay, tổng sản lượng điện năm 2026 được dự báo tăng khoảng 9,1%, cao hơn phương án cơ sở nhưng vẫn thấp hơn phương án điều hành. Bộ Công Thương đã yêu cầu NSMO hằng tháng tính toán, cập nhật phương thức vận hành, cung cấp điện cho các tháng còn lại trong năm nhằm bám sát diễn biến thực tế của phụ tải và thời tiết", ông Hữu thông tin.
Chủ động nhiều nhóm giải pháp
Theo Phó Cục trưởng Cục Điện lực, để bảo đảm cung cấp điện trong năm 2026, Bộ Công Thương đã tập trung chỉ đạo nhiều nhóm giải pháp.
Thứ nhất, các đơn vị điện lực và NSMO theo dõi chặt chẽ diễn biến phụ tải để cập nhật phương thức vận hành sát với thực tế.
Thứ hai, bảo đảm đủ nhiên liệu cho phát điện trong mọi tình huống, đặc biệt là than, khí, kể cả LNG và dầu. Việc chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu được xem là điều kiện then chốt để các nhà máy duy trì khả năng phát điện trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Thứ ba, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề xuất cấp có thẩm quyền cho phép vận hành linh hoạt các hồ chứa. Mục tiêu là duy trì cột nước hồ thủy điện trong mùa khô, hạn chế suy giảm công suất phát điện, đồng thời chủ động tích nước để ứng phó với El Ninõ và đáp ứng nhu cầu nước hạ du.
Thứ tư, các nhà máy điện được yêu cầu duy trì độ khả dụng cao nhất của tổ máy, hạn chế tối đa việc dừng máy để sửa chữa, bảo dưỡng trong giai đoạn mùa khô. Công tác giám sát vận hành nhà máy điện và lưới điện cũng được tăng cường nhằm bảo đảm an toàn hệ thống.
Thứ năm, Bộ Công Thương chỉ đạo các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu đẩy nhanh tiến độ các công trình nguồn điện, lưới điện quan trọng. Các dự án như Nhà máy điện Quảng Trạch 1, Nhà máy điện Na Dương 2 và các công trình đường dây phục vụ cung cấp điện tiếp tục được chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ. EVN cũng được yêu cầu thúc đẩy việc đưa vào khoảng 800 MW hệ thống lưu trữ năng lượng BESS ở miền Bắc để sớm bổ sung khả năng cung cấp điện.
Thứ sáu, giải pháp được đánh giá đặc biệt quan trọng là triển khai đồng bộ, hiệu quả các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Đây cũng là nhiệm vụ đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Chỉ thị số 09 và Chỉ thị số 10.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ chiều ngày 3/6, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã nhấn mạnh việc chuẩn bị các kịch bản điều hành từ sớm giúp nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của thời tiết, thị trường năng lượng, đồng thời tạo dư địa để hệ thống điện thích ứng với nhu cầu tiêu thụ điện trong giai đoạn cao điểm.
Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu sử dụng điện tiếp tục gia tăng, việc bảo đảm nguồn điện không chỉ là nhiệm vụ của ngành điện mà còn đòi hỏi sự chung tay của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân. Sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, điều chỉnh phụ tải hợp lý và chủ động các phương án cung ứng sẽ là những giải pháp quan trọng góp phần giữ vững an ninh năng lượng, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Đỗ Kiều