Pù Luông mùa lúa chín. Ảnh: BH
Báo cáo Vietnam Travel Landscape 2026 dùng cụm từ “vòng lặp lưu lượng cao - giá trị thấp” để mô tả tình trạng hiện tại - khách nhiều nhưng chi tiêu ít, lưu trú ngắn, một đi không trở lại ở nhiều địa phương. Bạn tôi, từ Hà Nội vào vừa mới viết một status rất dài về du lịch biển Hải Tiến. Trong 2 đêm ở đây, gia đình ngoài tắm biển, ra nhà hàng Bãi đá chụp ảnh, ăn hải sản, không mất thêm một chi phí nào. Không riêng gì Hải Tiến, một ngày trải nghiệm ở các khu du lịch biển, du khách đều chỉ xoay quanh ba hoạt động: tắm biển, ăn hải sản, đi chợ. “Cũng trong dịp nghỉ lễ này, chúng tôi cũng đi nghỉ ở Khách sạn Lĩnh Nam (phường Hải Lĩnh). Biển xanh trong, sáng dậy sớm tắm biển và xem thuyền đi biển về. Không khí bán mua hải sản thật vui vẻ”, chị Lê Thị Thanh (xã Như Thanh) cho biết.
Pù Luông được thiên nhiên ưu đãi với những khu ruộng bậc thang trải dài, cùng hang động, núi non và những dòng suối mát mẻ, đặc biệt có những con người bản địa với sắc thái văn hóa riêng. Lượng khách đến nhiều nhưng ngoài hưởng thụ thiên nhiên, đi chợ phố Đoàn, thăm bản/ làng nghề... chỉ để ngắm, chứ không phải để tiêu tiền.
Sẽ có người cho rằng, không phải chi phí nhiều - nguyên nhân chủ yếu đến từ sự nghèo nàn, nhàm chán của sản phẩm. Song, nếu nhìn ở một góc độ khác, chúng ta sẽ hiểu, lợi thế của du lịch cộng đồng, du lịch dã ngoại chính là chi phí hợp lý. Du lịch giá rẻ đang giúp nhiều người dễ dàng tiếp cận các điểm tham quan hơn trong thời buổi kinh tế còn khó khăn.
Vấn đề làm sao để thay đổi quan điểm về du lịch giá rẻ. Giá rẻ không có nghĩa là dịch vụ kém, chất lượng phục vụ không đảm bảo, không đầu tư nâng cấp, đào tạo nhân sự, làm mới sản phẩm...
Thiết nghĩ, để du lịch giá rẻ là một lựa chọn, khác với quan niệm chỉ vì thiếu sự lựa chọn, cần phải có những sản phẩm thực sự xứng đáng. Quay trở lại với câu chuyện ở Pù Luông, chỉ trong vài năm trở lại đây, số lượng các homestay tăng đáng kể, đó là tín hiệu đáng mừng. Song lại đang dẫn tư duy sang hướng ai cũng làm du lịch được, nhà mình ở thì khách cũng ở được, giá nào cũng có thể cho thuê...
Cần hơn hết lúc này là phải tận dụng thế mạnh của mình về thiên nhiên, di sản, con người để bán các dịch vụ đúng với giá trị thực của nó. Câu chuyện gần đây nhất mà một du khách nước ngoài viết: “Tôi nói thật, Việt Nam đúng là “một cú lừa”. Tôi vừa đi ăn trưa về. Tôi ăn mì trứng với thịt gà, uống nước ép từ ba loại trái cây và ăn kem bơ. Tổng cộng, tôi chỉ trả 2,30 euro - hơn 70.000 đồng”. Cách dùng từ “cú lừa” ở đây không mang nghĩa tiêu cực, mà là sự ngỡ ngàng pha chút hài hước. Dẫu vậy, chúng ta cũng nên nhìn nhận lại, rằng ngoài lợi thế về thiên nhiên để làm du lịch giá rẻ thì chúng ta cần tạo ra những câu chuyện, những sản phẩm mới để nâng cao giá trị hơn nữa.
Thay vì chỉ xác định tổng lượt khách và doanh thu mùa lễ, nên chăng cần đưa các chỉ số như chi tiêu trung bình, thời gian lưu trú và tỷ lệ quay lại của du khách... để chúng ta có cái nhìn tổng quan. Đừng tự thỏa mãn như thế là đủ, là đang đạt mục tiêu doanh số ngành du lịch đã đặt ra mà giữ nguyên cách làm cũ.
Chi Anh