Du lịch toàn cầu trước một 'cơn địa chấn' địa chính trị mới

3 giờ trướcBài gốc

Khi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang thành đối đầu quân sự công khai, thị trường không chỉ phản ứng bằng tâm lý lo ngại, mà bằng những gián đoạn tức thì, mang tính hệ thống đối với hàng không và đi lại quốc tế.

Dữ liệu chuyến bay toàn cầu tính đến 12 giờ 30 phút (giờ AEDT) cho thấy các hãng hàng không đã điều chỉnh lộ trình để tránh không phận Iran. Ảnh: FlightRadar24

Các cuộc không kích và trả đũa đã buộc nhiều sân bay tại Qatar, Abu Dhabi và Dubai phải sơ tán, hàng loạt chuyến bay bị hủy hoặc chuyển hướng. Trong ngành hàng không, chỉ cần một hành lang bay bị đóng lại, hiệu ứng domino sẽ lan rộng ra toàn bộ mạng lưới toàn cầu. Hàng chục nghìn hành khách rơi vào tình trạng chờ đợi, chi phí tăng cao, tâm lý bất an, và quan trọng hơn, niềm tin bị xói mòn.

Theo ông Dean Long, Giám đốc điều hành Hiệp hội Du lịch Australia, 11% lượng hành khách quốc tế xuất phát từ Australia quá cảnh qua Trung Đông trong năm qua. Thoạt nghe, 11% không phải là con số quá lớn. Nhưng trong cấu trúc vận tải hàng không toàn cầu, nơi các trung tâm trung chuyển đóng vai trò “nút thắt” của dòng chảy hành khách, đó là một mức độ phụ thuộc đáng kể.

Các sân bay vùng Vịnh như Dubai và Doha từ lâu đã trở thành cầu nối chiến lược giữa Australia với châu Âu và Trung Đông. Emirates hiện là hãng quốc tế lớn thứ tư đưa khách đến và rời Australia, còn Qatar Airways đứng thứ tám. Điều này cho thấy vai trò của khu vực không chỉ dừng ở địa lý trung chuyển, mà là một mắt xích cốt lõi trong chuỗi kết nối xuyên lục địa.

Ông Dean Long chỉ ra ba nhóm hành khách chịu tác động nặng nề, bao gồm người mắc kẹt tại châu Âu không thể hồi hương; người kẹt tại các trung tâm trung chuyển, con số có thể lên tới hàng nghìn; và những người chưa khởi hành nhưng phải cân nhắc hoãn hoặc hủy chuyến đi. Nếu nhìn rộng hơn, đây không chỉ là câu chuyện của ba nhóm khách, mà là ba tầng rủi ro của toàn bộ hệ sinh thái du lịch. Mỗi quyết định hoãn lại đều đồng nghĩa với doanh thu bị trì hoãn hoặc mất hẳn.

Việc Chính phủ Australia nâng mức khuyến cáo đối với Qatar và UAE lên mức “không nên đi lại”, thay cho mức “hết sức thận trọng” trước đây, phản ánh một thực tế rõ ràng rằng: Khi cảnh báo an ninh thay đổi, thì hành vi tiêu dùng thay đổi theo gần như ngay lập tức.

Các hãng như Qantas, Singapore Airlines và Malaysia Airlines vẫn duy trì đường bay sang châu Âu và Vương quốc Anh, nhưng phải điều chỉnh lộ trình tránh khu vực xung đột. Mỗi lần bay vòng là thêm nhiên liệu, thêm chi phí, thêm áp lực lên biên lợi nhuận vốn đã mỏng của ngành hàng không.

Trong khi đó, các hãng triển khai hoàn tiền, cấp tín dụng hoặc đổi vé. Tuy nhiên, phần lớn hợp đồng bảo hiểm du lịch không chi trả cho gián đoạn do xung đột quân sự hoặc chiến tranh. Khi bảo hiểm đứng ngoài, chi phí rủi ro được chuyển trực tiếp sang hành khách và doanh nghiệp - một yếu tố dễ làm chùn bước nhu cầu du lịch quốc tế.

Tác động không dừng ở du khách cá nhân. Cộng đồng doanh nghiệp du lịch toàn cầu đang đối mặt với một bài kiểm tra về khả năng chống chịu. Hàng loạt hội chợ và triển lãm lớn tại châu Âu và Mỹ có nguy cơ suy giảm lượng tham dự khi không phận đóng cửa, chi phí tăng và tâm lý thị trường trở nên thận trọng.

Trong số đó, ITB Berlin, nơi thường được coi là “trái tim kết nối” của du lịch châu Âu; Connections Luxury Americas; IMM Germany; Routes Americas; Los Angeles Travel Show; hay Holiday World Prague - không chỉ là sự kiện, mà là nơi hình thành hợp đồng, thiết lập quan hệ đối tác và định hình chiến lược thị trường. Nếu lượng tham dự sụt giảm, hiệu ứng sẽ lan sang cả năm tài chính tiếp theo.

Giới chuyên gia nhận định, diểm mấu chốt ở đây là địa chính trị đang tái cấu trúc bản đồ hàng không toàn cầu. Các hãng buộc phải thay đổi hành lang bay, kéo dài thời gian hành trình, tăng chi phí vận hành. Đó không phải điều chỉnh ngắn hạn, mà có thể trở thành cấu trúc chi phí mới nếu xung đột kéo dài.

Ngành du lịch vận hành dựa trên một yếu tố vô hình nhưng then chốt, đó là niềm tin. Niềm tin tạo ra quyết định đặt chỗ. Quyết định đặt chỗ tạo ra dòng tiền. Dòng tiền nuôi sống toàn bộ chuỗi giá trị từ hàng không, khách sạn đến hội chợ thương mại. Khi rủi ro địa chính trị gia tăng, chuỗi đó rung lắc theo.

Vì vậy, tháng 3-2026 có thể trở thành một phép thử quan trọng, không chỉ với các hãng bay hay nhà tổ chức sự kiện, mà với năng lực thích ứng của toàn bộ ngành du lịch toàn cầu trong một thế giới ngày càng bất ổn và phân mảnh.

Tú Anh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/du-lich-toan-cau-truoc-mot-con-dia-chan-dia-chinh-tri-moi-735602.html