Điều đáng chú ý là giá trị kinh tế của các sự kiện này không chỉ nằm ở doanh thu bán vé. Một concert hoặc lễ hội lớn có thể kéo theo hàng loạt hoạt động chi tiêu khác như khách sạn, ăn uống, di chuyển, mua sắm và giải trí. Hiệu ứng lan tỏa từ các sự kiện trải nghiệm đang ngày càng trở thành động lực tăng trưởng tại nhiều đô thị trên thế giới.
Theo ông Đinh Bá Thành - Chủ tịch DatVietVAC, công nghiệp văn hóa Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển “chưa từng có”, khi lần đầu tiên lĩnh vực này được đặt trong chiến lược phát triển quốc gia cùng các cơ chế hỗ trợ cụ thể. Bởi “giải trí bây giờ không còn đơn thuần là cảm xúc nghệ thuật mà thực sự đã trở thành động lực kinh tế”.
Ông Đinh Bá Thành
Doanh nghiệp khách sạn và bán lẻ cũng bắt đầu cảm nhận rõ hơn hiệu ứng này. Nhiều đơn vị lưu trú lớn cho biết công suất phòng thường tăng mạnh vào các dịp có concert hoặc sự kiện quy mô lớn. Trong khi đó, các trung tâm thương mại và nhà hàng cũng được hưởng lợi nhờ lưu lượng khách tăng cao trước và sau sự kiện.
Một trong những khác biệt lớn giữa các đô thị có nền kinh tế trải nghiệm mạnh và các đô thị chỉ đông đúc nằm ở khả năng tạo thói quen quay lại của người tiêu dùng. Người dân và du khách sẽ chỉ ở lại lâu hơn, quay lại nhiều hơn nếu thành phố liên tục tạo ra trải nghiệm mới. Điều này càng quan trọng trong bối cảnh TP.HCM đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho kinh tế cuối tuần. Khi mức chi tiêu cho hàng hóa truyền thống có dấu hiệu chững lại, trải nghiệm đang trở thành lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn nhiều. Người trẻ hiện sẵn sàng chi tiền cho concert, lễ hội, marathon, triển lãm hay các hoạt động mang tính cộng đồng thay vì chỉ mua sắm đơn thuần.
Bài toán hiện nay đặt ra với TP.HCM nằm ở khả năng kết nối các hoạt động văn hóa, giải trí, ẩm thực, thể thao và không gian công cộng để hình thành những trải nghiệm có tính liên tục, đủ sức giữ chân người dân và du khách lâu hơn. Nếu biết tận dụng xu hướng này, TP.HCM hoàn toàn có thể hình thành những lễ hội mang dấu ấn riêng của đô thị, từ tuần lễ ánh sáng ven sông, tuần lễ ẩm thực Sài Gòn cho đến các sự kiện âm nhạc quy mô quốc tế gắn với kinh tế đêm.
Ông Nguyễn Minh Mẫn - Phó tổng giám đốc Công ty CP Du lịch quốc tế Vina Group
Thiết kế những sản phẩm dựa trên yếu tố văn hóa có sức hút rất lớn với người dân Thành phố trước hết là câu chuyện rõ ràng, có cấu trúc, có những điều thân quen nhưng mới lạ với cả người dân nội đô đã sinh sống ở đây nhiều năm. Thứ hai là thời lượng, cần phù hợp với nhịp tiêu dùng, đặc biệt vào cuối tuần, khoảng 60 đến 90 phút là hợp lý, đủ sâu nhưng không gây mệt mỏi. Thứ ba là trải nghiệm không thể chỉ dừng ở việc xem, mà phải có tương tác, để người xem thực sự “chạm” vào văn hóa. Và cuối cùng là giá không cần rẻ, nhưng phải xứng đáng với giá trị nhận được.
Mô hình khả thi nhất là tổ hợp “show diễn - ẩm thực - không gian trải nghiệm” vận hành định kỳ cuối tuần. Một buổi tối có thể bắt đầu bằng ẩm thực địa phương, tiếp đến là show diễn kể câu chuyện đô thị bằng ngôn ngữ hiện đại, và kết thúc bằng không gian giao lưu, mua sắm. Quan trọng là phải tạo được lý do để khách quay lại, bằng cách thay đổi nội dung theo chủ đề.
Đặc biệt, muốn làm được, cần ba điều kiện: Thứ nhất là cơ chế minh bạch và ổn định, doanh nghiệp cần biết rõ mình được gì, trách nhiệm ra sao, trong bao lâu. Thứ hai là quyền tham gia vào quá trình thiết kế sản phẩm vì doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp bán, nên cần được đóng góp ý kiến từ đầu để đảm bảo tính thị trường. Thứ ba là chia sẻ rủi ro, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi sản phẩm chưa định hình được thị trường. Nếu toàn bộ rủi ro dồn về phía doanh nghiệp, thì rất khó để kêu gọi đầu tư, tạo sản phẩm trong dài hạn.
Bà Lưu Thị Ngọc Oanh - Phó trưởng phòng Thương mại hành khách, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam
Theo tôi, để một lễ hội trở thành điểm hẹn định kỳ, cần ba yếu tố nền tảng. Thứ nhất là tính nhất quán: Phải tổ chức vào cùng một thời điểm mỗi năm, với thông điệp xuyên suốt để thị trường nhận diện và hình thành thói quen. Thứ hai là khả năng tích hợp: Lễ hội không thể đứng riêng lẻ, mà phải gắn với vận tải, lưu trú, ẩm thực, mua sắm để tạo thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Và thứ ba là năng lực kể chuyện thương hiệu: Mỗi kỳ có thể đổi mới nội dung, nhưng “linh hồn” của sự kiện phải được giữ vững để khi nhắc đến là nhớ đến TP.HCM.
Ở cấp độ nhỏ hơn, với các sự kiện thường tuần dành cho người dân nội đô, cách triển khai phải linh hoạt và sát nhu cầu hơn, phải có tính ổn định về khung thời gian ví dụ tối thứ Sáu, thứ Bảy hàng tuần để hình thành thói quen tiêu dùng. Thay vì quy mô lớn, các hoạt động cần được thiết kế gọn, rõ trải nghiệm và có khả năng xoay vòng nội dung nhanh, để người dân có lý do quay lại. Quan trọng hơn, các sự kiện này phải bám vào nhu cầu thực của cư dân đô thị: Ăn uống, giải trí, thư giãn sau một tuần làm việc, chứ không thể làm theo kiểu “trình diễn cho có”…
Ông Võ Quốc - Giám đốc Học viện Ẩm thực Pháp Việt
Một tour ẩm thực cuối tuần hấp dẫn không thể chỉ dừng lại ở việc đưa khách đi ăn, mà phải được thiết kế như một “kịch bản trải nghiệm liên hoàn”. Trước hết là lớp khám phá, không phải khám phá món ăn đơn thuần, mà là khám phá lại những không gian quen theo một góc nhìn mới có thể là câu chuyện phía sau một quán lâu năm, một khu chợ cũ hay cách một món ăn truyền thống được làm mới. Kế đến là lớp tương tác, nơi người tham gia không chỉ ăn mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình, từ chọn nguyên liệu, thử chế biến đến giao lưu với người làm nghề. Và cuối cùng là lớp cảm xúc: Phải tạo được sự kết nối cá nhân, để người đi không chỉ “ăn ngon” mà còn thấy thú vị, thấy đáng để quay lại.
Với nhóm khách này, yếu tố quan trọng nhất là cảm giác “quen mà lạ” tức là những thứ tưởng chừng đã biết nhưng được kể lại, được tổ chức lại theo một cách khác. Toàn bộ hành trình vẫn phải đi theo nhịp cuối tuần: Chậm rãi, có điểm dừng, có không gian để tận hưởng. Khi trải nghiệm đủ sâu và đủ khác biệt, việc chi tiêu sẽ diễn ra một cách tự nhiên,và đó chính là nền tảng để hình thành thói quen tiêu dùng bền vững trong kinh tế cuối tuần.
Để nâng tầm sản phẩm ẩm thực du lịch, phải liên kết thực chất giữa các bên: Ẩm thực, du lịch và văn hóa phải được đặt trong cùng một hệ sinh thái.Kế đến là chuẩn hóa trải nghiệm, đảm bảo ở bất kỳ điểm dừng nào, du khách cũng nhận được một chất lượng dịch vụ ổn định và đáng tin cậy. Cuối cùng là tập trung gia tăng giá trị trên mỗi khách thông qua chiều sâu trải nghiệm, mức độ tương tác và cảm xúc để lại. Khi làm được ba điều này, ẩm thực Việt sẽ trở thành một sản phẩm có giá trị cao, đủ sức kéo dài thời gian và mức chi tiêu cuối tuần.
Vân Khánh ghi
Minh Hào