Dữ liệu đất đai, nền tảng số cho quản trị không gian và phát triển kinh tế - xã hội

2 giờ trướcBài gốc

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tích hợp, kết nối liên thông từ trung ương đến địa phương đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ, đồng thời cũng là yêu cầu cấp thiết đối với các đô thị lớn, đặc biệt là Thủ đô Hà Nội.

Từ quản lý “mặt phẳng” đến quản trị “không gian phát triển”

Theo các chuyên gia, quản trị đất đai hiện đại không còn dừng lại ở cách tiếp cận hai chiều truyền thống mà đang chuyển dịch sang tư duy quản trị không gian đa chiều. PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, quản trị không gian phát triển quốc gia đang chuyển từ cách nhìn “mặt phẳng” sang mô hình đa chiều, bao gồm không gian bề mặt, không gian ngầm, không gian trên không và cả trục thời gian.

Quá trình đô thị hóa nhanh, nhu cầu phát triển hạ tầng ngầm, khai thác tài nguyên, bảo vệ hệ sinh thái hay quản lý vùng trời đều đòi hỏi dữ liệu không gian phải được tổ chức theo hệ tọa độ thống nhất. Trong bối cảnh đó, cơ sở dữ liệu đất đai tích hợp trở thành hạ tầng thông tin định vị cho toàn bộ lớp tài nguyên.

“Cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ quản lý đất đai thuần túy mà còn là nền tảng để liên thông quy hoạch, đầu tư, cấp phép và giám sát. Khi quyền sử dụng đất, quyền khai thác tài nguyên hay các hạn chế pháp lý được biểu diễn bằng mô hình không gian, các xung đột trong sử dụng đất có thể được phát hiện và xử lý tự động”, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ phân tích.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với chuẩn quốc tế ISO 19152 về quản trị đất đai (LADM), cho phép mô hình hóa các đơn vị không gian từ hai chiều sang ba chiều, thậm chí bốn chiều theo thời gian. Nhờ đó, các đối tượng phức tạp như công trình ngầm, tuyến hạ tầng kỹ thuật, mỏ khoáng sản, hành lang bảo vệ nguồn nước hay tĩnh không hàng không có thể được quản lý chính xác và minh bạch hơn.

Cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ quản lý đất đai thuần túy mà còn là nền tảng để liên thông quy hoạch, đầu tư, cấp phép và giám sát. Ảnh: Lê Việt Khánh

Xác định dữ liệu đất đai là trụ cột quan trọng trong hạ tầng dữ liệu quốc gia, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai trên phạm vi toàn quốc.

Theo Chỉ thị số 05/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu đặt ra là hoàn thành việc xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong tháng 12-2026. Để đạt mục tiêu này, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung nguồn lực thực hiện nhiều nhiệm vụ trọng tâm như đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính, đồng thời đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu.

Đáng chú ý, Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đã được triển khai trên phạm vi cả nước. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chiến dịch đã rà soát gần 62 triệu thửa đất, trong đó hơn 24 triệu thửa đất và nhà ở đã bảo đảm yêu cầu “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”.

Song song với việc xây dựng dữ liệu, Chính phủ cũng yêu cầu tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính đất đai theo hướng sử dụng trực tiếp dữ liệu số. Điều này nhằm cắt giảm tối đa việc người dân, doanh nghiệp phải nộp lại các giấy tờ đã được số hóa trong hệ thống.

Hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia cũng được thiết kế theo mô hình tập trung, kết nối từ trung ương tới 34 tỉnh, thành phố, tạo nền tảng dữ liệu địa chính đồng bộ trên phạm vi cả nước. Khi hoàn thành, hệ thống sẽ kết nối với nhiều cơ sở dữ liệu khác như dân cư, thuế, xây dựng, tài chính… hình thành hệ sinh thái dữ liệu phục vụ quản trị quốc gia.

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng dữ liệu đất đai

Là trung tâm chính trị, kinh tế và đô thị lớn của cả nước, Hà Nội được xác định là một trong những địa phương phải đi đầu trong xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu này.

Hà Nội có hơn 4,18 triệu thửa đất. Ảnh minh họa

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, tổng diện tích tự nhiên của thành phố là 335.984ha, tương đương hơn 4,18 triệu thửa đất. Đến nay, thành phố đã hoàn thành dữ liệu không gian địa chính đối với 269.362ha, tương đương hơn 3,23 triệu thửa đất, đạt khoảng 80,17% tổng diện tích. Phần diện tích còn lại chủ yếu là đất nông nghiệp chưa có bản đồ địa chính chi tiết.

Đối với dữ liệu thuộc tính thửa đất, Hà Nội đã xây dựng được hơn 2,47 triệu thửa đất, đạt khoảng 59,1% tổng số thửa đất trên toàn địa bàn. Trong đó, hơn 2,19 triệu thửa đất đã được làm sạch và đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số.

Dữ liệu đất đai sau khi hoàn thiện sẽ được chia sẻ cho các sở, ngành và chính quyền địa phương để phục vụ nhiều lĩnh vực như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, quản lý xây dựng hay giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Đặc biệt, việc liên thông dữ liệu đất đai với các hệ thống khác như công chứng, thuế, dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nâng cao tính minh bạch và giảm chi phí xã hội.

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trước ngày 30-6-2026. Ảnh minh họa

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Bùi Duy Cường, thực hiện chỉ đạo của Đảng ủy UBND thành phố, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trước ngày 30-6-2026, sớm hơn nhiều so với mốc hoàn thành chung của cả nước theo chỉ đạo của Chính phủ. Đây là nhiệm vụ có khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành và chính quyền địa phương.

Ông Bùi Duy Cường cho biết, song song với việc hoàn thiện dữ liệu, thành phố yêu cầu các đơn vị chủ động cập nhật, chia sẻ và khai thác dữ liệu đất đai phục vụ ngay công tác quản lý nhà nước. Cơ sở dữ liệu đất đai sau khi được xây dựng sẽ được kết nối, chia sẻ với các sở, ngành, địa phương để phục vụ nhiều lĩnh vực như quy hoạch, quản lý xây dựng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trước ngày 30-6-2026. Ảnh: Sơn Tùng

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ khó, bởi phải đồng thời thực hiện nhiều khâu như đo đạc, chuẩn hóa bản đồ địa chính, số hóa hồ sơ, làm sạch dữ liệu và đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khối lượng dữ liệu lớn, nhiều thửa đất có lịch sử biến động phức tạp, trong khi một số khu vực, đặc biệt là đất nông nghiệp, chưa có bản đồ địa chính chính quy.

Để bảo đảm tiến độ, thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như huy động tối đa nguồn lực cho công tác đo đạc, số hóa hồ sơ địa chính; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương trong cập nhật, chia sẻ dữ liệu. Cùng với đó, Hà Nội cũng chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý và vận hành hệ thống thông tin đất đai, nhằm bảo đảm dữ liệu sau khi hoàn thiện được khai thác hiệu quả, phục vụ tốt công tác quản lý và phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô.

Trong chỉ đạo về nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai của thành phố, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành sớm hơn mục tiêu chung của cả nước. Dữ liệu đất đai là một trong những hạ tầng quan trọng phục vụ chuyển đổi số, quản lý đô thị và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Thành phố phải làm nhanh hơn, sớm hơn mục tiêu của cả nước, bởi Hà Nội là đô thị lớn, nhu cầu khai thác dữ liệu đất đai phục vụ quản lý, quy hoạch và phát triển kinh tế - xã hội rất lớn. Đối với Hà Nội, việc hoàn thiện dữ liệu đất đai sẽ tạo nền tảng quan trọng cho quản lý đô thị hiện đại, phát triển hạ tầng giao thông, quy hoạch không gian ngầm, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trong dài hạn, dữ liệu đất đai tích hợp còn góp phần thúc đẩy hình thành thị trường quyền tài sản minh bạch, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo động lực cho phát triển kinh tế bền vững.

Bạch Thanh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/du-lieu-dat-dai-nen-tang-so-cho-quan-tri-khong-gian-va-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-736413.html