Quốc hội Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò của cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất. Ảnh: VGP
Hoàn thiện thể chế trong bối cảnh phát triển mới
Ông Carl Thayer, Giáo sư thuộc Học viện Quốc phòng Australia, Đại học New South Wales của Australia nhận định, Quốc hội Việt Nam khóa XV đã hoạt động với cường độ cao, thể hiện rõ vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Trong nhiệm kỳ này, Quốc hội đã tổ chức 10 kỳ họp thường kỳ và 9 kỳ họp bất thường, nhiều kỳ họp tập trung giải quyết các vấn đề nhân sự. Riêng tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã xem xét và thông qua 51 luật cùng 8 nghị quyết quy phạm pháp luật - tương đương 30% tổng số văn bản lập pháp của cả nhiệm kỳ.
Theo Giáo sư Carl Thayer, hoạt động chất vấn cũng được tiến hành sôi nổi, với nhiều vấn đề quan trọng được đưa ra thảo luận như bảo vệ môi trường, quản lý đất đai và an toàn thực phẩm. Các đại biểu Quốc hội đồng thời tham gia tích cực vào việc thảo luận sửa đổi Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương - những nhiệm vụ được đánh giá là phức tạp nhưng đã đạt được mục tiêu đề ra.
Một thay đổi đáng chú ý trong hệ thống hành chính của Việt Nam là việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh. Năm 2025, Việt Nam giảm số lượng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xuống còn 34 đơn vị, trong đó có 23 tỉnh, thành phố hình thành từ quá trình sáp nhập. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu tái cấu trúc tổ chức Hội đồng nhân dân tại các địa phương mới.
Theo Giáo sư Carl Thayer, trước đây, Việt Nam thường tổ chức bầu cử Quốc hội khoảng một năm sau Đại hội Đảng. Tuy nhiên, lịch trình này sau đó được điều chỉnh, với các cuộc bầu cử thường diễn ra khoảng 5 tháng sau Đại hội Đảng. Trong bối cảnh Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra nhiều định hướng phát triển quan trọng, việc tổ chức bầu cử sớm hơn khoảng 2 tháng được xem là bước đi cần thiết để sớm kiện toàn bộ máy lãnh đạo nhà nước và triển khai các mục tiêu phát triển.
Ông Carl Thayer cho rằng, trong giai đoạn tới, Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới sẽ phải đối mặt với khối lượng công việc lớn, đặc biệt là rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật nhằm bảo đảm việc thực hiện các mục tiêu phát triển được triển khai đồng bộ và hiệu quả.
Bên cạnh đó, hệ thống địa chính trị quốc tế đang trải qua nhiều biến động, kéo theo những yếu tố bất định đối với kinh tế toàn cầu và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh này, Giáo sư Carl Thayer cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục khai thác hiệu quả mạng lưới các hiệp định thương mại tự do, bao gồm các hiệp định trong khuôn khổ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), các hiệp định giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á với các đối tác, Hiệp định Thương mại Tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Giáo sư Carl Thayer cũng khuyến nghị Việt Nam cần duy trì sự chủ động trong quan hệ với mạng lưới đối tác quốc tế, đặc biệt là các đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện, nhằm ứng phó kịp thời với các biến động địa chính trị.
Kỳ vọng từ cộng đồng quốc tế và kiều bào
Bên cạnh đánh giá của các học giả, nhiều nghị sĩ nước ngoài cũng bày tỏ sự quan tâm đối với vai trò của Quốc hội Việt Nam trong tiến trình phát triển của đất nước.
Bà Obuchi Yuko, Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt của Nhật Bản gửi lời chúc mừng Quốc hội Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày thành lập và cho rằng, cơ quan lập pháp của Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định chính sách và định hướng phát triển quốc gia. Bà bày tỏ kỳ vọng Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục phản ánh tiếng nói của người dân và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Trong khi đó, ông Takebe Tsutomu, Cố vấn đặc biệt của Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt, cựu Tổng Thư ký đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản nhấn mạnh rằng, cuộc tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 của Việt Nam là dấu mốc lịch sử khẳng định tinh thần "nhân dân là chủ của đất nước". Với vai trò trụ cột trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, Quốc hội Việt Nam tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và cải thiện môi trường đầu tư. Ông Tsutomu bày tỏ kỳ vọng Quốc hội sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách giáo dục và nâng cao trình độ công nghiệp thông qua hệ thống pháp luật minh bạch.
Không chỉ cộng đồng quốc tế, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng dành sự quan tâm lớn đối với các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước. Tại Canada, bà Phan Thị Quỳnh Trang, người sáng lập Hội đồng Văn hóa Giáo dục Canada - Việt Nam (CVCEC) cho rằng, các kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân luôn thu hút sự quan tâm của kiều bào bởi đây là những sự kiện quan trọng đối với định hướng phát triển của Việt Nam. Bà Phan Thị Quỳnh Trang kỳ vọng Quốc hội nhiệm kỳ mới sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách thể chế, xây dựng môi trường pháp lý minh bạch và thuận lợi hơn cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển doanh nghiệp, đồng thời mở rộng các cơ chế tham vấn để cộng đồng người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước.
Từ góc nhìn của cộng đồng người Việt tại Malaysia, kỹ sư Lương Thế Huân, chuyên gia thuộc Công ty kỹ thuật và công trình Toyo Malaysia cho rằng, Quốc hội nhiệm kỳ tới cần tiếp tục thúc đẩy các cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp luật nhằm tạo động lực cho đổi mới sáng tạo. Hoạt động lập pháp cần chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, đồng thời sớm hoàn thiện khung pháp lý cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh và các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ.
Nhìn tổng thể, những đánh giá từ giới học giả quốc tế, các nghị sĩ nước ngoài và cộng đồng kiều bào cho thấy sự quan tâm rộng rãi đối với vai trò của Quốc hội Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động về kinh tế và địa chính trị, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, thúc đẩy cải cách thể chế và tăng cường hợp tác quốc tế được xem là nhiệm vụ quan trọng đối với Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới.
Liên quan đến quan hệ Việt Nam - Australia, Giáo sư Carl Thayer cho biết, hai nước đã ký Thỏa thuận Hợp tác Nghị viện năm 2022 và nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2024. Trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước đã được nâng tầm, việc rà soát và cập nhật thỏa thuận hợp tác nghị viện là cần thiết để tận dụng tốt hơn các cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số và thương mại.
Thanh Trúc