Dù ngừng bắn với Iran, ông Trump vẫn đang trả cái giá quá đắt?

3 giờ trướcBài gốc

Vào lúc 8h06 sáng 7/4, ông Trump đưa ra lời đe dọa mang tính “tận thế” nhằm vào Iran: nếu yêu cầu mở eo biển Hormuz không được đáp ứng trước khi màn đêm buông xuống, “cả một nền văn minh sẽ bị xóa sổ trong đêm nay, không bao giờ có thể phục hồi”.

Chỉ 10 giờ 26 phút sau, vào 18h32 giờ miền Đông nước Mỹ, chỉ 90 phút trước hạn chót, ông rút lại lời đe dọa - ít nhất là tạm thời. Ông cho biết sự can thiệp của chính phủ Pakistan đã dẫn tới một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần trong cuộc chiến đã làm rung chuyển kinh tế toàn cầu, đồng thời phô diễn ưu thế công nghệ của Mỹ và sức chống chịu đáng kinh ngạc của Iran.

Việc đẩy cao ngôn từ lên mức “tối đa” rõ ràng đã giúp ông Trump tìm được “lối thoát” mà ông theo đuổi suốt nhiều tuần. Thành công này có thể càng củng cố niềm tin của ông rằng những chiến thuật học được từ giới bất động sản New York, phớt lờ thông lệ, đưa ra yêu sách tối đa, cũng có thể áp dụng trong địa chính trị.

Không thể phủ nhận, đây là một thắng lợi chiến thuật sát nút, tạm thời giúp dòng chảy dầu mỏ, phân bón và khí heli qua eo Hormuz được khôi phục, đồng thời trấn an các thị trường vốn lo ngại cú sốc năng lượng toàn cầu có thể đẩy thế giới vào suy thoái, theo New York Times.

Thay đổi cách nhìn

Liệu chính những tuyên bố cứng rắn chưa từng có từ một tổng thống Mỹ là nhân tố chính khiến Iran chấp nhận ngừng bắn - điều mà trước đó họ từng từ chối - vẫn là câu hỏi chưa có lời giải. Nhưng rõ ràng, phát ngôn mang tính kích động mạnh mẽ của ông Trump - tiếp nối một thông điệp gay gắt tương tự trên Truth Social chỉ hai ngày trước đó - là điều chưa từng thấy trong lịch sử các đời tổng thống Mỹ hiện đại.

Ngay cả khi lệnh ngừng bắn hai tuần này dẫn tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài, cuộc chiến với Iran, cùng những phát ngôn gần đây của ông Trump, có thể đã làm thay đổi căn bản cách thế giới nhìn nhận về nước Mỹ.

Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời của Mỹ và Iran.

Một quốc gia từng tự định vị là lực lượng bảo đảm ổn định toàn cầu giờ đây lại đang làm lung lay chính nền tảng của trật tự quốc tế. Một tổng thống vốn nổi tiếng phá vỡ chuẩn mực trong chính trị nội địa nay dường như đang tái hiện điều đó trên vũ đài thế giới.

Giờ đây, ông Trump không chỉ đối mặt với thách thức đạt được một thỏa thuận lâu dài, mà còn phải chứng minh với nước Mỹ và thế giới rằng cuộc chiến này là “đáng giá”.

Phản ứng trong nội bộ nước Mỹ cũng nhanh chóng bùng nổ. Các nghị sĩ Dân chủ đồng loạt chỉ trích phát ngôn của ông Trump, thậm chí một số còn kêu gọi phế truất ông, theo BBC.

Hạ nghị sĩ Joaquin Castro viết trên mạng xã hội X: “Rõ ràng tổng thống đang tiếp tục suy giảm năng lực và không còn đủ tư cách lãnh đạo”.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer tuyên bố bất kỳ nghị sĩ Cộng hòa nào không ủng hộ chấm dứt cuộc chiến với Iran “phải chịu trách nhiệm cho mọi hậu quả của tình trạng hiện nay”.

Dù nhiều thành viên Đảng Cộng hòa vẫn đứng về phía tổng thống, sự ủng hộ này không còn mang tính áp đảo như thường thấy.

Dân biểu Austin Scott (bang Georgia), thành viên cấp cao của Ủy ban Quân vụ Hạ viện, thẳng thắn chỉ trích phát ngôn về “sự diệt vong của một nền văn minh”, cho rằng đây là những lời lẽ “phản tác dụng”.

Thượng nghị sĩ Ron Johnson - vốn được xem là người ủng hộ trung thành của ông Trump - cảnh báo việc triển khai chiến dịch ném bom sẽ là “một sai lầm nghiêm trọng”. Trong khi đó, dân biểu Nathaniel Moran (Texas) khẳng định ông không ủng hộ việc “hủy diệt cả một nền văn minh”.

“Đó không phải là con người chúng ta, và cũng không phù hợp với những nguyên tắc đã dẫn dắt nước Mỹ từ trước tới nay”, ông viết.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng không một nghị sĩ nào có thể ủng hộ quyết định tiếp tục tấn công Iran của ông Trump, kể cả nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa. Ảnh: Reuters.

Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (Alaska), người nhiều lần bất đồng với tổng thống, cũng nhấn mạnh rằng lời đe dọa này “không thể được biện minh đơn thuần như một chiến thuật gây sức ép trong đàm phán”.

Tuy vậy, Nhà Trắng có thể lập luận rằng chính sức ép đó đã phát huy hiệu quả.

Ẩn số hậu quả

Dẫu vậy, nhiều mục tiêu cốt lõi của Mỹ vẫn chưa rõ ràng. Số phận của kho uranium làm giàu - nền tảng cho chương trình hạt nhân của Iran - vẫn là ẩn số. Tehran cũng tiếp tục duy trì ảnh hưởng đối với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, như phiến quân Houthi tại Yemen.

Ngay cả khi Iran thực sự mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz - không áp đặt phí hay điều kiện - khả năng kiểm soát điểm nghẽn địa chính trị then chốt này của Tehran giờ đây càng được thể hiện rõ hơn bao giờ hết.

Trong tuyên bố sau thông điệp của ông Trump, Ngoại trưởng Iran Seyed Aragchi cho biết Tehran sẽ dừng các “hoạt động phòng vệ” và cho phép lưu thông an toàn qua eo Hormuz “dưới sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran”. Ông cũng nói rằng Mỹ đã chấp nhận “khuôn khổ chung” của kế hoạch 10 điểm do Iran đề xuất.

Kế hoạch này bao gồm việc Mỹ rút quân khỏi khu vực, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, bồi thường thiệt hại chiến tranh và thừa nhận quyền kiểm soát Hormuz của Iran. Đây là những điều kiện khó có thể hình dung Washington sẽ chấp nhận, báo hiệu hai tuần đàm phán phía trước sẽ đầy rủi ro và khó lường.

Israel hứng loạt tên lửa sau tuyên bố ngừng bắn Chỉ ít giờ sau tuyên bố ngừng bắn tạm thời của Iran và Tổng thống Mỹ Donald Trump, bầu trời Tel Aviv lại sáng rực bởi nhiều vụ đánh chặn tên lửa của các đợt tấn công mới.

Tuy nhiên, một chi tiết đáng lo ngại nằm trong tuyên bố từ phía Iran: hoạt động vận tải sẽ được nối lại, nhưng dưới sự kiểm soát của “các lực lượng vũ trang Iran”, những người sẽ quyết định ai được đi qua và vào thời điểm nào.

“Iran vẫn kiểm soát eo biển - điều trước chiến tranh chưa từng xảy ra”, ông Richard Fontaine, Giám đốc Trung tâm An ninh Mỹ Mới tại Washington, nhận định với New York Times. “Khó có thể hình dung Mỹ và thế giới chấp nhận việc Iran duy trì quyền kiểm soát vô thời hạn đối với một điểm nghẽn năng lượng then chốt. Đó sẽ là kết cục tệ hơn so với trước chiến tranh”.

Thêm vào đó, nếu không đạt được thỏa thuận hạn chế quy mô và tầm bắn của kho tên lửa - dù đã bị suy yếu - ông cũng sẽ không hoàn thành một trong những mục tiêu quan trọng nhất.

Ở thời điểm hiện tại, đây rõ ràng là một thắng lợi chính trị đối với ông Trump: một lời đe dọa quyết liệt đã mang lại kết quả mong muốn. Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn chỉ là khoảng lặng tạm thời, chưa phải một giải pháp lâu dài.

Cái giá dài hạn từ những phát ngôn và hành động của tổng thống, cũng như từ chính cuộc xung đột này, vẫn còn là ẩn số chưa thể đo đếm.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/du-ngung-ban-voi-iran-ong-trump-van-dang-tra-cai-gia-qua-dat-post1641706.html