Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Tập trung quản lý rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng

4 giờ trướcBài gốc

Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ tập trung quản lý rủi ro để bảo vệ người tiêu dùng

Chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý rủi ro

Một trong những nội dung nhận được sự đồng thuận cao nhất của các chuyên gia là việc dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần lấy quản lý rủi ro làm trục xuyên suốt, thay cho mô hình quản lý hành chính, tiền kiểm nặng về thủ tục đã bộc lộ nhiều hạn chế trong thực tiễn.

TS. Cao Hưng Thái, Tổng Thư ký Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam (VAFF), nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho rằng nhiều năm qua, ngành y tế và an toàn thực phẩm từng bước áp dụng cách tiếp cận quản lý rủi ro thông qua việc quy định ngưỡng an toàn đối với kim loại nặng, vi sinh vật, cũng như yêu cầu cảnh báo bắt buộc với các sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ. "Về bản chất, chúng ta đã quản lý theo rủi ro rồi. Vấn đề hiện nay là luật cần hệ thống hóa, làm rõ và nâng tầm cách tiếp cận này, thay vì tiếp tục quản lý dàn trải, cào bằng mọi sản phẩm"- TS. Cao Hưng Thái nhận định.

Quản lý rủi ro cho phép Nhà nước tập trung nguồn lực vào đúng những khâu, những nhóm sản phẩm có khả năng gây mất an toàn cao, trong khi tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bài bản, tuân thủ tốt tiêu chuẩn. Đây cũng là cách để giảm thủ tục hành chính không cần thiết và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với nhóm thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, TS. Cao Hưng Thái cho rằng đây là lĩnh vực đã được kiểm soát ở mức độ cao với các điều kiện sản xuất nghiêm ngặt như GMP, GSP, cùng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật tương đối hoàn chỉnh. Nhờ đó, nguy cơ và rủi ro đã được giảm thiểu đáng kể so với nhiều nhóm thực phẩm khác. "Không thể áp dụng cùng một cơ chế quản lý cho mọi loại thực phẩm. Cần phân loại rõ theo mức độ rủi ro để vừa bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, vừa không tạo rào cản không cần thiết cho doanh nghiệp"- ông Hưng Thái nhấn mạnh.

"Việc xếp thực phẩm đường phố vào nhóm rủi ro thấp là chưa phù hợp với thực tiễn Việt Nam, khi phần lớn các vụ ngộ độc thực phẩm được ghi nhận có liên quan đến nhóm này".

Ông Nguyễn Hồng Uy, Trưởng nhóm kỹ thuật Tiểu ban Thực phẩm và Dinh dưỡng, công ty EuroCham

Ở góc độ quốc tế, ông Nguyễn Hồng Uy, Trưởng nhóm kỹ thuật Tiểu ban Thực phẩm và Dinh dưỡng, công ty EuroCham cho rằng các quốc gia phát triển đều quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi, từ "trang trại tới bàn ăn" dựa trên đánh giá rủi ro khoa học chứ không dựa vào cơ chế cấp phép hành chính tràn lan. Việc phân loại thực phẩm thành các nhóm rủi ro thấp, trung bình và cao là cần thiết, nhưng phải dựa trên các tiêu chí cụ thể, minh bạch, phù hợp với chuẩn mực quốc tế như ISO 31000, ISO 31010. Đánh giá rủi ro không chỉ dựa trên bản chất sản phẩm, mà còn phải xem xét xác suất xảy ra nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của hậu quả nếu nguy cơ đó xảy ra. Quản lý rủi ro không có nghĩa là buông lỏng. Ngược lại, hậu kiểm phải mạnh, có trọng tâm, tập trung vào các sản phẩm và doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm, có lịch sử không tuân thủ hoặc có cảnh báo quốc tế.

Làm rõ trách nhiệm của nhà nước, doanh nghiệp và xã hội

Bên cạnh thay đổi tư duy quản lý, nhiều ý kiến cho rằng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể trong hệ thống bảo đảm an toàn thực phẩm. Theo ông Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, trong nền kinh tế thị trường, Nhà nước không thể và không nên làm thay doanh nghiệp. Trách nhiệm chính về chất lượng và an toàn thực phẩm phải thuộc về người sản xuất, kinh doanh. "Nhà nước có vai trò xây dựng thể chế, ban hành tiêu chuẩn, tổ chức giám sát và xử lý vi phạm. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trực tiếp về sản phẩm của mình. Nếu cứ duy trì tư duy Nhà nước làm thay tất cả, chúng ta sẽ không thể quản lý nổi hàng triệu sản phẩm đang lưu thông trên thị trường"- ông Nguyễn Xuân Dương nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng luật cần nâng cao vai trò của các hiệp hội ngành hàng, tổ chức xã hội nghề nghiệp trong việc xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ và tham gia giám sát an toàn thực phẩm. Đây là mô hình đã được áp dụng hiệu quả tại nhiều quốc gia phát triển. TS. Cao Hưng Thái cho rằng, các hiệp hội chính là cầu nối trực tiếp giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Khi hiệp hội tham gia sâu vào quá trình xây dựng chính sách và giám sát thực thi, hiệu quả quản lý sẽ cao hơn, đồng thời giảm gánh nặng cho bộ máy hành chính.

Một vấn đề khác được nhiều đại biểu quan tâm là cải cách thủ tục hành chính, giảm chồng chéo trong quản lý. Hiện nay, an toàn thực phẩm liên quan đến nhiều bộ, ngành như Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và Công nghệ, dẫn đến nguy cơ trùng lặp trong kiểm tra, giám sát. Bà Nguyễn Hương Giang, đại diện Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho rằng cần phân định rõ vai trò theo chuỗi giá trị: Các bộ có chuyên môn sâu về sản xuất, chế biến quản lý quy trình; Bộ Y tế với chuyên môn về y tế công cộng chịu trách nhiệm cuối cùng về an toàn sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Nhiều chuyên gia cũng đề xuất xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương, thay vì mỗi cơ quan quản lý một mảng riêng lẻ. Ngoài ra, vấn đề hậu kiểm được đánh giá là "xương sống" của quản lý rủi ro. Theo các chuyên gia, nếu chỉ dừng ở cấp phép ban đầu mà không tăng cường hậu kiểm, giám sát tuân thủ, thì mọi quy định đều có nguy cơ trở nên hình thức.

Nhiều chuyên gia cho rằng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần hướng tới mục tiêu dài hạn hơn là chỉ "ngăn ngừa vi phạm". Luật phải góp phần định hướng sản xuất thực phẩm an toàn, chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của thực phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

* Bộ Y tế đã hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm (ATTP) sửa đổi, gồm 5 nhóm chính sách lớn:

+ Tăng cường quản lý đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao.

+ Phân quyền quản lý nhà nước về ATTP ở trung ương và phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP của UBND cấp tỉnh tại địa phương.

+ Kiểm soát các sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo hướng dựa trên mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm thực phẩm.

+ Kiểm soát các lô hàng thực phẩm khi nhập khẩu vào cửa khẩu Việt Nam theo hướng dựa trên nguy cơ của từng loại sản phẩm và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

+ Kiểm soát chặt đối với các chất đưa vào sản xuất, chế biến sản phẩm thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại.

Nguồn: Thành Nam

Thành Nam

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/du-thao-luat-an-toan-thuc-pham-sua-doi-tap-trung-quan-ly-rui-ro-bao-ve-nguoi-tieu-dung-238260303114559762.htm