Thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô
Tờ trình dự án Luật nêu rõ, Nhà nước ưu tiên nguồn lực cho liên kết, phát triển vùng. Hoạt động liên kết phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, công khai, minh bạch, đồng thuận; thực hiện thông qua chương trình, kế hoạch, dự án cụ thể; thống nhất tổ chức không gian phát triển, hạ tầng kỹ thuật và phù hợp với quy hoạch quốc gia, quy hoạch Thủ đô và quy hoạch các địa phương liên quan.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) khẳng định Hà Nội là hạt nhân, đô thị trung tâm trong vùng Thủ đô. Ảnh: PN
Nội dung liên kết tập trung vào hạ tầng giao thông, quản lý tài nguyên, môi trường, kiểm soát ô nhiễm, phòng, chống dịch bệnh và phát triển chuỗi sản xuất, cung ứng liên vùng.
Về đầu tư, quản lý dự án liên kết, phát triển vùng, Điều 29 dự thảo Luật quy định cơ chế đề xuất, quyết định và tổ chức thực hiện dự án liên kết vùng trên cơ sở đồng thuận của HĐND các địa phương. Các địa phương trong vùng được phép sử dụng ngân sách đầu tư trực tiếp vào công trình trên địa bàn Hà Nội phục vụ lợi ích chung.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng quy định thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách để đầu tư các dự án liên kết, ưu tiên giao thông, hạ tầng trọng điểm, môi trường và phòng, chống rủi ro liên vùng. Dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định. Các địa phương có trách nhiệm phối hợp triển khai, bố trí vốn, chia sẻ chi phí môi trường, cung cấp dữ liệu và giám sát thực hiện.
Dự thảo Luật cũng quy định cơ chế bảo vệ môi trường Thủ đô và vùng Thủ đô, bao gồm: Xác lập vùng phát thải thấp; thúc đẩy giao thông sạch, kinh tế tuần hoàn; chuyển đổi khu, cụm công nghiệp sinh thái; thiết lập cơ chế phối hợp liên tỉnh về quản lý không khí, nước, chất thải; chia sẻ dữ liệu, quan trắc liên vùng; cho phép áp dụng tiêu chuẩn, phí, quy chuẩn môi trường nghiêm ngặt hơn trên cơ sở thống nhất giữa các địa phương trong vùng…
Cần có cơ chế luân phiên trong liên kết vùng
Cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) tại phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho rằng, vấn đề liên kết vùng được quy định tại Điều 29 của dự thảo Luật vẫn còn thiếu các quy định mang tính định hướng và chưa xác định rõ chủ thể đóng vai trò chủ quản.
Cụ thể, theo điểm b khoản 1 Điều 29, UBND thành phố Hà Nội và các địa phương tham gia liên kết sẽ thống nhất giao một UBND cấp tỉnh làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án. Tuy nhiên, quy định này chưa thể hiện rõ nguyên tắc, quy trình cũng như cách thức để xác định cơ quan chủ quản.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng chưa có nguyên tắc bố trí ngân sách nhà nước cho các dự án liên kết vùng. Điều này có thể gây vướng mắc, ảnh hưởng việc thực hiện các quy định ưu tiên bố trí, sử dụng ngân sách trung ương và địa phương theo Luật Ngân sách nhà nước.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị cần dành sự quan tâm đặc biệt cho hai vùng động lực là Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ - nơi đóng góp trên 60% GDP cả nước.
Đồng chí Phan Văn Mãi kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét ban hành một Nghị quyết riêng cho hai vùng này, trong đó, quy định rõ về phạm vi, cơ chế vận hành và nguồn lực để phát triển đúng với tiềm năng vốn có. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính tin rằng, nếu có cơ chế đủ mạnh, hai vùng này sẽ đảm bảo đóng góp ổn định và bứt phá trên 60% GDP của đất nước.
Cùng quan tâm nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, trong liên kết phát triển vùng Thủ đô, phải khắc phục tình trạng Hà Nội phát triển một mình. Ví dụ, về giao thông, vùng Thủ đô phải giải quyết được vấn đề ùn tắc thông qua việc kết nối giao thông thông suốt, tạo sự lan tỏa cho cả vùng Đồng bằng sông Hồng.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần có cơ chế luân phiên trong liên kết vùng, có giai đoạn thành phố Hà Nội làm Chủ tịch, có giai đoạn giao cho tỉnh Bắc Ninh, thành phố Hải Phòng, hay tỉnh Hưng Yên điều hành. Làm như vậy thì sức mạnh liên kết vùng mới thực sự phát huy hiệu quả.
Phương Thảo