Đưa chủ trương thành 'luật tốt trong cuộc sống', mở ra không gian phát triển mới

3 giờ trướcBài gốc

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu. Ảnh: Phạm Thắng

Chuyên nghiệp, gần dân, phản ứng chính sách nhanh hơn

Trọng tâm kỳ vọng xã hội đối với nhiệm kỳ mới, “hoàn thiện thể chế, giảm mâu thuẫn, chồng chéo, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp” được đặt thẳng vào chương trình hành động của cơ quan lập pháp khi Tổng Bí thư chỉ rõ: hệ thống pháp luật vẫn còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông và làm tăng chi phí tuân thủ.

Trong phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá Quốc hội khóa XV đã để lại “nhiều dấu ấn”, nổi bật là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo; phát triển “Quốc hội số”, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; khẳng định vai trò “đi trước một bước về thể chế” để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực. Tổng Bí thư cũng đặt yêu cầu đối với đại biểu Quốc hội khóa XVI: bản lĩnh chính trị, tư duy quản trị hiện đại, phản biện sâu, kỹ năng lập pháp, tầm nhìn dài hạn, và đặc biệt bảo đảm “pháp luật không chỉ tốt trong văn bản mà còn tốt trong cuộc sống”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư bổ sung “khung hành động” rõ ràng cho Quốc hội khóa XVI theo bốn nhiệm vụ lớn: đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp; nâng tầm giám sát tối cao; nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; và đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, phản ứng chính sách nhanh hơn.

Trong nhiệm vụ lập pháp, Tổng Bí thư yêu cầu: rà soát tổng thể hệ thống pháp luật; khắc phục “luật bó”, chồng lấn; chấm dứt tình trạng đẩy trách nhiệm xuống văn bản dưới luật; và chuyển tư duy làm luật theo hướng kiến tạo, luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”. Đồng thời, Tổng Bí thư nhấn mạnh, chất lượng lập pháp được đo bằng hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp; quá trình lập pháp phải khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe chuyên gia, doanh nghiệp và Nhân dân.

Ở trục giám sát, Tổng Bí thư nhấn mạnh giám sát phải “đi đến cùng”: vấn đề đã được giải quyết hay chưa; gắn trách nhiệm, thời hạn, sản phẩm, kết quả; dựa trên dữ liệu, bằng chứng và chỉ số định lượng; đồng thời phối hợp giám sát Quốc hội với kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán.

Khung hành động cụ thể để Quốc hội đáp ứng kỳ vọng về “luật thông, việc thông, nguồn lực thông”

Hành động lập pháp cần bắt đầu bằng một cuộc tổng rà soát và “kiến trúc lại” hệ thống pháp luật theo hướng thống nhất, liên thông, hạn chế tối đa việc đẩy quy định quan trọng xuống văn bản dưới luật. Đây là yêu cầu được Tổng Bí thư nêu trực diện, với mục tiêu để “người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng”. Trục kỹ thuật quan trọng là thiết kế các gói “một luật sửa nhiều luật”, chuẩn hóa khái niệm và thẩm quyền, tạo cơ chế xử lý nhanh điểm nghẽn liên ngành, đúng tinh thần “pháp luật phải tốt trong cuộc sống” mà cả Chủ tịch Quốc hội và Nghị quyết 66-NQ/TW cùng nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Đổi mới quy trình làm luật phải chuyển từ “soạn - trình - thông qua” sang “thiết kế chính sách dựa trên dữ liệu”: tăng chất lượng phân tích chính sách, dự báo chiến lược và đánh giá tác động, như Tổng Bí thư yêu cầu khi nói “chọn đúng việc lớn, đúng khâu đột phá” trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Song hành, cần đầu tư hạ tầng dữ liệu pháp luật và ứng dụng AI để rà soát, phát hiện xung đột, đo lường chi phí tuân thủ và theo dõi hiệu quả thực thi, đúng định hướng Nghị quyết 66-NQ/TW về cơ sở dữ liệu lớn và AI trong xây dựng, kiểm tra, rà soát văn bản.

Đổi mới giám sát tối cao cần lấy “kết quả cuối cùng” làm chuẩn, đi đến cùng trách nhiệm và thời hạn; giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng và chỉ số định lượng; ưu tiên các “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển và quản lý tài sản công, chống lãng phí.

Cuối cùng, để theo kịp nhịp độ thay đổi, Quốc hội phải vận hành theo phương thức mới: tăng tính linh hoạt của kỳ họp, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và hệ sinh thái số; đồng thời mở rộng kênh lắng nghe người dân, cộng đồng doanh nghiệp và giới trí thức, bảo đảm công khai minh bạch để tăng niềm tin. Điều này cộng hưởng với định hướng “Quốc hội số, trí tuệ nhân tạo” đã được nêu trong phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Để đáp ứng kỳ vọng về một nhiệm kỳ “hành động và kiến tạo”, Quốc hội khóa XVI cần tập trung năm hướng:

Một là, hoàn thiện thể chế là “đột phá của đột phá”: rà soát tổng thể, xử lý mâu thuẫn, chồng chéo; luật phải rõ, ổn định, giảm chi phí tuân thủ.

Hai là, đổi mới tư duy lập pháp: từ bỏ “không quản được thì cấm”; tăng quy định theo nguyên tắc; thí điểm có kiểm soát cho cái mới; lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Ba là, ưu tiên "gói" luật cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu, gắn với năng lượng và môi trường: tháo nút thắt đầu tư, mua sắm công; tạo hành lang dữ liệu, bảo đảm an ninh dữ liệu; thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Lâm Hiển

Bốn là, nâng tầm giám sát tối cao “đi đến cùng”: giám sát dựa trên dữ liệu, chỉ số; gắn rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ kết quả; tập trung đất đai, đấu thầu, thủ tục hành chính, lãng phí.

Năm là, đổi mới phương thức hoạt động: xây dựng Quốc hội số, công khai minh bạch, đối thoại thường xuyên; tăng đại biểu chuyên trách; phối hợp chặt với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán để phòng chống lợi ích nhóm.

Với tinh thần “khởi đầu tăng tốc”, Quốc hội phải biến chủ trương thành luật tốt trong cuộc sống, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và mở ra không gian phát triển mới. Kỷ luật, minh bạch, tốc độ quyết định sẽ là thước đo niềm tin.

TS. Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/dua-chu-truong-thanh-luat-tot-trong-cuoc-song-mo-ra-khong-gian-phat-trien-moi-10412404.html