Đưa 'hạt ngọc núi rừng' vượt khỏi đại ngàn

3 giờ trướcBài gốc

Giữ hồn lúa rẫy

Từ xa xưa, ở các vùng cao Quảng Ngãi đã có truyền thống sản xuất lúa rẫy. Không đơn thuần là cây lương thực để duy trì cuộc sống, lúa rẫy còn ẩn chứa một nét đẹp văn hóa của đồng bào vùng cao.

Trong các dịp đặc biệt như lễ hội, cúng, giỗ, cơm lúa rẫy hay các loại bánh truyền thống làm từ nguyên liệu này là món ẩm thực dâng cúng không thể thiếu, thông báo đến thần linh, ông bà tổ tiên về một mùa vụ ấm no, hạnh phúc. Ngược lại, mâm cúng sẽ mất đi hồn riêng trong đời sống hằng ngày nếu không có sự hiện diện của lúa rẫy.

Dù năng suất không cao như lúa nước, nhưng lúa rẫy lại có hương vị thơm đặc trưng, giàu dinh dưỡng và được xem là “hạt ngọc” của núi rừng. Thế nhưng suốt nhiều năm, loại nông sản này vẫn chỉ quanh quẩn trong phạm vi tự cung tự cấp, chưa tạo ra giá trị kinh tế rõ rệt cho người dân địa phương.

Người dân vùng cao Quảng Ngãi thu hoạch lúa rẫy.

Từ thực tế đó, hai học sinh người Ca Dong của Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân là em Đinh Văn Chinh và Đinh Thị Quỳnh Như đã mạnh dạn tìm hướng đi mới, biến hạt lúa rẫy truyền thống thành những sản phẩm mang giá trị thương mại, góp phần đưa đặc sản vùng cao đến gần hơn với cộng đồng.

Ban đầu, cả hai bắt tay nghiên cứu với mong muốn đơn giản là giúp nhiều người biết đến đặc sản quê hương hơn. Từ những kiến thức học được trong nhà trường, các em thử nghiệm nhiều công thức khác nhau để tạo ra sản phẩm phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Nâng tầm nông sản bản địa

Sau nhiều lần thử nghiệm, những sản phẩm đầu tiên như bánh in, trà gạo rang và bột dinh dưỡng từ lúa rẫy đã được hoàn thiện. Các sản phẩm nhanh chóng nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng nhờ hương vị riêng và nguyên liệu đặc trưng của vùng cao.

Hai học sinh giới thiệu về các sản phẩm từ lúa rẫy của mình.

Em Đinh Văn Chinh cho biết, ban đầu nhóm gặp nhiều khó khăn vì chưa có kinh nghiệm chế biến sản phẩm từ lúa rẫy. “Có những lần làm bánh bị hỏng, trà không đạt mùi như mong muốn nên chúng em phải thử đi thử lại nhiều lần. Khi sản phẩm được mọi người đón nhận, em rất vui vì đặc sản quê mình được biết đến nhiều hơn”, Chinh chia sẻ.

Không chỉ dừng ở việc chế biến sản phẩm, hai em còn tận dụng mạng xã hội để giới thiệu hình ảnh lúa rẫy và văn hóa Ca Dong theo cách gần gũi với giới trẻ. Những đoạn video, hình ảnh về quá trình làm bánh, rang gạo hay câu chuyện phía sau hạt lúa rẫy đã giúp sản phẩm tiếp cận được nhiều người hơn.

Em Đinh Thị Quỳnh Như chia sẻ, hiện sản phẩm đã có nhiều người đặt mua, tuy nhiên vì còn bận học nên các em chưa thể làm số lượng lớn. “Hè này chúng em sẽ cố gắng dành thêm thời gian để làm bánh, quảng bá sản phẩm để nhiều người biết đến đặc sản quê hương mình hơn”, Như nói.

Theo cô giáo Đinh Thị Hạnh (giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân), dự án là kết quả của việc ứng dụng giáo dục STEM vào thực tế đời sống, giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo và hiểu hơn về giá trị văn hóa quê hương.

“Hiện nay diện tích trồng lúa rẫy ngày càng ít, nguy cơ mai một rất lớn. Thông qua dự án này, các em hiểu hơn giá trị của nông sản truyền thống, từ đó thêm yêu và có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình”, cô Hạnh cho hay.

Sản phẩm từ lúa rẫy của 2 học sinh Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân.

Điều đáng quý của dự án không chỉ nằm ở những sản phẩm được tạo ra, mà còn ở cách 2 học sinh miền núi đang kể câu chuyện về con người, quê hương mình bằng chính những điều bình dị nhất. Hạt lúa rẫy giờ đây không còn đơn thuần là lương thực, mà trở thành cầu nối đưa văn hóa vùng cao đến gần hơn với cộng đồng.

Nhận thấy ý tưởng có tính thực tiễn và khả năng phát triển lâu dài, nhà trường cũng đang đồng hành cùng học sinh xây dựng dự án theo hướng khởi nghiệp.

Thầy giáo Huỳnh Văn Thành - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân cho biết, thời gian tới nhà trường sẽ đề xuất các cấp hỗ trợ kiểm nghiệm, hoàn thiện sản phẩm để hướng đến xây dựng thành sản phẩm OCOP của địa phương.

“Nếu được hỗ trợ bài bản về quy trình, bao bì và chất lượng, các sản phẩm từ lúa rẫy hoàn toàn có thể trở thành đặc sản mang dấu ấn riêng của vùng cao Sơn Tây”, thầy Thành nói.

Nguyễn Ngọc

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/dua-hat-ngoc-nui-rung-vuot-khoi-dai-ngan-post1847002.tpo