Nhóm học sinh dành nhiều tháng thử nghiệm quá trình lên men và bảo quản sản phẩm trà Komvita trong phòng thí nghiệm.
Có những buổi tối, phòng thí nghiệm của Trường THPT Chuyên Thái Nguyên vẫn sáng đèn đến gần nửa đêm. Nguyễn Diệp Chi cùng 4 thành viên trong nhóm kiên nhẫn kiểm tra từng mẻ trà Kombucha từ chè búp tím sau nhiều lần lên men thất bại. Có mẻ quá chua, có mẻ hương vị chưa ổn định, cũng có lần cả nhóm phải làm lại từ đầu vì nhiệt độ thay đổi khiến men biến đổi ngoài dự tính.
Từ những thử nghiệm còn vụng về ấy, sản phẩm trà lên men mang tên Komvita đã giành giải Ba tại Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” cấp quốc gia. Điều đáng chú ý hơn giải thưởng là cách những học sinh phổ thông đang từng bước đưa kiến thức trong lớp học đến gần hơn với thực tiễn thị trường.
Thái Nguyên vốn nổi tiếng với cây chè, thay vì lựa chọn hướng chế biến truyền thống, nhóm học sinh lại tìm đến kombucha - dòng trà lên men đang được nhiều người trẻ quan tâm nhờ xu hướng sống xanh và chăm sóc sức khỏe. Ý tưởng ấy không xuất phát từ những bài toán lý thuyết mà từ chính quan sát đời sống hằng ngày.
Các em nhận thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến những sản phẩm tự nhiên, tốt cho sức khỏe và có nguồn gốc rõ ràng. Từ đó, chè búp tím - nguyên liệu quen thuộc của địa phương, được nhìn dưới một góc độ khác: không chỉ là nông sản, mà còn có thể trở thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.
Để hoàn thiện sản phẩm, nhóm 5 học sinh đã dành hơn 6 tháng thử nghiệm với nhiều mẻ trà khác nhau nhằm điều chỉnh hương vị, độ lên men và thời gian bảo quản. Khó nhất không chỉ là tạo ra sản phẩm dễ uống mà còn phải giữ được độ ổn định khi thay đổi nhiệt độ và môi trường.
Không dừng lại trong phòng thí nghiệm, nhóm còn thực hiện khảo sát nhỏ với học sinh và người trẻ tại Thái Nguyên để điều chỉnh hương vị phù hợp hơn với thị hiếu người dùng. Một số mẻ thử nghiệm đầu tiên cũng được giới thiệu tại các hoạt động trải nghiệm sáng tạo của nhà trường.
Cô giáo Vũ Thị Liên, giáo viên hướng dẫn dự án, nhớ lại: Có thời điểm học sinh phải ở lại phòng thí nghiệm đến tối muộn để theo dõi sự biến đổi của men trà. Tôi chủ yếu định hướng kỹ thuật, còn sự kiên trì và khả năng tự tìm cách giải quyết vấn đề mới là điều giúp các em đi tiếp sau nhiều lần thất bại... Những mẻ trà lỗi cũng trở thành bài học mà sách giáo khoa khó có thể mang lại: Cách làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng thích nghi trước áp lực.
Sản phẩm trà Kombucha Komvita được phát triển từ nguyên liệu chè búp tím của Thái Nguyên.
Theo Ban Giám hiệu Trường THPT Chuyên Thái Nguyên, những năm gần đây, các dự án đổi mới sáng tạo của học sinh không còn dừng ở các mô hình mang tính ý tưởng mà bắt đầu hướng đến khả năng ứng dụng và tiếp cận thị trường. Thầy giáo Trần Văn Hưng, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Thái Nguyên, cho biết: Điều chúng tôi mong muốn là học sinh dám thử nghiệm và biết cách biến kiến thức thành những giá trị thực tế. Những dự án như Komvita giúp các em hiểu rằng tri thức không chỉ nằm trong sách vở mà còn có thể tạo ra giá trị cho cộng đồng.
Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh ngày càng được quan tâm, những dự án học đường như Komvita cho thấy khoảng cách giữa giáo dục và thực tiễn đang dần được thu hẹp. Từ một phòng thí nghiệm nhỏ trong trường phổ thông, các học sinh đã bắt đầu học cách tạo ra sản phẩm, tiếp cận nhu cầu người dùng và nhìn tri thức như một nguồn lực có thể chuyển hóa thành giá trị cho cộng đồng. Những mẻ trà có thể vẫn còn tiếp tục được điều chỉnh, nhưng với những học sinh ấy, hành trình bước ra khỏi giới hạn lớp học đã thực sự bắt đầu...
Thu Hương