Đưa nuôi trồng thủy sản hồ chứa thành động lực tăng trưởng mới

3 giờ trướcBài gốc

Tiềm năng lớn

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, cả nước hiện có khoảng 6.750 hồ chứa thủy lợi đang hoạt động với tổng dung tích khoảng 14,5 tỷ mét khối và hơn 700 hồ chứa thủy điện. Trong số đó, có 13 hồ chứa có diện tích mặt nước trên 5.000ha. Tổng dung tích các hồ chứa ước đạt hơn 50 tỷ mét khối.

Các hồ chứa phân bố rộng khắp, tập trung nhiều ở miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Ngoài chức năng phát điện, cấp nước và điều tiết lũ, các hồ còn là nơi lưu giữ nguồn lợi thủy sản phong phú, có tiềm năng lớn để phát triển nuôi trồng, du lịch sinh thái và các dịch vụ liên quan.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, trước đây các hồ chứa chủ yếu phục vụ khai thác tự nhiên, trong khi hạ tầng cho nuôi trồng chưa được đầu tư tương xứng. Tuy nhiên, xu hướng chuyển sang nuôi trồng đang mở ra một động lực tăng trưởng mới cho ngành thủy sản.

Cần cơ chế đặc thù cho nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa tại Việt Nam. Ảnh: Hoàng Hà

Đáng chú ý, cá rô phi đang nổi lên như một sản phẩm chiến lược, với nhu cầu gia tăng tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Brazil và Trung Quốc. Theo dự báo, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi có thể đạt trên 2 tỷ USD trong thời gian tới, tiệm cận quy mô của ngành cá tra, lĩnh vực đã phát triển gần 30 năm, với kim ngạch 2,1 - 2,2 tỷ USD mỗi năm.

Theo ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), dù có nhiều tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa, song hoạt động sản xuất hiện vẫn mang tính phân tán, quy mô nhỏ, chủ yếu do các hộ cá thể thực hiện, thiếu tính liên kết. Đáng chú ý, đến nay chưa hình thành được các vùng sản xuất tập trung hay chuỗi liên kết giá trị, khiến quá trình chuyển sang sản xuất hàng hóa còn chậm.

Không chỉ vậy, hiệu quả sản xuất nhìn chung còn thấp, năng suất và giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng. Các hình thức nuôi vẫn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, trong khi mức độ thâm canh và ứng dụng khoa học, kỹ thuật còn hạn chế.

Một điểm nghẽn khác là hệ thống hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ chưa đáp ứng yêu cầu, chuỗi cung ứng thiếu đồng bộ, kéo theo chi phí tăng cao và hiệu quả giảm sút. Bên cạnh đó, việc thiếu cơ sở dữ liệu về phân vùng nuôi, đánh giá sức tải môi trường, cùng với tình trạng quản lý chồng chéo giữa các ngành, đang gây không ít khó khăn cho tổ chức sản xuất và phát triển bền vững.

Thúc đẩy liên kết chuỗi, công nghệ cao

Trước thực tế đó, nhằm thúc đẩy phát triển nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa, ngày 2/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng trên 260.000 tấn mỗi năm, trong đó nuôi lồng bè chiếm trên 190.000 tấn và nuôi thả trực tiếp trên 70.000 tấn; giá trị sản xuất ước đạt khoảng 16.000 tỷ đồng mỗi năm.

Cùng với đó, Đề án hướng tới tạo việc làm cho hơn 80.000 lao động, với thu nhập bình quân từ nuôi trồng thủy sản hồ chứa tăng trên 50% so với năm 2025; trong đó, lao động là đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 30%. Tỷ lệ cơ sở nuôi tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc chuỗi liên kết phấn đấu đạt trên 50%.

Đề án cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng và tính bền vững của sản xuất, với trên 5% cơ sở nuôi lồng bè áp dụng quy trình thực hành nuôi trồng thủy sản tốt (VietGAP hoặc tương đương) hoặc quy trình kỹ thuật tiên tiến, thân thiện với môi trường, sử dụng vật liệu lồng bè phù hợp. Đồng thời, 100% cơ sở nuôi trồng thủy sản trên hồ chứa phải được cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản.

Để triển khai hiệu quả Đề án, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho nuôi trồng thủy sản hồ chứa theo hướng liên ngành, đồng thời đơn giản hóa thủ tục và xây dựng tiêu chí đánh giá tiềm năng phát triển. Cùng với đó, cần hỗ trợ điều tra, đánh giá môi trường, xây dựng bản đồ phân vùng nuôi; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và triển khai các mô hình nuôi công nghệ cao để nhân rộng.

Sở cũng kiến nghị tăng cường hỗ trợ phát triển liên kết chuỗi, hợp tác xã, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường và bố trí nguồn lực về đào tạo, tín dụng, hạ tầng, nhằm hình thành vùng nuôi tập trung, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh nhấn mạnh, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt quy định về cho thuê mặt nước, cấp phép và mã số cơ sở nuôi, điều kiện sản xuất, an toàn thực phẩm và phòng chống dịch bệnh. Hướng dẫn triển khai các mô hình thả nuôi, kỹ thuật và khoa học công nghệ phù hợp với đặc điểm từng hồ, như hồ Dầu Tiếng.

Dưới góc độ doanh nghiệp, theo Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nuôi trồng và Chế biến Thủy sản Việt Nam Quách Mạnh Long, cần xây dựng hệ thống sản xuất và cung ứng con giống chủ động, ưu tiên giống bản địa chất lượng cao, cùng chính sách khai thác các loài cá giá trị xuất khẩu như cá tiểu bạc. Hạ tầng vùng nuôi cũng cần được quan tâm, gồm bến cá, cơ sở hậu cần và hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường tự động.

Ngoài ra, hoạt động nuôi trồng hồ chứa nên lồng ghép vào các chương trình mục tiêu quốc gia như giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm đảm bảo sinh kế bền vững.

Lam Ngọc

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/dua-nuoi-trong-thuy-san-ho-chua-thanh-dong-luc-tang-truong-moi-10413360.html