Hệ thống phòng không Patriot của Mỹ. Ảnh: PAP/TTXVN
Bộ Quốc phòng Đức thông báo ngày 19/5, Berlin sẽ triển khai một tổ hợp phòng không và phòng thủ tên lửa Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ từ cuối tháng 6 đến tháng 9/2026 . Động thái này diễn ra trong bối cảnh NATO tìm cách tăng cường phòng thủ ở sườn đông nam sau các vụ tên lửa Iran tấn công vào lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ.
Khoảng 150 binh sĩ thuộc Trung đoàn phòng không tên lửa số 1 của Đức, đóng tại Husum, sẽ thành lập lực lượng đặc nhiệm Patriot Air and Missile Defence Task Force (AMD TF), thay thế đơn vị Mỹ hiện đang đồn trú tại Thổ Nhĩ Kỳ. Theo thông cáo của quân đội Đức, lực lượng này sẽ hoạt động trong khuôn khổ mạng lưới phòng không - phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO, phối hợp chặt chẽ với quân đội Thổ Nhĩ Kỳ và các đơn vị Mỹ còn ở lại.
Đợt triển khai diễn ra trong bối cảnh NATO đặc biệt lo ngại về an ninh khu vực phía nam liên minh. Đầu tháng 3, hệ thống phòng không NATO đã đánh chặn ít nhất 4 tên lửa đạn đạo Iran bay vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ chỉ trong vài ngày, trong đó có một quả dường như nhắm vào căn cứ không quân Incirlik ở tỉnh Adana - nơi quân đội Mỹ đồn trú và được cho là lưu trữ vũ khí hạt nhân.
Các vụ việc khiến Bộ chỉ huy tối cao NATO tại châu Âu phải tăng cường trạng thái phòng thủ tên lửa đạn đạo và triển khai thêm các hệ thống Patriot của Mỹ tới Adana và Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cảnh báo Iran đang tạo ra “mối đe dọa rất lớn đối với châu Âu”.
Berlin coi việc triển khai Patriot là một phần trong nỗ lực “chia sẻ gánh nặng” trong NATO - vấn đề vốn gây tranh cãi khi Mỹ nhiều lần cáo buộc các đồng minh châu Âu phụ thuộc quá nhiều vào Washington. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho biết việc triển khai tại Thổ Nhĩ Kỳ, cùng các nhiệm vụ ở sườn đông và khu vực Bắc Âu, cho thấy Đức đang “đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn trong NATO”.
Quân đội Đức từng triển khai Patriot tới Thổ Nhĩ Kỳ giai đoạn 2013-2015 trong chiến dịch Active Fence của NATO nhằm bảo vệ khu vực biên giới Syria. Gần đây hơn, chính đơn vị này cũng đã dành phần lớn năm 2025 để bảo vệ trung tâm hậu cần NATO tại Rzeszów, Ba Lan.
Hiện Đức chỉ sở hữu số lượng hạn chế các tổ hợp Patriot, trong khi Berlin liên tục chịu sức ép phải chuyển giao thêm hệ thống cho Ukraine - điều mà nước này vẫn thực hiện, dù ảnh hưởng không nhỏ tới năng lực sẵn sàng chiến đấu của chính quân đội Đức.
Hệ thống Patriot là một trong những “lá chắn” phòng không nổi tiếng nhất của Mỹ và NATO, được thiết kế để đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình và đặc biệt là tên lửa đạn đạo. Patriot do RTX (trước đây là Raytheon) phát triển, từng được Mỹ sử dụng từ Chiến tranh Vùng Vịnh 1991 và sau đó triển khai rộng khắp Trung Đông, châu Âu và châu Á.
Patriot đặc biệt quan trọng vì Iran sở hữu kho tên lửa đạn đạo rất lớn. Các vũ khí này có thể bay hàng trăm đến hàng nghìn km, đủ sức đe dọa căn cứ Mỹ, Israel và các mục tiêu NATO trong khu vực. Vì vậy, các hệ thống Patriot hiện được dùng để tạo “lá chắn nhiều tầng” cùng THAAD, Aegis và radar NATO nhằm phát hiện sớm và đánh chặn tên lửa Iran.
Điểm khiến Patriot nổi tiếng là khả năng đánh chặn tên lửa bằng cơ chế “hit-to-kill”, tức lao thẳng vào mục tiêu thay vì chỉ nổ gần. Phiên bản PAC-3 hiện đại có thể tiêu diệt tên lửa đạn đạo ở giai đoạn cuối quỹ đạo. Tuy nhiên, mỗi quả đạn Patriot rất đắt, thường trị giá hàng triệu USD, trong khi nhiều UAV hoặc bom lượn đối phương chỉ tốn vài chục nghìn USD. Điều này khiến các cuộc chiến hiện đại trở thành “cuộc chiến tiêu hao kinh tế”, nơi bên phòng thủ phải dùng vũ khí cực đắt để chặn các mục tiêu rẻ hơn nhiều.
Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo Defense News)