Các tập đoàn công nghiệp lớn của Đức đang thúc đẩy kế hoạch thành lập một công ty thương mại chuyên mua các nguyên liệu thô quan trọng, nhằm tăng cường khả năng bảo đảm nguồn cung cho ngành sản xuất trong dài hạn. Sáng kiến này được lấy cảm hứng từ mô hình các công ty thương mại và cơ quan tài nguyên của Nhật Bản.
Theo đó, hãng sản xuất ô tô BMW cùng nhiều doanh nghiệp công nghiệp Đức đã tham gia trao đổi về khả năng xây dựng cơ chế phối hợp mua sắm các khoáng sản chiến lược. Tập đoàn quốc phòng Rheinmetall cũng được cho là quan tâm đến sáng kiến này. Kế hoạch đang được các hiệp hội công nghiệp thúc đẩy và có thể nhận được sự hỗ trợ nhất định từ chính phủ.
Một mỏ khai thác khoáng sản lộ thiên, nguồn cung quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp công nghệ và năng lượng. Ảnh: FT
Mục tiêu của sáng kiến là xây dựng một cơ chế phối hợp mua các khoáng sản chiến lược cho nhiều lĩnh vực công nghiệp. Bằng cách tập hợp nhu cầu của nhiều doanh nghiệp, các công ty Đức có thể nâng cao khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu và tăng tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Ý tưởng này phần nào dựa trên kinh nghiệm của Nhật Bản, quốc gia từ lâu đã phát triển hệ thống phối hợp giữa cơ quan tài nguyên do chính phủ hậu thuẫn và các công ty thương mại lớn. Cách tiếp cận này giúp các doanh nghiệp Nhật Bản duy trì nguồn cung ổn định cho nhiều ngành công nghiệp quan trọng.
Sau năm 2010, Nhật Bản đặc biệt chú trọng đa dạng hóa nguồn cung đất hiếm và các khoáng sản chiến lược. Chính phủ nước này tăng cường hỗ trợ tài chính cho các dự án khai thác và chế biến nguyên liệu trên toàn cầu, đồng thời thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp.
Trong mô hình này, cơ quan tài nguyên của Nhật Bản cung cấp vốn, bảo lãnh hoặc hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp đầu tư vào chuỗi cung ứng nguyên liệu. Điều này giúp các công ty Nhật Bản tiếp cận nguồn khoáng sản tại nhiều khu vực khác nhau và giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung.
Sáng kiến của Đức xuất hiện trong bối cảnh nhiều ngành công nghiệp châu Âu ngày càng chú ý đến vấn đề ổn định chuỗi cung ứng nguyên liệu. Một số kim loại như gali, germani và antimon đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực công nghệ, từ pin, nam châm đến thiết bị điện tử và xe điện.
Trong những năm gần đây, các chính phủ và doanh nghiệp tại Liên minh châu Âu đã tăng cường thảo luận về việc đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản chiến lược. Đây được xem là một phần của nỗ lực dài hạn nhằm tăng khả năng chống chịu của các ngành công nghiệp trước biến động của thị trường toàn cầu.
Tại Đức, sáng kiến này đang được thảo luận giữa nhiều hiệp hội doanh nghiệp, gồm VDA - đại diện ngành công nghiệp ô tô, BDSV - đại diện các công ty quốc phòng, cùng VDMA và ZVEI - đại diện các ngành máy móc và công nghệ điện tử.
Một phương án đang được xem xét là thành lập một cơ quan do chính phủ hỗ trợ, hoạt động theo mô hình cơ quan tài nguyên của Nhật Bản (JOGMEC). Cơ quan này có thể phối hợp với các công ty thương mại để bảo đảm nguồn cung ổn định cho nền kinh tế.
Các doanh nghiệp Đức cũng đang cân nhắc khả năng cùng góp vốn thành lập một công ty thương mại chuyên mua các nguyên liệu thô quan trọng. Chính phủ liên bang có thể nắm giữ một phần cổ phần nhỏ để hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp. Tổng chi phí ban đầu cho kế hoạch này có thể lên tới vài trăm triệu euro.
Nếu được triển khai, công ty thương mại này sẽ tham gia mua một phần nguồn cung nguyên liệu cần thiết cho ngành công nghiệp Đức, trong đó có lithium - nguyên liệu quan trọng cho sản xuất pin xe điện, lĩnh vực mà nguồn cung nội địa của châu Âu vẫn còn hạn chế.
Một số doanh nghiệp trong ngành cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc tăng cường hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực này, đặc biệt trong các dự án chuỗi cung ứng nguyên liệu.
Tuần này, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã trao đổi với người đồng cấp bên phía Nhật Bản Sanae Takaichi trong một cuộc điện đàm, trong đó vấn đề nguyên liệu thô quan trọng cũng được đề cập.
Hiện Đức đã có một cơ quan theo dõi thị trường nguyên liệu mang tên Dera, với nhiệm vụ giám sát chuỗi cung ứng toàn cầu và cung cấp thông tin tư vấn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng cơ quan này có thể cần được điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của ngành công nghiệp.
Sáng kiến mới cũng được xem là bổ sung cho quỹ khoảng 1 tỷ euro do ngân hàng phát triển KfW thành lập nhằm hỗ trợ các dự án khai thác, chế biến và tái chế các nguyên liệu thô quan trọng.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu cũng đang xem xét khả năng xây dựng cơ chế phối hợp để mua và dự trữ các khoáng sản thiết yếu. Tuy nhiên, tại Đức vẫn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về cách triển khai.
Một số đại diện doanh nghiệp cho rằng khu vực công nghiệp nên đóng vai trò chủ động trong việc xây dựng chuỗi cung ứng, trong khi chính phủ và các cơ quan châu Âu tập trung vào việc hỗ trợ chính sách và dự trữ chiến lược.
Trong khi các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp tục, nhiều doanh nghiệp Đức cho rằng sự phối hợp giữa nhà nước và khu vực tư nhân sẽ đóng vai trò quan trọng để bảo đảm nguồn cung nguyên liệu cho các ngành công nghiệp trong thời gian tới.
Theo Financial Times
Tùng Lâm