Dùng AI để phục hồi loài linh trưởng quý hiếm

2 giờ trướcBài gốc

Voọc đầu trắng là một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất hành tinh

Huawei Technologies, tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc, đã chính thức triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến để hỗ trợ công tác bảo tồn loài voọc đầu trắng (white-headed langur), một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất hành tinh. Bằng việc tự động hóa quá trình phân tích hàng ngàn giờ dữ liệu từ các hệ thống camera giám sát, dự án này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho các nhà nghiên cứu mà còn mang lại những hiểu biết sâu sắc chưa từng có về đặc điểm sinh thái của loài vật đang nằm trên bờ vực tuyệt chủng.

Tìm cách theo dõi loài linh trưởng quý hiếm

Dự án này tập trung đặc biệt vào loài voọc đầu trắng, một loài linh trưởng sinh sống trên các vách đá cheo leo và được xếp vào mức độ cực kỳ nguy cấp. Số lượng cá thể ước tính hiện tại trên toàn thế giới chỉ còn khoảng 1.400 con, và đặc biệt là toàn bộ quần thể này chỉ được tìm thấy duy nhất tại khu vực Quảng Tây, Trung Quốc. Loài voọc này mang những đặc điểm sinh học vô cùng độc đáo. Khi mới sinh ra, toàn bộ cơ thể chúng được bao phủ bởi một bộ lông màu vàng rực rỡ.

Quá trình chuyển đổi màu sắc diễn ra khi chúng đạt độ tuổi khoảng hai năm rưỡi, lúc này phần lông trên đỉnh đầu sẽ chuyển sang màu trắng tinh khôi, trong khi phần lớn cơ thể còn lại sẽ chuyển sang màu đen tuyền. Đặc tính sinh học và môi trường sống biệt lập khiến việc nghiên cứu loài voọc này trở thành một thách thức khổng lồ đối với giới khoa học.

Để giải quyết bài toán giám sát, hơn 20 hệ thống camera chuyên dụng đã được lắp đặt rải rác trên một diện tích rộng khoảng 200 km vuông thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Sùng Tả. Hệ thống trí tuệ nhân tạo này là kết quả của sự hợp tác chặt chẽ giữa Huawei, ban quản lý khu bảo tồn và một tổ chức phi lợi nhuận chuyên sâu về động vật hoang dã.

Chức năng cốt lõi của AI là liên tục rà soát dữ liệu video khổng lồ, tự động phát hiện và chỉ lưu trữ lại những đoạn phim có sự xuất hiện của voọc đầu trắng. Những thước phim quý giá này sau đó sẽ được sử dụng làm cơ sở dữ liệu để phân tích chuyên sâu về hệ sinh thái, thói quen sinh hoạt và cấu trúc bầy đàn của chúng.

Công nghệ định hình tương lai của công tác bảo tồn

Ông Tian Yongsheng, phó tổng giám đốc của Huawei chi nhánh Quảng Tây, chia sẻ rằng việc lưu trữ và phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ như vậy sẽ là một công việc quá sức nếu không có sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo. Hệ thống AI cho phép tự động hóa quy trình phân loại, giúp công tác nghiên cứu diễn ra hiệu quả và nhanh chóng hơn rất nhiều so với việc con người phải căng mắt quan sát từng khung hình video.

Toàn bộ cơ sở hạ tầng, từ trung tâm dữ liệu đến hệ thống máy chủ phục vụ cho quá trình xử lý AI, đều do Huawei trực tiếp sản xuất và cung cấp. Việc làm chủ cả phần cứng lẫn phần mềm cho phép hệ thống hoạt động ổn định và xử lý dữ liệu với tốc độ tối ưu trong điều kiện địa hình rừng núi phức tạp.

Khu bảo tồn thiên nhiên Sùng Tả đã chính thức đưa hệ thống AI này vào vận hành thực tế kể từ năm 2024. Không dừng lại ở việc nhận diện sự hiện diện của loài, bước tiến tiếp theo của dự án là nâng cấp thuật toán nhằm phân biệt và giám sát từng cá thể voọc riêng biệt. Việc theo dõi vòng đời của từng con voọc được kỳ vọng sẽ làm sáng tỏ những bí ẩn sinh học hiện tại, chẳng hạn như giải mã ý nghĩa các tiếng kêu giao tiếp giữa các thành viên trong đàn, từ đó giúp giới nghiên cứu hiểu rõ hơn về đời sống xã hội phức tạp của loài linh trưởng này.

Nhìn lại lịch sử, quần thể voọc đầu trắng từng phải đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ vấn nạn săn bắt trái phép và sự thu hẹp môi trường sống tự nhiên do các hoạt động mở rộng đất nông nghiệp của con người. Vào đầu những năm 1980, số lượng cá thể voọc trên toàn cầu đã chạm mức báo động đỏ, rơi xuống chỉ còn khoảng 360 con. Nhờ những nỗ lực bảo tồn không mệt mỏi, quần thể này mới dần dần có dấu hiệu phục hồi.

Giám đốc khu bảo tồn nhấn mạnh rằng bên cạnh việc thực thi các biện pháp pháp lý nghiêm ngặt và tăng cường nhận thức bảo tồn cho cộng đồng địa phương, việc áp dụng những công nghệ mới mang tính đột phá như trí tuệ nhân tạo đã cải thiện đáng kể hiệu quả quản lý. Sự tham gia của công nghệ không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là một động lực mới thúc đẩy công tác bảo vệ động vật hoang dã.

Đại diện Huawei cũng cho biết thêm rằng tập đoàn hiện tham gia vào các dự án bảo tồn động vật và môi trường sống tại 65 địa điểm khác nhau, cả trong và ngoài biên giới Trung Quốc. Một số dự án nổi bật khác có ứng dụng trí tuệ nhân tạo bao gồm việc phân tích các dải âm thanh giao tiếp của loài cá voi beluga tại vùng biển tỉnh Hải Nam, cũng như việc nhận dạng từng cá thể báo đốm châu Mỹ tại Mexico thông qua phân tích hình thái các đốm vằn đặc trưng trên cơ thể chúng. Công nghệ số đang thực sự trở thành một đồng minh mạnh mẽ nhất của tự nhiên trong cuộc chiến chống lại sự suy giảm đa dạng sinh học toàn cầu.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/dung-ai-de-phuc-hoi-loai-linh-truong-quy-hiem-249898.html