Theo ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ, mức phạt tối đa cho hành vi sử dụng thiết bị kích sóng lậu có thể lên tới 30 triệu đồng. Mức phạt này được đánh giá là đủ sức răn đe. Tuy nhiên, cơ quan chức năng nhận thấy đa phần người dân không hề cố ý vi phạm nên trong quá trình xử lý, thường cân nhắc kỹ biện pháp xử phạt để vừa đảm bảo răn đe, vừa phù hợp thực tế.
Ứng dụng nền tảng số để "bắt tận tay" thiết bị vi phạm
Trước đây, để phát hiện các bộ kích sóng lậu, Cục Tần số Vô tuyến điện rơi vào thế bị động vì phải chờ nhà mạng báo cáo khi nghi ngờ có nhiễu sóng. Sau đó, lực lượng chức năng mới dùng thiết bị kỹ thuật để khoanh vùng và phối hợp với công an phường, tổ dân phố dò tìm từng nhà. Đặc biệt, những thiết bị kích sóng này không gây nhiễu ngay lập tức mà chỉ bộc lộ khi nhiều bộ kích sóng cùng hoạt động, làm giảm chất lượng mạng.
Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ.
Tuy nhiên, Cục Tần số Vô tuyến điện cùng các nhà mạng đã xây dựng và đưa vào sử dụng một nền tảng giám sát kỹ thuật số có tên iSpectra, kết nối với toàn bộ trạm phát sóng (BTS) của tất cả các nhà mạng. Bất cứ trạm BTS nào có biểu hiện dữ liệu bất thường đều được hệ thống tự động lọc, gửi về phân tích và nhanh chóng định vị nguyên nhân.
Nhờ ứng dụng công nghệ này, thời gian xử lý các vụ vi phạm giảm khoảng 30%. Chỉ tính riêng đến hết năm 2025, cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý hơn 500 thiết bị kích sóng lậu trong dân cư. Sáng kiến này hiện được đánh giá rất cao và đang được chia sẻ cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Giải quyết tận gốc rễ vấn đề
Để xử lý triệt để vấn đề và hạn chế tái diễn vi phạm, giải pháp cốt lõi là khắc phục tình trạng sóng yếu của các hộ dân.
Trước tiên, Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu nhà mạng tăng cường vùng phủ sóng. Trong các cuộc đấu giá băng tần gần đây, cơ quan quản lý luôn gắn kèm điều kiện nhà mạng phải đầu tư thêm trạm phát để vùng phủ sóng tốt hơn, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân.
Tiếp đó, Bộ cấp phép và quy hoạch băng tần thấp. Cục Tần số Vô tuyến điện tiến hành cấp phép thêm các băng tần thấp như 700MHz và đang quy hoạch băng tần 600MHz. Nhờ khả năng xuyên qua tường tốt của băng tần thấp, chất lượng sóng trong nhà sẽ được cải thiện đáng kể, từ đó giảm nhu cầu sử dụng máy kích sóng lậu.
Song song với đó, các biện pháp ngăn chặn đầu vào cũng được triển khai. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để gỡ bỏ và ngăn chặn các quảng cáo, giao dịch thiết bị không hợp chuẩn trên các sàn thương mại điện tử.
Cuối cùng là chú trọng công tác tuyên truyền. Cơ quan quản lý tăng cường nhắn tin SMS trực tiếp tới người dân tại các khu vực cần thiết, phát tờ rơi, đồng thời phát huy hệ thống loa truyền thanh tại các phường, xã để người dân hiểu được quy định của pháp luật.
Có thể thấy, để giải quyết tận gốc vấn đề sử dụng thiết bị kích sóng lậu, cơ quan quản lý không chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà đang nỗ lực triển khai các giải pháp mang tính dài hạn và đồng bộ, từ việc nâng cao chất lượng mạng lưới, kiểm soát chặt chẽ thị trường cho đến đẩy mạnh công tác tuyên truyền. Đại diện Cục Tần số vô tuyến điện tin rằng, với việc áp dụng các công cụ giám sát kỹ thuật tiên tiến cùng những biện pháp căn cơ này, hiện tượng sử dụng thiết bị kích sóng lậu sẽ giảm đáng kể trong tương lai.
Hiền Thảo