Đừng coi bạo hành trẻ em là chuyện riêng của gia đình

2 giờ trướcBài gốc

“Tội phạm ẩn” và khoảng trống thông tin

Thời gian gần đây, nhiều vụ bạo hành trẻ em bị phát hiện đã gây bức xúc trong dư luận. Điểm chung đáng lo ngại là phần lớn các vụ việc không xảy ra trong một thời điểm tức thời, mà kéo dài trong thời gian dài trước khi bị phát hiện.

Ảnh minh họa.

Mới đây nhất, ngày 2-6, Công an tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định tạm giữ hình sự đối với Phạm Thúy Nga (33 tuổi, trú phường Cao Xanh) để điều tra hành vi cố ý gây thương tích. Theo cơ quan chức năng, khoảng 19h ngày 29-5, do bực tức với con riêng của chồng là bé trai 11 tuổi, đối tượng đã dùng tay tát và đánh nhiều lần vào vùng mặt, cơ thể cháu bé. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh nhưng đã tử vong trước khi nhập viện, trên cơ thể có nhiều vết bầm tím.

Trước đó, vụ bé gái 4 tuổi tử vong tại phường Phú Diễn (Hà Nội) cũng từng gây phẫn nộ. Theo thông tin điều tra, cháu bé bị mẹ đẻ và người sống chung như vợ chồng với mẹ nhiều lần đánh đập, hành hạ trong thời gian dài trước khi được đưa đi cấp cứu trong tình trạng nguy kịch và sau đó tử vong. Đáng đau xót, cơ quan chức năng xác định đây không phải lần đầu cháu bị bạo hành, mà đã nhiều lần bị đánh bằng các vật dụng trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), các vụ việc gần đây đều có điểm chung là trẻ từng bị bạo hành trước đó nhưng không được gia đình hoặc người xung quanh thông báo kịp thời. “Xâm hại, bạo hành trẻ em là một dạng tội phạm ẩn . Nếu không có người thông tin, không ai biết để can thiệp. Khi chúng tôi tiếp nhận thông tin qua Tổng đài 111 thì hầu hết các trường hợp trẻ đã bị bạo hành từ trước đó”, bà nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, không ít người vẫn coi việc đánh mắng con cái là “chuyện riêng của gia đình”. Hàng xóm nghe tiếng trẻ khóc, chứng kiến dấu hiệu bất thường nhưng chọn im lặng vì ngại va chạm. Chính sự im lặng đó vô tình khiến những đứa trẻ yếu thế tiếp tục phải sống trong môi trường không an toàn.

Trong khi đó, pháp luật đã quy định rõ các biện pháp bảo vệ trẻ em trong trường hợp khẩn cấp. Theo Nghị định số 56/2017/NĐ-CP, khi trẻ bị đe dọa đến tính mạng, sức khỏe hoặc chính cha mẹ là người thực hiện hành vi bạo hành, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp tách trẻ khỏi môi trường nguy hiểm, đưa trẻ đến ở cùng người thân phù hợp hoặc cơ sở bảo trợ xã hội để bảo đảm an toàn.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế. Ảnh: HN

Tuy nhiên, để các quy định này phát huy hiệu quả, điều kiện tiên quyết vẫn là phải có thông tin ban đầu từ cộng đồng. “Công an cấp xã hiện nay khi nhận được tin báo đều vào cuộc rất nhanh. Vấn đề là nhiều trường hợp không có ai báo tin nên chính quyền không thể nắm được để xử lý”, bà Nga nhấn mạnh.

Gia đình phải là “lá chắn” đầu tiên

Bạo hành trẻ em không chỉ là những trận đòn roi gây tổn thương thể chất. Những lời quát mắng, xúc phạm hay đe dọa kéo dài cũng có thể để lại tổn thương tâm lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Tuy nhiên, theo bà Nga, một thực tế đáng lo ngại là nhiều gia đình vẫn mang quan niệm “thương cho roi cho vọt”. Việc đánh mắng con diễn ra thường xuyên nhưng không được nhìn nhận là hành vi bạo hành. “Đây là nhận thức hoàn toàn sai. Pháp luật hiện nay đã quy định xử phạt cả hành vi bạo lực tinh thần lẫn thể chất đối với trẻ em”, bà dẫn chiếu Nghị định 98/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo bà Nga, việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực này thời gian qua vẫn chưa được nhiều địa phương áp dụng. Giải pháp căn cơ là giáo dục làm cha mẹ. “Làm cha, làm mẹ không chỉ là bản năng mà cần kiến thức, kỹ năng. Rất nhiều vụ việc gần đây liên quan đến những bà mẹ còn rất trẻ, thiếu kỹ năng sống, thiếu hỗ trợ từ gia đình, chịu áp lực kinh tế, thậm chí có vấn đề về sức khỏe tâm thần”, bà Nga chia sẻ.

Trong Quyết định 468/QĐ-TTg về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng giai đoạn 2026–2030, Bộ Y tế được giao nghiên cứu về sức khỏe tâm thần. Đây được xem là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hành vi bạo hành trong gia đình.

Các nghiên cứu và chương trình giáo dục làm cha mẹ được triển khai nhiều năm qua đều cho thấy việc nuôi dạy con không chỉ dựa vào bản năng mà cần kiến thức và kỹ năng. Một người trưởng thành có thể thành công trong công việc nhưng chưa chắc đã biết cách kiểm soát cảm xúc, giao tiếp và đồng hành cùng con. Đáng chú ý, nhiều vụ bạo hành gần đây liên quan đến những bậc cha mẹ còn rất trẻ, thiếu kỹ năng sống, chịu áp lực kinh tế hoặc gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần nhưng không được hỗ trợ kịp thời.

Roi vọt không làm trẻ nên người, yêu thương mới là kỷ luật tích cực. Ảnh minh họa

Theo các chương trình giáo dục làm cha mẹ đang được áp dụng, một người cần ít nhất 21 ngày thực hành hành vi tích cực và khoảng 90 ngày để hình thành thói quen bền vững trong việc chăm sóc, giáo dục con. Vì vậy, bên cạnh việc xử lý vi phạm, giải pháp lâu dài vẫn là nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng làm cha mẹ cho các gia đình.

Hiện nay, nhiều tài liệu và mô hình giáo dục làm cha mẹ đã được xây dựng với sự hỗ trợ của các tổ chức . Tuy nhiên, việc triển khai vẫn chưa thực sự rộng khắp, nhất là tại cơ sở. “Cơ quan nhà nước có trách nhiệm tổ chức, nhưng cha mẹ cũng cần chủ động học hỏi để trở thành những người đồng hành tốt nhất của con mình”, bà Nga nhấn mạnh.

Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của cả cộng đồng

Trong bối cảnh nhiều địa phương vừa thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô địa bàn cấp xã ngày càng rộng hơn, dân số đông hơn, trong khi đội ngũ làm công tác trẻ em còn mỏng, việc bảo vệ trẻ em càng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, một công chức cấp xã khó có thể bao quát toàn bộ vấn đề liên quan đến trẻ em nếu thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa công an, y tế, giáo dục, hội phụ nữ, đoàn thanh niên và các tổ chức xã hội.

Tháng 3/2026, Thủ tướng đã ký Quyết định 427/QĐ-TTg kiện toàn Ủy ban Quốc gia về Trẻ em. Nhiều địa phương cũng đã thành lập Ban chỉ đạo, ban điều hành công tác trẻ em. Tuy nhiên, theo bà Nga, điều quan trọng là hoạt động phải “thực chất”: phân công rõ trách nhiệm, duy trì họp giao ban, nắm tình hình đến tận thôn, xóm, tổ dân phố.

Cục Bà mẹ và Trẻ em cũngđang tham mưu Bộ Y tế ban hành tài liệu hướng dẫn tổ chức hoạt động Ban bảo vệ trẻ em cấp xã, đặc biệt dành cho đội ngũ cán bộ mới sau sắp xếp.“Bảo vệ trẻ em không phải việc của riêng một ngành, một người. Đó là trách nhiệm của cả cộng đồng. Và đôi khi, chỉ một cuộc gọi đến Tổng đài 111 cũng có thể cứu một đứa trẻ khỏi bạo hành”, bà Nga nhấn mạnh.

Trong tháng 4-2026, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 đã tiếp nhận 46.111 cuộc gọi đến (tăng 9.519 cuộc so với tháng 3-2026. Tổng đài 111 đã tư vấn 6.170 cuộc; hỗ trợ, can thiệp cho 181 trường hợp với 190 trẻ em.

Đáng chú ý, số trường hợp trẻ em bị bạo lực thể chất và tinh thần được Tổng đài 111 hỗ trợ, can thiệp tăng 21,95%, với 36 trường hợp so với tháng 3-2026, trong đó trẻ bị bạo lực trong gia đình bởi chính người thân như: bố mẹ, chú, bác, ông bà, người chăm sóc khác chiếm gần 3⁄4 trong số trường hợp trẻ em bị bạo lực.

Hồng Nhung

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/dung-coi-bao-hanh-tre-em-la-chuyen-rieng-cua-gia-dinh-1127408.html