Đừng để 'chiếc áo' lương công chức quá chật

một ngày trướcBài gốc

Khi áp lực, khối lượng công việc và yêu cầu về chất lượng thực thi công vụ tăng theo cấp số nhân, thì chính sách tiền lương - nguồn động lực tái tạo sức lao động - lại đang tịnh tiến theo những bước quá ngắn, thậm chí hụt hơi so với thực tế đời sống.

Câu chuyện của ông Đ.T.Đ, một công chức tại TP HCM phải mất 5 giờ mỗi ngày chỉ để di chuyển do thay đổi địa điểm làm việc sau sắp xếp, không phải là cá biệt. Đó là lát cắt điển hình cho thấy sự xáo trộn lớn mà đội ngũ "công bộc" đang đối mặt. Khi bộ máy tinh gọn lại, một người phải gánh việc của hai, ba người. Yêu cầu về chuyển đổi số, về xử lý thủ tục hành chính hiện đại đòi hỏi công chức không chỉ mẫn cán mà còn phải tinh thông nghiệp vụ. Thế nhưng, sự đãi ngộ dành cho họ hiện nay đã tương xứng với vị thế của những "mắt xích" vận hành bộ máy nhà nước hay chưa?

Câu trả lời là chưa.

Dù mức lương cơ sở đã được điều chỉnh lên 2,34 triệu đồng/tháng từ giữa năm 2024, nhưng nếu đặt lên bàn cân với chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại các đô thị lớn năm 2025, con số này vẫn như "muối bỏ bể". Một thực tế được các chuyên gia pháp lý chỉ ra: Mức lương khởi điểm của một công chức có trình độ đại học hiện nay (khoảng 5,47 triệu đồng) chỉ nhỉnh hơn không đáng kể, thậm chí có nguy cơ thấp hơn mức lương tối thiểu vùng của lao động phổ thông chưa qua đào tạo trong khu vực tư nhân (vốn sẽ tiếp tục tăng theo lộ trình).

Khi lương của người cán bộ phường xã hay nhân viên y tế công không đủ để họ chi trả những nhu cầu cơ bản như nhà ở, đi lại, học hành cho con cái, hệ quả nhãn tiền là sự "chảy máu chất xám". Khu vực công sẽ khó lòng giữ chân được người tài, người có thực lực khi sức hút từ khu vực tư nhân quá lớn. Chúng ta không thể đòi hỏi một bộ máy hành chính kiến tạo, liêm chính và hiệu quả nếu những người vận hành nó luôn trong tâm thế "chân trong chân ngoài", loay hoay với cơm áo gạo tiền.

Song hành với đó là nguy cơ trì trệ của bộ máy. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hay bất kỳ cải cách hành chính nào cũng sẽ không vận hành trơn tru nếu "động cơ" bên trong - là con người - hoạt động cầm chừng. Một công chức sáng đi làm phải lo cuốc xe công nghệ tốn bao nhiêu tiền, chiều về lo làm thêm việc gì để bù chi phí thì khó mà toàn tâm toàn ý cống hiến, sáng tạo.

Đề xuất của Bộ Nội vụ về việc tăng lương cơ sở năm 2026 và lộ trình cải cách tổng thể là những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, tình thế hiện nay đòi hỏi những giải pháp mang tính đột phá và cấp thiết hơn, không thể chỉ dừng lại ở việc tăng cơ học theo chỉ số CPI.

Đã đến lúc cơ chế trả lương phải thực sự đoạn tuyệt với tư duy "cào bằng". Tiền lương phải được thiết kế như một đòn bẩy kinh tế, gắn chặt với vị trí việc làm và hiệu quả đầu ra. Như đề xuất của các chuyên gia, phần thu nhập gắn với kết quả công việc nên chiếm tỉ trọng lớn (20%-30%), tạo động lực cạnh tranh lành mạnh. Ai làm nhiều, làm tốt, gánh vác trách nhiệm nặng nề hơn thì thu nhập phải cao hơn vượt trội. Đặc biệt, cần có cơ chế đặc thù, phụ cấp trượt giá cho công chức tại các đô thị lớn, nơi chi phí sinh hoạt vượt xa mức trung bình cả nước.

Đầu tư cho tiền lương công chức không đơn thuần là chi tiêu ngân sách hay chính sách an sinh. Đó là khoản đầu tư cho sự phát triển. Một bộ máy hành chính được đãi ngộ xứng đáng sẽ vận hành trơn tru, minh bạch, giảm thiểu nhũng nhiễu và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Đó mới là cái đích cuối cùng của mọi cuộc cải cách.

Đừng để "chiếc áo" cơ chế tiền lương chật hẹp làm khó những người đang nỗ lực vận hành cỗ máy hành chính mới. Thay đổi tiền lương lúc này không chỉ là mệnh lệnh từ cuộc sống, mà là điều kiện tiên quyết để giữ vững niềm tin và sự ổn định của nền công vụ.

TS Phạm Đào Thịnh

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/dung-de-chiec-ao-luong-cong-chuc-qua-chat-196260106213235643.htm