Đừng để nhân tài không chờ được cơ chế

4 giờ trướcBài gốc

Nhận diện “điểm nghẽn”

Tại Hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” do Bộ GD&ĐT phối hợp cùng báo Tiền Phong và các cơ sở giáo dục đại học tổ chức, các nhà quản lý và chuyên gia đã cùng phân tích sâu những "điểm nghẽn", đề xuất các giải pháp phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT khẳng định, nhìn lại bức tranh thực tế những năm qua, hệ thống giáo dục đại học của Việt Nam đã có những nỗ lực vượt bậc để dịch chuyển cơ cấu ngành nghề theo hướng hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận rằng: công tác phát hiện, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ nhân tài vẫn còn những rào cản. Sự gắn kết giữa đào tạo với thị trường sử dụng lao động chưa thực sự chặt chẽ; cơ chế, chính sách thu hút nhân tài còn chưa đồng bộ.

Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong, trong bối cảnh mới, khi chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế tri thức đang định hình lại cấu trúc xã hội, khái niệm tài năng cũng đang thay đổi. Không chỉ là những cá nhân xuất sắc trong khuôn khổ truyền thống, mà còn là những người có tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng nhanh, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Điều đó đòi hỏi hệ thống giáo dục – đào tạo phải đổi mới mạnh mẽ; các cơ quan, tổ chức phải linh hoạt hơn trong cách sử dụng nhân lực; và toàn xã hội cần xây dựng một môi trường khuyến khích sáng tạo, chấp nhận khác biệt.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong phát biểu tại Hội thảo

Ông Nguyễn Ngọc Tiến khẳng định, khoảng cách giữa các quốc gia hiện nay không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên mà nằm ở chính khả năng phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng người tài. Qua thực tiễn đồng hành cùng thanh niên, đặc biệt là qua các kỳ vinh danh gương mặt trẻ tiêu biểu, ông Tiến cho rằng Việt Nam hoàn toàn không thiếu nhân tài; cái thiếu lớn nhất là một cơ chế phát hiện kịp thời và một hệ thống đào tạo đủ tương thích để họ được đặt đúng vị trí, được trao cơ hội thực chiến nhằm phát huy tối đa năng lực thay vì chỉ dừng lại ở những tôn vinh mang tính hình thức.

Trăn trở về việc làm sao biến những "Huy chương Vàng quốc tế" thành những tài năng thực thụ trong cuộc sống?, PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội chỉ rõ một "điểm nghẽn" lớn nằm ở tốc độ thay đổi của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), hiện đang vượt xa nhịp điều chỉnh của hệ thống đào tạo.

PGS.TS Nguyễn Phong Điền nhận định rằng nếu chương trình đào tạo không cập nhật kịp thời, ngay cả những sinh viên xuất sắc nhất cũng khó lòng phát huy được năng lực sáng tạo và hội nhập khi bước ra thị trường lao động toàn cầu.

Chuyển dịch tư duy đào tạo và xu hướng "đa trí tuệ"

Để giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) nhấn mạnh, mục tiêu phát triển bền vững quốc gia gắn liền với đội ngũ nhân tài khoa học làm hạt nhân dẫn dắt. Hiện nay, ngành giáo dục đang hướng tới việc hình thành các “luồng đào tạo tinh hoa”, nơi sinh viên tài năng được chăm lo và bồi dưỡng theo một lộ trình liên thông chặt chẽ từ bậc phổ thông lên đến sau đại học.

PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nói về “điểm nghẽn”

Tại các đơn vị đào tạo hàng đầu, chiến lược này đang được cụ thể hóa bằng mô hình đào tạo cá thể hóa, gắn chặt đào tạo với nghiên cứu thực tiễn và sự tham gia của doanh nghiệp. Sinh viên không còn học theo phương thức đại trà mà được trực tiếp tham gia vào các dự án trong phòng thí nghiệm, giải quyết các bài toán thực tế của sản xuất ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Sự thay đổi này cũng đòi hỏi một cái nhìn mới về khái niệm nhân tài ngay từ bậc phổ thông. Theo bà Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, tài năng ngày nay cần được nhìn nhận qua lăng kính "đa trí tuệ". Một học sinh không còn bị "đóng khung" trong việc chỉ giỏi duy nhất một môn học truyền thống mà hoàn toàn có thể tỏa sáng ở nhiều lĩnh vực đa dạng như Robot, kỹ thuật hay STEM.

Việc ghi nhận đa dạng năng lực ngay từ sớm không chỉ giúp mỗi cá nhân phát triển theo sở trường mà còn tạo nên nền móng vững chắc cho nguồn lực tinh hoa có khả năng thích ứng cao với thực tiễn cuộc sống đầy biến động.

Nhân tài không chờ cơ chế

Vấn đề then chốt mà các đại biểu tham dự Hội thảo đưa ra chính là cơ chế giữ chân nhân tài trước nguy cơ “chảy máu chất xám”. Các chuyên gia khẳng định, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu hiện nay, nhân tài sẽ chủ động tìm đến những nơi biết trân trọng và phát huy trí tuệ của họ thay vì chờ đợi các cơ chế hành chính hoàn thiện.

Câu chuyện giữ chân vì thế không chỉ nằm ở vấn đề thu nhập, mà quan trọng hơn là việc xây dựng một hệ sinh thái đủ hấp dẫn với môi trường làm việc chuyên nghiệp, sự tin tưởng và không gian sáng tạo tự do.

Các chuyên gia thảo luận về cơ chế đối với nhân tài

Để khơi thông nguồn lực này, hội thảo đề xuất sự phối hợp nhịp nhàng theo mô hình “Ba nhà” với những vai trò tương hỗ không thể tách rời. Trong đó, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo và dẫn dắt các chương trình quốc gia, đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng nghiên cứu để "trải thảm đỏ" đón các chuyên gia giỏi.

Đồng thời, nhà trường phải thực sự trở thành những vườn ươm, tạo ra môi trường học thuật đa dạng, sẵn sàng thu hút giảng viên giỏi không phân biệt quốc tịch để tạo ra sức bật mới cho giáo dục.

Mảnh ghép cuối cùng là cộng đồng doanh nghiệp, đơn vị đóng vai trò cung cấp môi trường thực chiến, cùng nhà trường đầu tư vào hệ thống phòng thí nghiệm và đưa ra các chế độ đãi ngộ xứng đáng với giá trị chất xám.

Đầu tư cho nhân tài phải được xem là khoản đầu tư mang tính chiến lược nhất cho tương lai quốc gia. Một hệ thống giáo dục mạnh không chỉ đào tạo ra người học giỏi, mà còn tạo ra những thế hệ có bản lĩnh, khát vọng dẫn dắt sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số. Khơi thông điểm nghẽn, tạo chuyển biến thực chất trong công tác đào tạo và trọng dụng nhân tài chính là cách nuôi dưỡng “nguyên khí quốc gia”.

HOÀNG HƯƠNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/dung-de-nhan-tai-khong-cho-duoc-co-che-217744.html