Nắng nóng đặc biệt gay gắt, nhu cầu sử dụng điều hòa lớn
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết ngày 25/5, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ lúc 13h phổ biến 37-39 độ C, có nơi trên 39 độ C như Vĩnh Yên (Phú Thọ) 39,5 độ, Bắc Ninh 39,3 độ C, Láng (Hà Nội) 39,7 độ C, Đô Lương (Nghệ An) 39,6 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh) 39,2 độ C…
Dự báo ngày 26-27/5, khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Phú Thọ và từ Thanh Hóa đến Huế có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-40 độ C, có nơi trên 40 độ C.
Các nơi khác ở Bắc Bộ (trừ Điện Biên và Lai Châu), khu vực Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Lâm Đồng có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 40 độ C.
Dùng điều hòa cần đúng cách trong những ngày nắng nóng trên 40 độ.
Theo thông tin từ Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), đợt nắng nóng gay gắt những ngày qua đã đẩy nhu cầu sử dụng điện tăng vọt, tạo sức ép khổng lồ lên hệ thống điện Quốc gia.
Sự bất thường thể hiện rõ ngay từ ngày Chủ nhật (24/5). Thông thường, nhu cầu tiêu thụ điện ngày nghỉ cuối tuần sẽ giảm khoảng 15-20% so với ngày làm việc. Tuy nhiên, vào lúc 22h15 ngày 24/5, công suất cực đại của miền Bắc đã vọt lên mức 26.595 MW. Con số này không chỉ vượt qua mức tiêu thụ của các ngày làm việc trước đó mà còn chính thức xác lập kỷ lục mới trong năm 2026.
Ngày hôm qua (25/5), cập nhật đến 17h00, công suất phụ tải toàn quốc vào cao điểm chiều (lúc 13h40) đã đạt 55.196 MW. Đáng chú ý, công suất tại miền Bắc tiếp tục thiết lập kỷ lục mới ở mức 27.955 MW, tăng 5,8% so với mốc kỷ lục ngày 15/5 vừa qua.
Mức nhiệt cao, ánh nắng gay gắt khiến điều hòa chạy hết công suất nhưng trong nhiều trường hợp vẫn không đủ để làm mát căn phòng, gây tốn điện, ảnh hưởng tuổi thọ thiết bị cũng như không tốt cho sức khỏe con người.
GS.TS Nguyễn Đức Lợi, Hội Khoa học và Công nghệ Nhiệt lạnh cho biết, về nguyên tắc thì trời càng nóng, điều hòa càng tốn điện. Thậm chí nắng nóng quá mức có thể khiến máy điều hòa gặp các vấn đề về hoạt động. Để vận hành máy lạnh đúng cách trong những ngày quá nắng nóng thì nên kết hợp với nhiều biện pháp làm mát khác nhau.
Đầu tiên, để tiết kiệm điện thì máy điều hòa phải được vệ sinh sạch sẽ dàn nóng và dàn lạnh. Trong phòng nên dùng thêm quạt điện. Có thể dùng máy phun sương phun vào dàn nóng để hạ nhiệt độ ngưng tụ, nâng cao hiệu suất của máy.
Để mức nhiệt độ thế nào là hợp lý?
Các nhà sản xuất thường khuyến cáo mức nhiệt cài đặt của điều hòa chỉ nên thấp hơn 7-10 độ C so với nhiệt độ ngoài trời. Tuy nhiên, với mức nhiệt trên 40 độ C, người dùng nên để mức nhiệt độ nào là hợp lý?
GS.TS Nguyễn Đức Lợi, người dùng nên để điều hòa ở mức 26-28 độ C. Đây là mức phù hợp nhất để cân bằng giữa cảm nhận mát mẻ cho con người, công suất hoạt động của điều hòa.
Khi thời tiết quá nóng, việc đặt nhiệt độ thấp hơn từ 16-20 độ khiến điều hòa phải chạy liên tục ở công suất cao nhất, không có thời gian nghỉ khiến hệ thống dễ bị quá tải, hỏng hóc. Theo các chuyên gia, với các điều hòa dân dụng và điều kiện lắp đặt phổ biến ở Việt Nam, đa số các loại điều hòa không thể đạt được mức nhiệt khoảng 20 độ C cho căn phòng khi nhiệt độ ngoài trời khoảng trên 40 độ C. Ngoài ra, việc bật nhiệt độ 26-28 độ C cũng giúp hạn chế tình trạng sốc nhiệt khi ra vào nhà và ngoài trời với mức chênh quá cao.
Với nhiệt độ ngoài trời trên 40 độ C, quạt là vật dụng cần thiết để giảm áp lực cho điều hòa. Trước khi bật thiết bị, người dùng có thể mở cửa phòng, bật quạt trước khoảng 15 phút cho thông thoáng. Sau đó, duy trì bật quạt trong suốt quá trình bật điều hòa nhưng có thể với tốc độ gió thấp hơn, nhằm phân tán khí lạnh nhanh hơn trong phòng.
GS.TS Nguyễn Đức Lợi lưu ý không nên bật điều hòa 24/24 dù trời có nắng nóng gay gắt, vừa bảo vệ sức khỏe, vừa để bảo vệ thiết bị. Dù nhu cầu sử dụng là thường xuyên, người dùng vẫn nên cho điều hòa "nghỉ ngơi" sau mỗi 4-6 tiếng hoạt động, đặc biệt với những ngày nắng gắt. Có thể tắt tạm điều hòa trong khoảng một tiếng, mở cửa cho thông thoáng trước khi bật lại, giúp máy bền bỉ hơn.
GS Nguyễn Đức Lợi cho biết, có thể tự bảo dưỡng điều hòa tại nhà bằng cách tắt hết nguồn điện cung cấp cho điều hòa, tiến hành kiểm tra cục nóng và lạnh bên trong/ ngoài nhà để đảm bảo không có vật cản nào bên trong máy (bọ hoặc côn trùng chết…). Vệ sinh lưới lọc bụi cho cả dàn nóng và lạnh theo các bước tháo mở trong sách hướng dẫn. Đôi khi điều hòa hoạt động kém hiệu quả cũng có thể bắt nguồn từ các lưới lọc bụi bị bít kín. Tháo lớp vỏ dàn lạnh, sẽ bắt gặp ngay hệ thống lưới lọc bụi, bạn dễ dàng gỡ lớp màng này ra, rũ sạch và có thể giặt phơi khô do được làm bằng nhựa hoặc loại sợi đặc biệt nên có thể chịu được nước và xà phòng.
Với dàn nóng bên ngoài cũng vậy, bên ngoài quạt và lốc máy là hệ thống lưới bảo vệ, tuy thưa những cũng nên được làm sạch thường xuyên, tránh những vật cản không mong muốn, làm giảm công suất của máy.
Cuối cùng đóng aptomat nguồn, bật máy chạy thử. Nếu phát hiện có tiếng động lạ thì cần ngắt điện để tìm rõ nguyên nhân. Nếu không thể tự giải quyết, bạn nên nhờ đến sự giúp đỡ của thợ kỹ thuật có chuyên môn.Điều hòa sau một thời gian dài hoạt động, sẽ có những hao mòn nhất định. Vì vậy trước mỗi mùa sử dụng cao điểm, chúng nên được bảo dưỡng để đảm bảo công suất hoạt động và tránh hao phí điện năng trong quá trình sử dụng.
Tô Hội