Được giao làm gần 200.000 căn nhà ở xã hội, TPHCM xoay sở ra sao?

2 giờ trướcBài gốc

Áp lực hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đang đặt TPHCM trước một bài toán chưa từng có tiền lệ. Đến năm 2030, thành phố phải triển khai gần 200.000 căn nhà ở xã hội, tương đương gần 20% tổng quy mô toàn quốc, trong khi kết quả giai đoạn trước mới chỉ đạt chưa đầy 10% mục tiêu.

Câu hỏi đặt ra là TPHCM sẽ “xoay sở” ra sao để hiện thực hóa một nhiệm vụ có quy mô gấp nhiều lần năng lực triển khai hiện hữu?

Vấn đề này đã được các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp đặt lên bàn thảo tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TPHCM - từ mô hình đến hành động”, do Sở Xây dựng phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM tổ chức ngày 16-1.

Đến năm 2030, thành phố phải triển khai gần 200.000 căn nhà ở xã hội. Ảnh: Lê Vũ

Khối lượng công việc gấp 10 lần giai đoạn trước

Theo Sở Xây dựng TPHCM, thực hiện Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ, đến năm 2030 TPHCM (sau sáp nhập) được giao chỉ tiêu khoảng 199.400 căn, cao nhất cả nước.

Chỉ tiêu này phân bổ khoảng 100.000 căn tại TPHCM cũ, 86.900 căn tại Bình Dương cũ và 12.500 căn tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.

Tuy nhiên, tính đến hết năm 2025, toàn thành phố mới hoàn thành gần 18.000 căn nhà ở xã hội. Như vậy, riêng giai đoạn 2026-2030, TPHCM phải triển khai và hoàn thành hơn 180.000 căn còn lại - khối lượng công việc cao gấp khoảng 10 lần so với kết quả đạt được trong giai đoạn trước.

Thách thức này buộc thành phố phải chuyển từ cách làm “thí điểm, cầm chừng” sang các giải pháp mang tính cưỡng chế trách nhiệm, đồng bộ từ quy hoạch, đất đai, tài chính đến thủ tục hành chính.

Siết trách nhiệm chủ đầu tư, không còn “né” quỹ đất 20%

Ông Phạm Minh Mẫn, Phó giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, cho biết thành phố đang tham mưu UBND TPHCM ban hành các biện pháp mạnh nhằm siết chặt trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội.

Các giải pháp này tập trung xử lý tình trạng chậm trễ hoặc né tránh bố trí 20% quỹ đất nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại.

Một giải pháp đang được nghiên cứu là không xem xét thủ tục xác nhận nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện bán, cho thuê mua đối với các dự án nhà ở thương mại nếu chủ đầu tư chưa triển khai xây dựng nhà ở xã hội trên phần quỹ đất 20% của dự án.

Đồng thời, thành phố cũng sẽ không chấp thuận chủ trương đầu tư dự án mới đối với những doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ nhà ở xã hội tại các dự án đã được giao đất trước đó.

Theo định hướng này, chủ đầu tư buộc phải trực tiếp triển khai nhà ở xã hội, không được lựa chọn phương án nộp tiền thay thế hay chuyển đổi sang vị trí khác.

Với các dự án đã hết tiến độ nhưng vẫn chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, Sở Xây dựng đề xuất không gia hạn thời gian thực hiện, đồng thời thu hồi quỹ đất để giao cho Bộ Quốc phòng, Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động TPHCM triển khai nhà ở xã hội cho các nhóm đối tượng có nhu cầu thực.

Quy hoạch gần 2.000 héc ta đất và “đòn bẩy” thể chế

Song song với các biện pháp về chế tài, theo Sở Xây dựng TPHCM, thành phố đang xây dựng quy hoạch quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040 với tổng diện tích gần 2.000 héc ta. Trong đó, khoảng 600 héc ta đến từ các dự án hiện hữu và 1.400 héc ta được bố trí tại các khu vực động lực, gắn với các tuyến vành đai và hạ tầng giao thông lớn.

Thành phố cũng đang rà soát 197 dự án có bố trí quỹ đất 20% nhà ở xã hội, với khả năng cung ứng khoảng 230.000 căn nếu được triển khai đầy đủ.

Thành phố đang lập quy hoạch gần 2.000 héc ta quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040. Ảnh: N.K

Về thủ tục, mục tiêu được đặt ra là rút ngắn tối đa 50% thời gian giải quyết hồ sơ đầu tư, đồng thời công bố các thiết kế điển hình để doanh nghiệp có thể áp dụng ngay, giảm chi phí và thời gian chuẩn bị dự án.

Bên cạnh đó, TPHCM đang nghiên cứu kiện toàn Quỹ Phát triển nhà ở TPHCM theo mô hình Quỹ nhà ở quốc gia; xem xét bổ sung chức năng quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm kiểm soát đúng đối tượng thụ hưởng, xác định nhu cầu thực và tạo nguồn tài chính dài hạn cho nhà ở xã hội.

Về kết quả triển khai, theo báo cáo, trong năm 2025, TPHCM đã hoàn thành 14 dự án nhà ở xã hội với quy mô 12.799 căn, đạt hơn 98% kế hoạch năm. Lũy kế giai đoạn 2021-2025, thành phố hoàn thành 17.902 căn, tương đương gần 99% kế hoạch 5 năm.

Để chuẩn bị cho giai đoạn 2026-2027, TPHCM đang thúc đẩy 58 dự án nhà ở xã hội. Trong đó, 11 dự án đã có giấy phép xây dựng, đang hoặc sắp thi công với khoảng 12.000 căn. Ngoài ra, 47 dự án khác đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đang hoàn thiện các thủ tục pháp lý, với quy mô khoảng 31.500 căn.

Sở Xây dựng cho biết sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc để bảo đảm đủ điều kiện khởi công 18 dự án ngay trong quí 1-2026, qua đó tạo nguồn hoàn thành khoảng 28.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026.

Doanh nghiệp vào cuộc, nhưng cần “luật chơi” rõ ràng

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Trần Hải, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, chỉ ra ba điểm nghẽn lớn hiện nay là quỹ đất, tài chính và thủ tục hành chính.

Việc bố trí 20% quỹ đất nhà ở xã hội trong các dự án thương mại thường dẫn đến các khu nhà nhỏ lẻ, manh mún, thiếu hạ tầng đồng bộ, trong khi chi phí bồi thường và giá đất tăng cao làm giảm tính khả thi.

Các chính sách ưu đãi hiện nay chưa đủ hấp dẫn, tiếp cận vốn vay ưu đãi còn khó khăn, trong khi mức lợi nhuận bị khống chế khoảng 10% giá thành chưa tương xứng với rủi ro đầu tư. Cùng với đó, thủ tục hành chính kéo dài khiến chi phí dự án đội lên, làm nản lòng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng giám đốc Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TPHCM (HFIC), thông tin doanh nghiệp có thể vay vốn không lãi suất trong thời gian tối đa 7 năm, với hạn mức lên đến 200 tỉ đồng mỗi dự án.

Trong khi đó, các ngân hàng thương mại đang tìm kiếm nguồn vốn dài hạn, chi phí thấp từ các định chế tài chính quốc tế, đồng thời đề xuất các gói vay linh hoạt cho người mua nhà thu nhập thấp.

Tại hội thảo, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Công ty Cổ phần Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân, cho rằng nên cho phép doanh nghiệp sử dụng trực tiếp quỹ đất sạch của mình để xây dựng nhà ở xã hội, đồng thời được hoàn lại tiền sử dụng đất theo mức giá tính thuế hàng năm.

Ông cũng đề xuất một gói vay ưu đãi cho người lao động, nhất là người dưới 35 tuổi, theo hướng trong 5 năm đầu chỉ phải trả lãi, qua đó giúp người mua có thêm thời gian tích lũy trước khi trả nợ gốc.

Theo Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, tổng nhu cầu nhà ở xã hội của thành phố đến năm 2030 có thể lên tới gần 1 triệu căn - cao gấp nhiều lần chỉ tiêu được giao.

Điều này cho thấy thách thức của TPHCM không chỉ là hoàn thành con số gần 200.000 căn, mà còn phải xây dựng một cơ chế phát triển nhà ở xã hội bền vững, đúng đối tượng và gắn với hạ tầng, việc làm, giao thông.

Trong bối cảnh đó, việc TPHCM "xoay sở" thành công hay không sẽ quyết định liệu thành phố có đủ năng lực triển khai hiệu quả các chính sách an sinh đô thị trong giai đoạn phát triển mới.

Bình Dương

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/duoc-giao-lam-gan-200-000-can-nha-o-xa-hoi-tphcm-xoay-so-ra-sao/