Đường lậu và tồn kho 'bủa vây', cao điểm Tết không cứu nổi giá đường nội địa

một giờ trướcBài gốc

Báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) cho thấy, tính từ đầu niên vụ 2025-2026 đến ngày 12/2/2026, 24 nhà máy đã ép khoảng 2,5 triệu tấn mía, sản xuất 235.000 tấn đường các loại. Sản lượng tăng nhanh khi bước vào cao điểm vụ ép. Thị trường nội địa trong từ tháng 1 đã rơi vào trạng thái dư cung rõ rệt, mức tiêu thụ và giá bán đường sản xuất từ mía ghi nhận thấp nhất trong nhiều năm gần đây.

Ngay cả khi các nhà máy chủ động giảm giá bán để giải phóng tồn kho, thị trường vẫn trầm lắng. Đáng ngại hơn, tình trạng nhiều hộ kinh doanh yêu cầu không xuất hóa đơn và chỉ thanh toán tiền mặt để che giấu doanh thu đang gây khó khăn chồng chất cho các đơn vị kinh doanh chân chính.

Diễn biến giá đường thế giới trong tháng 1/2026. Nguồn: Hiệp hội Mía đường Việt Nam.

Giá đường vàng từ mức 16.200 - 16.700 đồng/kg đầu tháng giảm xuống còn 16.000 -16.600 đồng/kg vào cuối tháng. Giá đường kính trắng giảm tương tự, trong khi đường tinh luyện dao động quanh mức 17.000 -18.000 đồng/kg.

Bước sang tháng 2 và dự báo tháng 3/2026, nguồn cung tiếp tục dồi dào khi đang trong chính vụ ép, trong khi lượng tồn từ vụ trước chưa tiêu thụ hết. Nếu sức mua không cải thiện, thị trường có thể tiếp tục đối mặt vòng xoáy dư cung, giá thấp và tồn kho tăng.

Giá đường tại kho của các nhà máy đường Việt Nam. Nguồn: Hiệp hội Mía đường Việt Nam.

Ông Nguyễn Văn Lộc cho biết, thị trường đang "thừa cung trầm trọng" do sự cộng hưởng của nhiều nguồn đường nội, đường lậu và đường lỏng nhập khẩu. Lượng đường nhập lậu lớn là một trong những nguyên nhân khiến giá trong nước bị kéo xuống dưới 17.000 đồng/kg, thấp hơn khoảng 3.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước.

Tại nhiều chợ đầu mối, đường cát không nhãn mác, không rõ nguồn gốc, không hạn sử dụng vẫn được bày bán công khai. Đường Thái Lan bị sang chiết, bán lẻ tràn lan, tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm sản xuất trong nước.

Trong cao điểm chống buôn lậu trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2026, lực lượng chức năng tại Quảng Trị và Đà Nẵng đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển, kinh doanh đường nhập lậu với khối lượng lớn. Tuy nhiên, theo ông Lộc, các vụ việc được phát hiện mới chỉ phản ánh một phần thực trạng, trong khi hoạt động gian lận thương mại vẫn diễn biến phức tạp và công tác kiểm tra chưa bao quát hết lượng hàng lưu thông trên thị trường.

Giá đường giảm ảnh hường đến sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân

Bên cạnh đó, theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan, trong tháng 1/2026, lượng đường lỏng HFCS nhập khẩu đạt 16.373 tấn.

VSSA chỉ rõ, các đơn vị nhập khẩu chủ yếu là các doanh nghiệp sản xuất nước giải khát. Đây vốn là nhóm khách hàng tiêu thụ đường tinh luyện chủ chốt của các nhà máy trong nước trước đây. Việc duy trì lượng nhập khẩu HFCS ở mức cao đã trực tiếp "chiếm chỗ" của đường mía nội địa, đẩy các nhà máy vào tình trạng thừa cung trầm trọng.

Trong bối cảnh giá đường liên tục giảm và chưa có tín hiệu phục hồi, nếu không có giải pháp hỗ trợ phù hợp với thông lệ quốc tế, sản xuất mía đường trong nước có nguy cơ tiếp tục thu hẹp, kéo theo vùng nguyên liệu suy giảm và tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng trăm nghìn hộ nông dân.

Trong khi đó, giá đường nội địa hiện thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trồng mía trong khu vực như Indonesia, Philippines và Trung Quốc, khiến sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng. Theo nhận định của Hiệp hội, cùng với việc tăng cường kiểm soát buôn lậu và minh bạch hóa thị trường, cần nghiên cứu cơ chế chính sách phù hợp nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng và tạo điều kiện cho ngành mía đường phát triển bền vững trong thời gian tới.

Vân Hồng/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/thi-truong/duong-lau-va-ton-kho-bua-vay-cao-diem-tet-khong-cuu-noi-gia-duong-noi-dia-post1269202.vov