Đường ống dẫn dầu xuyên núi rừng xứ Lạng: Công trình huyền thoại

4 giờ trướcBài gốc

Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Dương Công Sửu trao đổi với phóng viên

Năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, đặc biệt là các trận oanh kích của đế quốc Mỹ bằng máy bay đánh phá các tuyến đường bộ, đường biển dữ dội ở miền Bắc và trên các chiến trường trọng điểm miền Trung, hòng phá hủy các cơ sở kinh tế, phong tỏa nguồn chi viện từ các nước xã hội chủ nghĩa anh em, nhất là nguồn nhiên liệu xăng dầu, gây sức ép trên chiến trường và mặt trận ngoại giao. Trong bối cảnh đó, cuối tháng 5/1972, Đảng, Nhà nước ta đã quyết định xây dựng tuyến đường ống dẫn xăng dầu từ biên giới Việt-Trung, kết nối với đường ống xăng dầu trong nước để phục vụ cuộc kháng chiến và phát triển sản xuất.

Bí mật công trình T72

Trung tá Vũ Lạc, Nguyên Trưởng Phòng Xăng dầu, Cục Xăng dầu Bộ Quốc phòng năm nay đã ngoài 80 tuổi nhớ lại: Đầu năm 1972 tôi được Cục xăng dầu trực tiếp giao nhiệm vụ cùng với các lực lượng chức năng của tỉnh Lạng Sơn và Hà Bắc cũ thực hiện khảo sát địa bàn để xây dựng tuyến đường ống. Khi ấy, núi rừng Lạng Sơn còn rậm rạp việc khảo sát rất vất vả. Nhưng với quyết tâm chính trị, những người lính chúng tôi và lực lượng địa phương đã lập được bản thiết kế và hệ thống đường ống mang tên công trình T72 từ biên giới Lạng Sơn vào nội địa đã được bí mật khởi công ngày 1/6/1972.

Một số thông tin liên quan đến xây dựng đường ống xăng dầu từ biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn năm 1972:
- Tổng chiều dài 4 tuyến đường ống song song đi qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn là 386 km.
- Có 3.506 nhân công địa phương và 800 tân binh của tỉnh Lạng Sơn tham gia xây dựng đường ống.
- Từ tháng 6 đến tháng 12/1972, bộ đội xăng dầu đã tiếp nhận 101.991 tấn xăng dầu các loại từ biên giới tỉnh Lạng Sơn theo đường ống về nội địa phục vụ tiền tuyến và sản xuất.

Theo đó, điểm đầu của tuyến ống xăng dầu được đặt tại khu vực mốc 23 thuộc thôn Còn Háng (xã Bảo Lâm cũ), nay là xã Đồng Đăng (sau này Cục Xăng dầu Bộ Quốc phòng đặt tên là km 0 tuyến đường ống xăng dầu biên giới T72), và cũng năm đó binh trạm 176 đã được thành lập để chuẩn bị, bảo vệ, quản lý vận hành hệ thống các bể chứa, trạm bơm, đường ống dẫn sau khi công trình hoàn thành xây dựng lắp đặt. Từ đây, hàng loạt các bể chứa xăng dầu đã được xây dựng như: Trại Trâu thuộc xã Đồng Đăng; trạm Lũng Khín, xã Y Tịch cũ và hàng trăm ki-lô-mét đường ống các loại đã được đầu tư xây dựng trong điều kiện vô cùng khó khăn, vất vả.

Bà Đoàn Thúy Hồng 66 tuổi, trú tại thôn Còn Áng, xã Đồng Đăng, người đã chứng kiến những ngày đầu bộ đội và Nhân dân địa phương tham gia xây dựng công trình chia sẻ: Lúc đó tôi còn nhỏ, nhưng không thể quên hình ảnh bộ đội về thôn Còn Áng và ở nhà mình. Gia đình tôi và bà con trong bản đã cùng nhau san sẻ từng bát cơm, củ khoai để thêm khẩu phần ăn bổ sung cho bộ đội. Những ngày xây dựng đường ống ở thôn giáp biên này thiếu thốn đủ đường, nhưng dân làng ai cũng bảo nhau phải dồn lực tiếp sức cho bộ đội để công trình sớm được hoàn thành phục vụ vận chuyển xăng dầu về nội địa.

Với những người dân công hỏa tuyến của xứ Lạng được huy động xây dựng tuyến đường ống đến giờ vẫn nhớ như in kỷ niệm trong những ngày tham gia lắp đặt đường ống. Ông Đỗ Văn Hò, năm nay 80 tuổi, trú tại thôn Nà Mó, xã Bằng Mạc kể: Tuyến ống không chỉ đi qua vùng bằng phẳng mà còn được lắp đặt vượt qua địa hình hiểm trở tại các sườn núi đá, nơi vốn là tử địa với quân thù nhưng cũng là thử thách cực đại với những người tham gia xây dựng đường ống. Chúng tôi làm việc trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm, những ngày tháng 6/1972 thời tiết mưa, con đường núi chơn trượt, trên đầu máy bay Mỹ gầm rú quần thảo, đánh phá các đầu mối giao thông. Với tinh thần “máu có thể đổ nhưng dòng xăng không thể dừng”, dân công hỏa tuyến chúng tôi phối hợp cùng bộ đội vận chuyển từng đoạn ống thép do Liên Xô cũ cung cấp lên những triền núi đá dốc đứng của đèo Loi xã Vạn Linh cũ kết nối với đường ống thuộc xã Yên Sơn huyện Hữu Lũng cũ, có những đêm chúng tôi thức trắng, chỉ mong sao ống được nối liền nhanh nhất.

Nhờ sự quyết tâm của lực lượng quân đội và lực lượng tại địa phương, đến ngày 25/9/1972, 4 tuyến ống chạy song song từ mốc 23 Bảo Lâm đi qua các huyện Văn Quan, Chi Lăng và điểm cuối tại thôn Bến Lường, xã Minh Sơn, huyện Hữu Lũng cũ đã hoàn thành xây lắp và đưa vào vận hành. Từ đây, tuyến đường ống kết nối với hệ thống đường ống của tỉnh Hà Bắc cũ, tỉnh Hải Hưng cũ hòa vào mạng đường ống xăng dầu quốc gia phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và thúc đẩy phát triển sản xuất cung cấp đủ năng lượng, vật tư lương thực cho tiền tuyến.

Phá tan thế phong tỏa

Nếu coi xe tăng, pháo binh và các đoàn xe vận tải là "cơ bắp" của quân đội, thì xăng dầu chính là "máu" để vận hành các thiết bị xe máy đó. Tuyến đường ống xăng dầu được xây dựng từ Bảo Lâm (Lạng Sơn) về Hà Bắc cũ kết nối với tuyến đường ống nội địa không chỉ mang tầm chiến lược mà còn có ý nghĩa vô cùng quan trọng để bảo đảm cuộc kháng chiến chống Mỹ do Đảng ta lãnh đạo đi đến thắng lợi cuối cùng.

Trong quá trình triển khai xây dựng tuyến đường ống xăng dầu tại tỉnh Lạng Sơn còn thể hiện sự hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng để công trình được hoàn thành trong thời gian ngắn nhất.

Ông Nông Văn Hiến, sinh năm 1953, Nguyên Chủ tịch UBND xã Bằng Hữu, huyện Chi Lăng cũ, người từng tham gia xây dựng tuyến đường ống tại xã Vạn Linh, Y Tịch cũ nhớ lại: Khu vực các xã Vạn Linh, Y Tịch Bằng Mạc cũ có địa hình rất phức tạp. Do vậy, việc tổ chức thi công lúc đó đã được bộ đội và các lực lượng tại địa phương đứng chân tại khu vực xây dựng công trình lập phương án triển khai rất khoa học khả thi, việc triển khai hiệp đồng giữa các lực lượng rất chặt chẽ, an toàn và hiệu quả. Nhờ đó, các đoạn tuyến đường ống đi qua các khu vực núi đá được thi công an toàn tuyệt đối đáp ứng tốt yêu cầu tiến độ đề ra.

Thiếu tướng Hồ Sỹ Hậu, Nguyên Cục trưởng Cục Kinh tế, Bộ Quốc phòng, người đã trực tiếp tham gia khảo sát, lãnh đạo xây dựng hệ thống đường ống xăng dầu trên đường Trường Sơn chia sẻ: Tuyến đường ống xăng dầu trên đường Trường Sơn và tuyến đường ống xăng dầu từ biên giới phía Bắc được xây dựng trong thời điểm chiến tranh ác liệt nhất, cho thấy tư duy sắc bén của Đảng và Nhà nước ta chuẩn bị cho những kế hoạch lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Các công trình có ý nghĩa vô cùng quan trọng, là tiền đề then chốt để cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 thắng lợi, đất nước được thống nhất, non sông liền một dải.

Nói về hiệu quả và tầm chiến lược của hệ thống đường ống xăng dầu xây dựng tại tỉnh Lạng Sơn năm 1972, Trung tướng Dương Công Sửu, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu I; nguyên Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đánh giá: Trong thời điểm khó khăn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Đảng, nhà nước ta quyết định xây dựng tuyến đường ống xăng dầu từ khu vực biên giới Việt-Trung kết nối với hệ thống đường ống nội địa thể hiện tầm nhìn chiến lược và nghệ thuật quân sự của Đảng và quân đội ta. Từ đó, ta đã phá tan thế phong tỏa của đế quốc Mỹ, tiếp nhận nguồn lực xăng dầu từ các nước anh em và vận chuyển hàng nghìn tấn xăng dầu phục vụ cho tiền tuyến và sản xuất. Đặc biệt, nguồn nhiên liệu xăng dầu được bảo đảm, các binh đoàn chủ lực mới có thể hành quân thần tốc, táo bạo đi đến thắng lợi cuối cùng.

Tuyến đường ống xăng dầu tại Lạng Sơn năm 1972 mãi mãi là một mốc son chói lọi trong lịch sử kháng chiến của dân tộc. Nó chứng minh một chân lý: Khi ý chí của Đảng hòa quyện cùng lòng dân và sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, chúng ta có thể tạo nên những "huyền thoại" ngay trong thời điểm khó khăn nhất để dẫn lối đến ngày toàn thắng thống nhất đất nước ngày 30/4/1975.

Trang Ninh

Nguồn Lạng Sơn : https://baolangson.vn/so-30-thang-4-duong-ong-dan-dau-xuyen-nui-rung-xu-lang-dong-mach-chu-gop-phan-thong-nhat-dat-nuoc-5088961.html