Đường sắt Việt Nam bước vào 'cuộc chơi' pin?

3 giờ trướcBài gốc

Khi yêu cầu giảm phát thải và nâng cao trải nghiệm vận tải ngày càng rõ nét, ngành đường sắt không còn chỉ xoay quanh câu chuyện tốc độ hay sản lượng. Một loạt định hướng mới đang được đặt ra, mở ra khả năng Việt Nam lần đầu tiên có những đoàn tàu chạy pin phục vụ khai thác thương mại trên các tuyến ngắn.

Ý tưởng tàu chạy pin

Trong nhiều năm, cải cách của ngành đường sắt chủ yếu tập trung vào số hóa quy trình và cải thiện quản trị. Tuy nhiên, giai đoạn tới, mục tiêu được mở rộng đáng kể: từng bước tiếp cận, làm chủ và tiến tới chế tạo các đoàn tàu sử dụng năng lượng sạch, trong đó có tàu chạy pin.

Đường sắt tính chuyện đổi công nghệ, giảm phát thải.

Phát biểu tại Hội nghị “Hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), lãnh đạo VNR cho biết ngành đang thực hiện một sự thay đổi căn bản về cách tiếp cận phát triển, chủ động tìm lối đi riêng trong bối cảnh giao thông vận tải đứng trước áp lực chuyển đổi mạnh mẽ.

Thay vì tư duy truyền thống “chạy nhanh, chở nhiều”, đường sắt đang chuyển sang triết lý lấy tiêu chuẩn, văn hóa và trải nghiệm làm trọng tâm. Một số sản phẩm vận tải được thiết kế theo hướng tàu chạy chậm hơn, số lượng khách ít hơn nhưng hướng tới phân khúc cao cấp, nơi hành trình, cảnh quan và giá trị văn hóa trở thành điểm nhấn.

Song song với đó, không gian đường sắt cũng được tái định nghĩa. Nhà ga không chỉ đóng vai trò trung chuyển mà được định hướng trở thành điểm đến văn hóa, các tuyến đường ray từng bị coi là nhếch nhác được cải tạo thành không gian xanh, gắn với cảnh quan đô thị và cộng đồng dân cư xung quanh.

Đổi mới tư duy kinh doanh kéo theo yêu cầu thay đổi mạnh mẽ về công nghệ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột phát triển của VNR trong giai đoạn tới. Một ví dụ cụ thể là thuật toán bán vé cắt chặng, giúp tăng doanh thu thêm khoảng 29 tỷ đồng mỗi năm.

Khoản doanh thu bổ sung này không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn được coi là nguồn lực tái đầu tư cho các sáng kiến mới, tạo vòng quay phát triển bền vững dựa trên công nghệ và dữ liệu.

Trên nền tảng đó, giai đoạn 2026 - 2030, VNR dự kiến triển khai một số “dự án mồi” có quy mô đủ lớn, vừa phục vụ khai thác thực tế, vừa tạo nền tảng kỹ thuật và nhân lực cho chặng đường dài hạn.

Nổi bật trong số này là kế hoạch chế tạo các đoàn tàu chạy pin (BEMU/Hybrid) và tàu DMU cho mạng lưới đường sắt hiện hữu, với định hướng ưu tiên khai thác trên các tuyến ngắn, nhu cầu vận tải vừa phải như Hải Phòng hay Đà Lạt - Trại Mát.

Bài toán phát triển tàu năng lượng sạch

Theo định hướng của VNR, việc chế tạo tàu chạy pin sẽ được triển khai theo lộ trình “làm chủ theo bậc thang”. Trước mắt, các dự án hướng tới đáp ứng nhu cầu khai thác sớm, đồng thời tích lũy dần năng lực thiết kế, lắp ráp và tiến tới sản xuất trong nước.

Cách tiếp cận này được xem là bước chuyển quan trọng nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu, đồng thời phù hợp với xu thế giao thông xanh và mục tiêu giảm phát thải trong lĩnh vực vận tải.

Không chỉ dừng ở tàu chạy pin, VNR cũng nghiên cứu các giải pháp năng lượng sạch và tiết kiệm nhiên liệu cho đội đầu máy diesel hiện có. Một số phương án được đưa ra như sử dụng nhiên liệu sinh học B5 hoặc phun hydro nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và khí thải.

Trong bức tranh tổng thể, ngành đường sắt được đánh giá đang đứng trước vận hội lớn nhờ sự ủng hộ từ nhiều nghị quyết quan trọng của Đảng và Quốc hội. Nghị quyết 57 với tầm nhìn đến năm 2045, cùng các nghị quyết 172 và 187, được coi là nền tảng chính sách quan trọng để thúc đẩy đổi mới toàn diện.

Những định hướng này không chỉ áp dụng cho các tuyến hiện hữu như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, mà còn tạo tiền đề cho các dự án quy mô lớn hơn trong tương lai, bao gồm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Bên cạnh đó, sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia trình độ cao và việc chưa hình thành được các đơn vị nghiên cứu chuyên trách quy mô lớn đang là rào cản đối với tham vọng làm chủ công nghệ.

Để tháo gỡ, VNR đặt mục tiêu đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp trong nước nhằm hình thành chuỗi cung ứng nội địa cho ngành đường sắt. Song song, việc liên kết với các đối tác quốc tế như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc và Trung Quốc được kỳ vọng giúp tiếp nhận, chuyển giao và từng bước làm chủ công nghệ hiện đại.

Với tinh thần chấp nhận rủi ro có kiểm soát và khuyến khích những sáng kiến mới, lãnh đạo ngành đường sắt kỳ vọng các dự án như tàu chạy pin sẽ tạo ra cú hích cần thiết. Từ đó, đường sắt Việt Nam có thể thoát khỏi sự trì trệ kéo dài, từng bước xây dựng hình ảnh hiện đại, xanh và giàu bản sắc trong hệ thống giao thông quốc gia.

Tiến Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/duong-sat-viet-nam-buoc-vao-cuoc-choi-pin.html