Ðể 'thủ phủ' điều Ðồng Nai giữ vững ngôi vị số 1 thế giới

4 giờ trướcBài gốc

Ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Long Sơn.

Ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Long Sơn (Thành phố Hồ Chí Minh) khởi nghiệp bằng việc thành lập công ty chuyên tư vấn, môi giới xuất khẩu hạt điều. Năm 2000, Công ty cổ phần Long Sơn được thành lập, chuyên sản xuất và xuất khẩu hạt điều. Đến nay, ông đã đầu tư mở 15 nhà máy chế biến điều tại các tỉnh, thành phố: Đồng Nai, Long An, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Gia Lai… và gần đây đã đầu tư xây dựng nhà máy chế biến ở châu Phi. Năm 2025, doanh thu xuất khẩu của doanh nghiệp (DN) đạt 260 triệu USD. Các nhà máy do ông thành lập đang tạo việc làm cho hàng ngàn lao động.

Gắn bó suốt quá trình phát triển của ngành điều

• Học về ngoại giao, điều gì khiến ông rẽ ngang chọn gắn bó với ngành chế biến và xuất khẩu hạt điều?

- Ở tuổi 64, tôi đã có 35 năm gắn bó với ngành điều và trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của ngành này. Tôi vào ngành điều theo một con đường khác biệt hoàn toàn với những DN khác. Đa số các DN ngành điều đi lên từ vùng nguyên liệu, từ sản xuất, riêng tôi lại theo học ngành ngoại giao, chuyên về tiếng Anh. Tôi học ở thành phố rồi bỏ phố lên rừng. Bản thân tôi cũng không nghĩ mình sẽ theo lĩnh vực nông nghiệp.

Thời đó, hoạt động xuất - nhập khẩu điều do Nhà nước kiểm soát, tôi làm ở bộ phận marketing kiêm phiên dịch trong một công ty nhà nước chuyên xuất - nhập khẩu điều. Tôi có cơ hội tiếp xúc với các đối tác nhập khẩu hạt điều từ các nước khác nhau. Đây là khoảng thời gian tôi học được rất nhiều kinh nghiệm về ngành hàng này. Khi cơ chế thoáng hơn cho DN tư nhân, vì kinh tế gia đình khó khăn, tôi quyết định ra làm tư nhân trong lĩnh vực xuất khẩu hạt điều. Thời gian đầu, tôi tìm kiếm đối tác rất khó khăn vì họ chưa biết mình là ai. Cho đến khi các dự đoán của tôi về thị trường, sản lượng được thực tế chứng minh, khách hàng tin tưởng và bắt đầu hợp tác. Khả năng thu thập thông tin, phân tích thông tin là lợi thế rất lớn để tôi nắm được từng đối tượng khách hàng cụ thể.

Điểm yếu trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam là bán cái mình có. Công ty cổ phần Long Sơn vào một cuộc chơi khác hẳn. Mỗi khi tiếp xúc với khách hàng, tôi luôn đặt câu hỏi họ sử dụng hạt điều vào mục đích gì. Mỗi mục đích là một sản phẩm với giá thành khác nhau. Hệ thống phân loại của các nhà máy chế biến một mã điều xuất khẩu thường chỉ có một loại. Riêng Công ty cổ phần Long Sơn, một mã điều nhưng có nhiều loại cho khách hàng lựa chọn.

Tôi là người rất kỹ tính, tỉ mỉ. Đến chợ hoặc một cửa hàng, tôi luôn chú ý đến cách họ trưng bày sản phẩm của DN. Trở về, tôi cho thay đổi bao bì ngay để đảm bảo dù họ trưng bày kiểu gì thì logo sản phẩm của DN đều nổi bật.

• Ông có thể chia sẻ về vai trò quản lý DN khi mở rộng đầu tư nhà máy ra khắp cả nước và ở sân chơi quốc tế?

- Đa số DN quản lý, điều hành theo kiểu công ty gia đình. Tôi học của phương Tây quản lý theo quy trình ISO, xây dựng quy trình chặt chẽ, bài bản ngay từ đầu đến từng chi tiết. Thỉnh thoảng tôi đi khảo sát, phát hiện có vấn đề gì chưa chuẩn tôi lại thiết lập quy trình mới nên có thể ngồi ở nhà vẫn theo sát mọi hoạt động của DN. Tôi học tư duy của phương Tây, DN phải luôn ở vị thế đi trước, đón đầu sự thay đổi về xu hướng của thế giới.

Ông Vũ Thái Sơn (thứ 2, từ trái qua), Chủ tịch Hội Điều Đồng Nai, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Long Sơn tham dự Tọa đàm Phát triển ngành điều bền vững tại Lễ hội Quả điều vàng thành phố Đồng Nai năm 2026.

Thay đổi để giữ vị trí đứng đầu

• Ông đánh giá thế nào về tiềm năng thị trường xuất khẩu của ngành điều?

- Năm 2025, lần đầu tiên ngành điều xuất khẩu vượt 5 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Cú bứt phá này đã đưa hạt điều liên tục thiết lập kỷ lục mới về kim ngạch xuất khẩu. Ðây cũng là minh chứng ngành điều Việt Nam từ xuất phát điểm với mục tiêu an sinh xã hội và xóa đói giảm nghèo đã vươn lên trở thành ngành hàng tỷ đô, xuất khẩu đi hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Tuy nhiên, con số ấn tượng này vẫn chưa góp phần khẳng định hiệu quả kinh tế của ngành hàng đang đứng vị trí “số 1 thế giới” về xuất khẩu này.

Con số trong báo cáo chưa thể hiện rõ vị thế của “thủ phủ” điều Ðồng Nai vì thực tế hầu như số liệu xuất khẩu của DN sản xuất, chế biến điều tại thành phố Ðồng Nai chủ yếu khai tại Hải quan Thành phố Hồ Chí Minh. Dự đoán, Ðồng Nai phải chiếm đến 85% sản lượng điều cả nước và chiếm 65-70% sản lượng điều xuất khẩu trên thế giới. Ðồng Nai không chỉ là “thủ phủ” sản xuất, chế biến điều của Việt Nam mà còn là một trong những trung tâm sản xuất, chế biến điều quan trọng của thế giới với 1.416 cơ sở, DN đầu tư chế biến, xuất khẩu điều, trong đó có nhiều cơ sở đầu tư chế biến sâu.

• Ông có thể chia sẻ về những giải pháp căn cơ nhất để ngành điều Đồng Nai nói riêng, ngành điều cả nước nói chung phát triển bền vững?

- Rất nhiều lần tôi đã chia sẻ, giải pháp căn cơ nhất là chúng ta phải tự cung, tự cấp về nguồn nguyên liệu chế biến. Thực tế hiện nay, nguyên liệu điều trong nước chỉ đáp ứng được từ 10-15% cho chế biến. Ðiều này là một rủi ro lớn vì hiện các nước có diện tích điều lớn đang có xu hướng thu hút đầu tư chế biến và hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô. Với “thủ phủ” điều Ðồng Nai cũng vậy, phải tìm ra các giải pháp nâng cao thu nhập cho nông dân trồng điều. Vì chỉ khi họ có thu nhập tốt thì mới giữ và phát triển cây điều, mới đảm bảo nguồn nguyên liệu cho chế biến; hạn chế phụ thuộc vào nhập khẩu sẽ khá rủi ro.

Theo nhận xét của DN trong ngành chế biến điều, Hội Ðiều Ðồng Nai là một trong những hội hoạt động tích cực nhất và hỗ trợ khá nhiều cho DN chế biến, sản xuất trên mọi lĩnh vực của ngành. Ðặc biệt, Hội Ðiều Ðồng Nai luôn chủ động thông tin đến DN về tình hình thế giới, giá cả, biến động thị trường; tư vấn giá cả mua và bán thực tế đến các DN.

• Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi sang “sản xuất xanh, sản xuất số” có vai trò quan trọng như thế nào với ngành điều, thưa ông?

- Hiện nay, xu hướng lựa chọn sản phẩm điều xanh, điều sạch đang tăng lên với mức tăng khoảng 15%. Ðây cũng là yêu cầu không đơn giản với bà con nông dân trong chuyển đổi quy trình sản xuất. Ðể đẩy mạnh xuất khẩu vào những thị trường khó tính, giá cao… đòi hỏi phải đầu tư nhà máy quy mô lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu. Trong khi thực tế, đa số các nhà máy chế biến điều trong nước chủ yếu có quy mô vừa và nhỏ. Trong giai đoạn nhiều thách thức như hiện nay, DN không quá mặn mà đầu tư vì nỗi lo đầu tư quy mô lớn, liệu đơn hàng có tăng tương xứng. Vì hiện nay, tỷ suất lợi nhuận của ngành điều khá thấp nên DN ngại đầu tư nâng cấp.

• DN chế biến điều cần sự hỗ trợ gì, thưa ông?

- Các DN chế biến cần đơn giản hóa về thủ tục hành chính. Hiện tại, bán hàng đi nhiều nước có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam, họ đòi hỏi phải có chứng nhận xuất xứ là hàng Việt Nam. Theo đó, phải có giải pháp cung cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa là điều trồng tại Việt Nam, trồng tại “thủ phủ” điều Ðồng Nai. Ngoài ra, các thủ tục hải quan, nhập máy móc thiết bị về để sản xuất, thủ tục kiểm dịch thực vật, thủ tục xuất - nhập, thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT), các thủ tục giãn nợ khi DN chậm tiêu thụ hàng… cần đơn giản hóa và thông thoáng hơn.

Các DN phải được đảm bảo nguồn nguyên liệu tại địa phương với giá ổn định. Ðồng thời, DN cũng phải chủ động tìm hiểu, nghiên cứu về tâm lý của khách hàng để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của các đối tác.

Trân trọng cảm ơn ông!

Bình Nguyên (thực hiện)

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202606/e-thu-phu-dieu-ong-nai-giu-vung-ngoi-vi-so-1-the-gioi-bf022b4/