Ebola và bài toán đối phó của châu Á trước nguy cơ dịch bệnh xuyên biên giới

4 giờ trướcBài gốc

Nhân viên y tế thực hiện công tác khử trùng tại trung tâm điều trị Ebola ở Goma, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 10/6, sự gia tăng số ca mắc Ebola tại CHDC Congo và Uganda đang khiến nhiều quốc gia châu Á rà soát lại năng lực ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây lan qua đường hàng không quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng khả năng Ebola gây ra một đợt bùng phát lớn tại châu Á hiện vẫn thấp. Tuy nhiên, những lỗ hổng trong giám sát y tế, truy vết dịch tễ và chia sẻ dữ liệu có thể làm gia tăng nguy cơ nếu xuất hiện các ca bệnh nhập cảnh.

Ông Khoo Yoong Khean, Phó Giám đốc Trung tâm Chuẩn bị Ứng phó Dịch bệnh thuộc Đại học Duke-NUS (Singapore), nhận định con đường xâm nhập có khả năng xảy ra nhất là thông qua các chuyến bay quốc tế hoặc hoạt động vận chuyển y tế xuyên biên giới. Theo ông, ưu tiên hàng đầu không phải là các biện pháp hạn chế đi lại quy mô lớn mà là khả năng phát hiện sớm các ca nghi nhiễm.

Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Các triệu chứng có thể xuất hiện sau từ 2 đến 21 ngày kể từ khi nhiễm bệnh, khiến người mang virus vẫn có thể di chuyển qua nhiều quốc gia trước khi phát bệnh.

Đợt bùng phát hiện nay liên quan đến chủng Bundibugyo, một biến thể hiếm của virus Ebola hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được cấp phép. Điều này khiến việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và điều trị hỗ trợ trở nên đặc biệt quan trọng.

Tính đến nay, CHDC Congo ghi nhận 550 ca mắc và 101 trường hợp tử vong, trong khi Uganda xác nhận 19 ca bệnh và hai ca tử vong. Phần lớn các ca bệnh tại Uganda có liên quan đến người di chuyển từ CHDC Congo. Dịch bệnh được công bố chính thức tại CHDC Congo từ ngày 15/5.

Khác với các bệnh lây truyền qua đường hô hấp như Covid-19, Ebola chủ yếu lây lan thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh. Điều này khiến khả năng lây lan trong cộng đồng thấp hơn và giúp cơ quan y tế dễ dàng khoanh vùng hơn nếu phát hiện sớm.

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo những đô thị đông dân hoặc các khu vực có lưu lượng di chuyển lớn vẫn có thể đối mặt với rủi ro nếu các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn và giám sát dịch tễ không được thực hiện đầy đủ.

Thái Lan tăng cường sàng lọc hành khách tại các sân bay quốc tế trong bối cảnh lo ngại Ebola lan rộng từ châu Phi. Ảnh: THX/TTXVN

Trước nguy cơ này, nhiều quốc gia châu Á đã triển khai các biện pháp giám sát tăng cường.

Singapore, một trong những trung tâm hàng không lớn nhất khu vực với gần 70 triệu lượt hành khách trong năm 2025, cho biết đang theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh và áp dụng các biện pháp phát hiện sớm tại cửa khẩu.

Cơ quan Quản lý Bệnh truyền nhiễm Singapore yêu cầu các cơ sở y tế và phòng xét nghiệm phải báo cáo ngay các trường hợp nghi ngờ hoặc xác nhận mắc Ebola. Hệ thống khai báo y tế điện tử cũng yêu cầu hành khách cung cấp thông tin sức khỏe và lịch sử di chuyển khi nhập cảnh.

Trong khi đó, Ấn Độ khuyến cáo công dân hạn chế các chuyến đi không cần thiết tới CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan. Nhật Bản ban hành cảnh báo dịch bệnh cấp độ thấp đối với hai quốc gia châu Phi đang chịu ảnh hưởng của dịch. Hàn Quốc áp dụng các biện pháp kiểm tra bổ sung đối với lịch sử chuyển vùng điện thoại và dữ liệu xuất nhập cảnh nhằm xác định những người từng đến các khu vực có nguy cơ cao.

Thái Lan là một trong những quốc gia áp dụng biện pháp nghiêm ngặt nhất tại Đông Nam Á. Chính quyền Bangkok yêu cầu hành khách đến hoặc quá cảnh từ CHDC Congo và Uganda chỉ được nhập cảnh qua sân bay Suvarnabhumi, đồng thời phải thực hiện cách ly hoặc theo dõi y tế trong ít nhất 21 ngày.

Theo Bộ Kiểm soát Dịch bệnh Thái Lan, những người không có triệu chứng sẽ được cách ly tại các cơ sở chỉ định, trong khi các trường hợp có dấu hiệu nghi nhiễm sẽ được chuyển tới cơ sở y tế chuyên biệt để theo dõi và điều trị.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng các biện pháp tại cửa khẩu chỉ là một phần trong năng lực phòng chống dịch bệnh. Ông David Stiefel, Giám đốc các chương trình chính sách sinh học toàn cầu thuộc tổ chức Nuclear Threat Initiative (Mỹ), cảnh báo rằng thế giới đang bước vào giai đoạn “lơ là sau đại dịch”, khi nguồn lực đầu tư cho y tế công cộng và chuẩn bị ứng phó dịch bệnh có dấu hiệu suy giảm sau Covid-19.

Theo báo cáo năm 2026 của tổ chức Global Preparedness Monitoring Board, các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm đang xảy ra thường xuyên hơn trong khi nhiều quốc gia vẫn thiếu nguồn tài chính bền vững, niềm tin xã hội và khả năng tiếp cận công bằng với vaccine, xét nghiệm cũng như thuốc điều trị.

Trong ASEAN, năng lực ứng phó dịch bệnh vẫn không đồng đều giữa các nước thành viên. Một báo cáo của Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN năm 2022 cho thấy hệ thống giám sát dịch bệnh trong khu vực còn gặp khó khăn do chênh lệch về năng lực y tế, dữ liệu phân tán và hạ tầng xét nghiệm chưa đồng bộ. Trong khi một số nước như Malaysia đã xây dựng các nền tảng giám sát tích hợp, nhiều quốc gia khác vẫn đối mặt với thách thức trong việc chia sẻ dữ liệu và xác nhận nhanh các ca nghi nhiễm.

Theo các chuyên gia, đợt bùng phát hiện nay chưa phải là mối đe dọa trực tiếp đối với châu Á. Tuy nhiên, trong bối cảnh giao thương và hàng không quốc tế ngày càng phát triển, khả năng phát hiện sớm, chia sẻ dữ liệu kịp thời và phối hợp ứng phó giữa các quốc gia sẽ quyết định hiệu quả của tuyến phòng thủ khu vực trước những dịch bệnh xuyên biên giới trong tương lai.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/ebola-va-bai-toan-doi-pho-cua-chau-a-truoc-nguy-co-dich-benh-xuyen-bien-gioi-20260610114112849.htm