Ebola và 'lỗ hổng' y tế toàn cầu sau các quyết sách của Tổng thống Trump

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa: Axios

Trong bối cảnh số ca nghi nhiễm và tử vong vì Ebola tiếp tục gia tăng, nhiều chuyên gia cảnh báo việc Washington thu hẹp vai trò trong các cơ chế hợp tác quốc tế có thể làm suy yếu năng lực ứng phó dịch bệnh toàn cầu - đúng vào thời điểm thế giới cần phối hợp hơn bao giờ hết.

Dịch Ebola bùng phát mạnh

Theo giới chức y tế quốc tế, đợt bùng phát Ebola hiện đã ghi nhận gần 800 ca nghi nhiễm cùng hơn 200 trường hợp tử vong tại CHDC Congo và một số quốc gia ở châu Phi. Tình hình đặc biệt đáng lo ngại khi dịch xuất hiện tại những địa bàn đông dân cư, hạ tầng y tế yếu và bất ổn chính trị kéo dài.

Trong những ngày qua, Mỹ cùng nhiều đối tác quốc tế đã tăng tốc triển khai hỗ trợ khẩn cấp, bao gồm cung cấp thiết bị bảo hộ, năng lực xét nghiệm và mở rộng các cơ sở điều trị tuyến đầu tại CHDC Congo và Uganda.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng phản ứng hiện nay đang phải đối mặt với những khoảng trống lớn trong hệ thống y tế toàn cầu - hệ quả từ các thay đổi chính sách kéo dài nhiều năm qua.

Lo ngại về khoảng trống hợp tác quốc tế

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất là quyết định của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc thu hẹp vai trò của Mỹ trong các cơ chế y tế quốc tế, bao gồm việc giải thể nhiều hoạt động của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và rút khỏi Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Các chuyên gia dịch tễ cho rằng mạng lưới cảnh báo sớm, chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật quốc tế đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện và khoanh vùng dịch bệnh. Khi các cơ chế này bị suy yếu, tốc độ phản ứng toàn cầu có nguy cơ chậm lại đáng kể.

Cựu Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) Tom Frieden nhận định việc giải thể USAID, rút khỏi WHO và cắt giảm sâu nhân sự CDC đã tạo ra “đòn đánh ba lớp vào cấu trúc y tế toàn cầu”.

Theo ông Frieden, một phản ứng hiệu quả trước Ebola không chỉ là xây dựng cơ sở cách ly hay vận chuyển vật tư y tế, mà còn cần duy trì mạng lưới y tế cộng đồng và niềm tin xã hội tại các địa phương bị ảnh hưởng.

“Cần những biện pháp y tế công cộng cơ bản nhưng cực kỳ tỉ mỉ. Mỗi giờ chậm trễ đều cho phép virus vượt lên trước chúng ta”, ông nhấn mạnh.

Nỗi lo từ các đợt cắt giảm viện trợ

Nhiều tổ chức nhân đạo quốc tế cho rằng những đợt cắt giảm viện trợ gần đây đang khiến khả năng ứng phó của các quốc gia châu Phi suy yếu đáng kể.

Đợt bùng phát Ebola lần này đã phơi bày những tranh cãi ngày càng sâu sắc về tương lai của hệ thống y tế toàn cầu. Ảnh: USAID

Ủy ban Cứu trợ Quốc tế cho biết trước năm 2025, Mỹ từng tài trợ hàng loạt chương trình tăng cường năng lực y tế cộng đồng tại CHDC Congo, bao gồm điều trị bệnh truyền nhiễm, đào tạo nhân viên y tế và xây dựng hệ thống giám sát dịch bệnh.

Tuy nhiên, việc thu hẹp nguồn tài trợ đã khiến nhiều chương trình bị đình trệ.

“Các đợt cắt giảm tài trợ đã khiến khu vực này rơi vào trạng thái dễ tổn thương nguy hiểm”, bà Heather Reoch Kerr, Giám đốc quốc gia của tổ chức tại CHDC Congo, cảnh báo.

Theo bà, sự gia tăng mạnh số ca bệnh trong những ngày gần đây cho thấy dịch có thể đã âm thầm lây lan từ trước, trong khi hệ thống giám sát không đủ khả năng phát hiện sớm.

Washington bảo vệ chiến lược ứng phó

Ở chiều ngược lại, chính quyền Tổng thống Trump khẳng định Mỹ vẫn duy trì năng lực ứng phó mạnh mẽ với Ebola kể từ sau cuộc khủng hoảng năm 2014.

Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết Washington đang tài trợ tới 50 phòng khám tuyến đầu điều trị Ebola, đồng thời tăng cường cung cấp thiết bị bảo hộ và bộ xét nghiệm tới các khu vực chịu ảnh hưởng.

CDC hiện cũng có khoảng 130 nhân sự hoạt động tại Uganda và Congo nhằm hỗ trợ truy vết, xét nghiệm và kiểm soát dịch bệnh.

Người phát ngôn Bộ Y tế Mỹ Andrew Nixon khẳng định cơ quan này đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác quốc tế và Bộ Y tế các nước để xử lý tình hình đang diễn biến nhanh chóng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề lớn nhất hiện nay không nằm ở phản ứng ngắn hạn, mà ở việc liệu hệ thống hợp tác y tế toàn cầu có còn đủ khả năng chống chọi trước các đại dịch tương lai hay không.

Thách thức vượt ra ngoài Ebola

Có thể thấy, đợt bùng phát Ebola lần này không chỉ là một cuộc khủng hoảng y tế khu vực, mà còn phơi bày những tranh cãi ngày càng sâu sắc về tương lai của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và xu hướng thu hẹp hợp tác quốc tế gia tăng.

Các chuyên gia cảnh báo rằng dịch bệnh truyền nhiễm sẽ tiếp tục là mối đe dọa xuyên biên giới trong nhiều năm tới, đặc biệt tại những khu vực có xung đột, nghèo đói và hệ thống y tế yếu kém. Trong bối cảnh đó, năng lực ứng phó không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực của từng quốc gia, mà còn đòi hỏi cơ chế phối hợp quốc tế hiệu quả, minh bạch và phản ứng nhanh.

Đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump, cuộc khủng hoảng Ebola hiện nay đang trở thành phép thử quan trọng đối với chiến lược “Nước Mỹ trước tiên” trong lĩnh vực y tế toàn cầu. Còn với cộng đồng quốc tế, đây tiếp tục là lời nhắc nhở rằng trong kỷ nguyên dịch bệnh toàn cầu hóa, bất kỳ khoảng trống nào trong hợp tác quốc tế cũng có thể nhanh chóng trở thành nguy cơ đối với toàn thế giới.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ebola-va-lo-hong-y-te-toan-cau-sau-cac-quyet-sach-cua-tong-thong-trump-10417999.html