El Nino gia tăng mạnh, nắng nóng và mưa lũ ngày càng khốc liệt

3 giờ trướcBài gốc

El Nino đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan

Ngày 2/6, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên hợp quốc (LHQ) nhận định khả năng hiện tượng El Nino sẽ hình thành trong giai đoạn từ tháng 6-8 năm nay là khoảng 80%. Qua đó, làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan và lượng mưa bất thường trên phạm vi toàn cầu.

Theo ông Wilfran Moufouma Okia, Trưởng bộ phận dự báo khí hậu, WMO là một hiện tượng làm ấm tạm thời và dù khởi phát từ khu vực nhiệt đới, nó có tác động đến phần lớn hành tinh. Khi El Nino xảy ra, hạn hán sẽ diễn ra tại Tây Phi, khu vực Sahel, Nam Phi, Australia và Đông Nam Á. Ngược lại, một số khu vực khác lại có lượng mưa dồi dào hơn, như khu vực Đông Nam của Mỹ và đặc biệt là vùng xích đạo Thái Bình Dương. Do đó, các khu vực khác nhau sẽ chịu tác động khác nhau trước hiện tượng này.

El Nino đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Bên cạnh đó, Trưởng bộ phận dự báo khí hậu WMO cho biết, El Nino không vận hành đơn lẻ, mà tương tác với nhiều hiện tượng khí tượng khác, qua đó có thể làm tăng hoặc giảm cường độ tác động. Theo đó, WMO dự báo sẽ xuất hiện El Nino ở mức từ trung bình đến mạnh. Trong giai đoạn tháng 6-8, phần lớn thế giới sẽ ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức trung bình.

Điều này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thiên tai cộng hưởng ở một số khu vực, đồng thời thúc đẩy hạn hán tại những nơi có lượng mưa suy giảm. Trong khi đó, lượng mưa được dự báo thấp hơn bình thường trong mùa mưa từ tháng 6-9 tại khu vực Sừng châu Phi mở rộng, mưa gió mùa dưới mức trung bình tại Nam Á và mùa Hè khô và nóng hơn tại Trung Mỹ.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cho rằng El Nino cần được coi là một cảnh báo khí hậu khẩn cấp. Ông nhấn mạnh El Nino sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu, khiến các tác động khí hậu rõ rệt hơn và lan rộng hơn. Ông kêu gọi các hành động khí hậu quyết liệt hơn, trong đó có chấm dứt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đẩy nhanh chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm toàn cầu.

PGS, TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia liên tục duy trì nhận định về khả năng hình thành El Nino vào giai đoạn cuối năm 2026.

"Các cập nhật dự báo mới nhất cho thấy xác suất xảy ra El Nino đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, với khả năng xuất hiện trong giai đoạn cuối năm 2026 khoảng 70 - 80% và có thể kéo dài sang năm 2027. Phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh" - ông Khiêm nhấn mạnh.

Kịch bản El Nino cuối năm nay với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 phổ biến ở mức tương đương các sự kiện El Nino rất mạnh trong quá khứ như 1982 - 1983, 1997 - 1998 và 2015 - 2016, khi chỉ số Oceanic Nino Index đều vượt ngưỡng +2 độ C và gây ra nhiều biến động khí hậu trên phạm vi toàn cầu. Kịch bản này đang dần hiện hữu xảy ra ở những dự báo mới nhất.

Nắng nóng, mưa lũ... sẽ ngày càng khốc liệt hơn

Ông Mai Văn Khiêm cho biết, chúng ta vừa trải qua những đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt rồi sau đó là mưa dông mạnh trong những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6. Đây không phải là hiện tượng quá bất thường, mà là đặc trưng thường gặp trong giai đoạn chuyển mùa ở nước ta. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là cường độ nắng nóng và mức độ cực đoan của các hiện tượng dông, lốc, sét có xu hướng gia tăng. Vừa qua, dưới tác động của vùng áp thấp nóng phía Tây kết hợp hiệu ứng phơn, nắng nóng đã xuất hiện từ ngày 21-5 và mở rộng ra Bắc Bộ, Trung Bộ, đạt đỉnh trong các ngày từ 25 đến 27-5. Một số trạm quan trắc ở Bắc Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt mốc lịch sử cùng thời kỳ.

Những năm gần đây, chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng rõ rệt của các hiện tượng thời tiết cực đoan cả về tần suất, cường độ và mức độ bất thường. Nhiều hiện tượng như mưa lớn cục bộ, dông lốc, mưa đá, lũ quét, sạt lở đất hay nắng nóng gay gắt xảy ra nhiều hơn và có những diễn biến khác với quy luật khí hậu truyền thống.

Nhiều nghiên cứu cho thấy một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là tác động của biến đổi toàn cầu. Khi nhiệt độ khí quyển và đại dương tăng lên, hệ thống khí hậu tích lũy nhiều năng lượng và hơi ẩm hơn, làm cho các quá trình thời tiết diễn ra mạnh hơn, nhanh hơn và khó lường hơn. Không chỉ làm gia tăng các hiện tượng cực đoan, biến đổi khí hậu còn làm thay đổi nhiều quy luật thời tiết đã tồn tại ổn định trong thời gian dài.

Đối với Việt Nam, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nắng nóng, hạn hán và thiếu nước trong mùa khô, đồng thời khiến mưa ngày càng phân bố thất thường hơn theo cả không gian và thời gian. Lượng mưa có xu hướng tập trung trong các đợt mưa lớn cường suất cao, làm gia tăng nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất. Thực tế những năm gần đây đã xuất hiện nhiều cơn bão mạnh, thậm chí siêu bão trên Biển Đông, lũ chồng lũ diễn ra trên diện rộng, các đợt mưa lớn bất thường xuất hiện cả trong mùa khô hoặc những đợt nhiệt độ tăng cao ngay trong mùa đông.

Người dân phải làm gì ứng phó với thời tiết cực đoan? Ông Mai Văn Khiêm cho biết, trong các bản tin dự báo, cảnh báo mưa dông, lốc, cơ quan khí tượng luôn cảnh báo người dân cần hạn chế ra ngoài khi có cảnh báo hoặc khi phát hiện mây dông đang phát triển mạnh. Không trú mưa dưới gốc cây lớn, gần cột điện, biển quảng cáo, công trình tạm hoặc những khu vực trống trải dễ bị sét đánh.

Đối với mưa lớn, người dân cần thường xuyên cập nhật thông tin cảnh báo ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt tại khu vực miền núi, trung du và các đô thị thường xuyên xảy ra ngập úng. Không đi qua các khu vực ngập sâu, nước chảy xiết hoặc các ngầm, tràn khi chưa xác định được mức độ an toàn. Các hộ dân sinh sống ở vùng có nguy cơ sạt lở cần chủ động chuẩn bị phương án sơ tán khi có yêu cầu từ chính quyền địa phương.

Với tình trạng nắng nóng, người dân hạn chế làm việc hoặc hoạt động ngoài trời trong khoảng thời gian nắng nóng gay gắt nhất trong ngày, thường từ 11 giờ đến 16 giờ. Người dân nên bổ sung đủ nước, sử dụng trang phục phù hợp, tăng cường các biện pháp chống nóng và đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi, trẻ em.

Cần sử dụng điện an toàn, tiết kiệm để giảm nguy cơ quá tải hệ thống điện và hạn chế nguy cơ cháy, nổ trong điều kiện nhiệt độ cao. Đối với người dân, điều quan trọng nhất là chủ động theo dõi thông tin dự báo, cảnh báo, nâng cao kỹ năng phòng tránh thiên tai và thực hiện nghiêm các khuyến cáo của cơ quan chức năng.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/el-nino-gia-tang-manh-nang-nong-va-mua-lu-ngay-cang-khoc-liet-169260603071110246.htm