Người dân lội qua con đường ngập nước khi sau bão tăng cường mưa gió mùa tại thành phố Malabon (Philippines) năm 2025. Ảnh: Aaron Favila/AP
Theo Al Jazeera, El Nino không làm bão xuất hiện nhiều hơn hay ít hơn ở mọi nơi. Thay vào đó, nó giống như “nhạc trưởng” vô hình, làm thay đổi nơi hình thành, đường đi và cường độ của các cơn bão trên khắp thế giới.
Tại khu vực Đại Tây Dương, nơi thường xuyên xuất hiện các cơn bão đổ bộ vào Mỹ và khu vực Caribe, El Nino thường làm thay đổi các điều kiện khí quyển theo hướng hạn chế sự phát triển của bão nhiệt đới. Vì vậy, số lượng bão và mức độ mạnh yếu của chúng thường thấp hơn so với những năm không có hiện tượng này.
Thống kê lịch sử cho thấy, hoạt động bão trong khu vực có thể giảm đáng kể, với số ngày xuất hiện bão giảm khoảng 60%. Sự dịch chuyển của các dòng gió trên cao được xem là yếu tố chính khiến bão khó hình thành và duy trì cường độ mạnh.
Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng cảnh báo rằng điều này không đồng nghĩa với sự an toàn tuyệt đối. Chỉ cần một cơn bão mạnh đổ bộ cũng có thể gây ra thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những ký ức về các siêu bão như Katrina hay Maria vẫn là lời nhắc nhở rằng mùa bão “ít hoạt động” chưa chắc là mùa bão ít rủi ro.
Trong khi Đại Tây Dương dịu xuống, khu vực gần Hawaii ở Đông Bắc Thái Bình Dương lại có xu hướng chứng kiến nhiều cơn bão hơn. Không chỉ vậy, trong năm ngay sau khi El Nino kết thúc, các cơn bão thường có xu hướng di chuyển vào khu vực này nhiều hơn bình thường.
Ở Nam bán cầu, El Nino cũng làm thay đổi đáng kể bức tranh thời tiết. Dọc bờ biển Úc, số lượng bão thường giảm. Song, điều đó không có nghĩa các cơn bão biến mất. Thay vào đó, vùng hình thành bão dịch chuyển về phía đông, hướng sang Nam Thái Bình Dương và khu vực gần Đường đổi ngày quốc tế. Nói cách khác, nguy cơ bão được “chuyển địa chỉ” từ nơi này sang nơi khác.
Tình hình tại Tây Bắc Thái Bình Dương, khu vực thường ảnh hưởng tới Philippines, Nhật Bản và một phần Đông Á, cũng diễn biến tương tự. Tổng số lượng bão không thay đổi quá nhiều, nhưng vị trí hình thành dịch chuyển xa hơn về phía đông. Điều này có thể làm thay đổi quỹ đạo bão và mức độ ảnh hưởng đối với các quốc gia châu Á.
Trong khi đó, Ấn Độ Dương phía bắc và phía tây nam dường như ít chịu tác động hơn. Các nhà khoa học chưa ghi nhận những biến động đáng kể về số lượng bão tại các khu vực này trong những năm El Nino.
El Nino thực chất là hiện tượng nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nóng lên bất thường. Sự thay đổi tưởng như chỉ diễn ra trên đại dương này lại có thể kéo theo hàng loạt biến động thời tiết trên phạm vi toàn cầu, từ hạn hán, nắng nóng cực đoan, lũ lụt cho tới các cơn bão nhiệt đới.
Bởi vậy, điều mà El Nino mang lại không đơn giản là nhiều hay ít bão hơn. Tác động lớn nhất của hiện tượng này là làm thay đổi “bản đồ bão” của thế giới. Những khu vực vốn quen với nguy cơ bão có thể tạm thời yên ắng hơn, trong khi những nơi khác lại phải đối mặt với rủi ro gia tăng.
Chính sự dịch chuyển đó khiến việc theo dõi El Nino ngày càng trở nên quan trọng đối với các quốc gia ven biển trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm cho các hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên khó lường hơn.
El Nino thường xuất hiện theo chu kỳ 2 - 7 năm một lần và có thể kéo dài gần một năm hoặc hơn. Ngày 2/6, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên hợp quốc cho biết, El Nino có 80% khả năng hình thành trước tháng 9 và 90% khả năng kéo dài đến tháng 11.
Phần lớn các mô hình dự báo cho thấy, hiện tượng El Nino sẽ có cường độ ít nhất ở mức trung bình, thậm chí có thể mạnh. Trước đó, một số nhà khoa học từng cảnh báo đây có thể là đợt El Nino mạnh nhất trong thế kỷ này.
THƯ LÊ