Elon Musk cùng ông Trump đến Trung Quốc dù có thể bị gọi trở lại phiên tòa với OpenAI

một giờ trướcBài gốc

Elon Musk cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc từ ngày 13/5 đến 15/5 dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình, dù vụ kiện giữa tỉ phú giàu nhất thế giới với OpenAI vẫn đang diễn ra và thẩm phán yêu cầu ông phải sẵn sàng trở lại tòa bất cứ lúc nào.

Phiên tòa này diễn ra ở thành phố Oakland (bang California, Mỹ) liên quan đến vụ kiện mà Elon Musk đệ đơn chống lại OpenAI. Elon Musk, đồng sáng lập OpenAI, cáo buộc rằng công ty đã phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu của mình bằng cách tạo ra một nhánh kinh doanh vì lợi nhuận. Giám đốc điều hành Tesla đã làm chứng tại phiên tòa trong ba ngày cuối tháng 4.

Trước khi Elon Musk rời bục nhân chứng vào ngày 30/4, Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers đã hỏi các bên liệu có lý do nào để giữ ông trong diện có thể bị triệu tập lại hay không, tức là phải sẵn sàng quay lại làm chứng nếu được yêu cầu.

Các luật sư của OpenAI trả lời: “Có”. Yvonne Gonzalez Rogers nói giám đốc điều hành Tesla rằng: “Được rồi Elon Musk, ông chưa được miễn tham gia phiên tòa, nhưng hôm nay có thể rời đi”.

Dù vậy, Elon Musk đang ở Trung Quốc cùng ông Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước.

Elon Musk tại tòa án liên bang ở Oakland vào ngày 30/4. Ảnh: Getty Images

“Elon Musk không xin phép thẩm phán trước khi rời khỏi Mỹ”

Hai nguồn tin nói với trang NBC News rằng Elon Musk không xin phép thẩm phán trước khi rời khỏi Mỹ và vẫn có thể bị triệu tập trở lại làm nhân chứng.

Tình huống trên cho thấy các quy tắc không rõ ràng xung quanh “trạng thái có thể bị triệu tập lại” và tầm quan trọng của nó trong một phiên tòa có nhiều tỉ phú thường xuyên di chuyển khắp thế giới. Thẩm phán không nói rõ với Elon Musk rằng ông không được đi du lịch hoặc đưa ra định nghĩa chính xác về việc bị triệu tập lại nghĩa là gì.

Jeffrey Bellin, Giáo sư luật tại Đại học Vanderbilt (Mỹ) và là chuyên gia về các quy tắc chứng cứ, nói tình huống đó là không điển hình.

“Một nhân chứng bình thường sẽ không rời khỏi đất nước nếu vẫn thuộc diện có thể bị triệu tập lại”, Jeffrey Bellin nhận xét.

Ông cho biết không có quy tắc cứng nhắc về việc một nhân chứng nên ở gần tòa án đến mức nào nếu có thể bị triệu tập lại. Jeffrey Bellin nói rằng điều đó tùy thuộc vào từng thẩm phán và thông thường luật sư của nhân chứng sẽ trao đổi trước với tòa.

“Nếu là luật sư, tôi sẽ đảm bảo rằng nếu nhân chứng của mình rời khỏi đất nước trong lúc vẫn có thể bị triệu tập lại, thì thẩm phán phải đồng ý trước”, Jeffrey Bellin bình luận.

Một phát ngôn viên của tòa án nói bà không biết liệu Elon Musk đã được phép rời khỏi khu vực hay chưa, hoặc liệu việc đi lại của ông có thể gây ra vấn đề gì cho phiên tòa hay không.

Trong vụ kiện, Elon Musk cáo buộc OpenAI và Giám đốc điều hành Sam Altman thuyết phục ông đóng góp 38 triệu USD nhưng tổ chức phi lợi nhuận này sau đó lại từ bỏ mục tiêu phát triển AI vì lợi ích cho nhân loại để chuyển thành doanh nghiệp vì lợi nhuận.

Tỉ phú giàu nhất thế giới hiện đòi bồi thường khoảng 150 tỉ USD từ OpenAI và Microsoft (nhà đầu tư lớn vào OpenAI) để chuyển cho tổ chức phi lợi nhuận của OpenAI. Elon Musk cũng muốn Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman bị loại khỏi vai trò lãnh đạo.

Việc đi lại của Elon Musk chỉ có thể là vấn đề nếu OpenAI và Microsoft, hoặc chính thẩm phán gọi ông trở lại bục nhân chứng hôm 13/5 giờ địa phương, dự kiến là ngày cuối cùng trình bày chứng cứ. Tính đến giữa trưa 13/5, Elon Musk vẫn chưa bị triệu tập trở lại. Phần tranh luận cuối cùng của phiên tòa dự kiến diễn ra vào ngày 14/5.

Jeffrey Bellin cho biết việc triệu tập lại nhân chứng trong một phiên tòa là bất thường, nhưng đôi khi vẫn xảy ra.

“Nếu bị gọi lại, Elon Musk sẽ phải xuất hiện trong thời gian rất ngắn. Điều này sẽ gây khó khăn về mặt hậu cần, hoặc thẩm phán sẽ rất khó chịu nếu trước đó chưa hề cho phép ông ấy đi”, giáo sư luật nhận xét.

Theo Jeffrey Bellin, khối tài sản khổng lồ của Elon Musk có thể giúp ông linh hoạt hơn so với người bình thường.

“Ông ấy có đủ nguồn lực để có thể quay lại Mỹ ngay ngày hôm sau, dù đang ở Trung Quốc”, Jeffrey Bellin nói.

Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang và lãnh đạo 14 công ty Mỹ cùng ông Trump đến Trung Quốc

Ngoài Elon Musk, Tim Cook (CEO Apple), Jensen Huang (CEO Nvidia) và lãnh đạo khoảng 14 doanh nghiệp hàng đầu Mỹ cũng nằm trong phái đoàn tháp tùng Tổng thống Donald Trump tới Trung Quốc.

Danh sách 17 doanh nghiệp tham gia chuyến thăm Trung Quốc trải dài từ AI, chip, tài chính đến hàng không và nông nghiệp, gồm Tesla, Apple, Nvidia, Meta, Boeing, Cargill, Goldman Sachs, Micron Technology, Qualcomm, BlackRock, Blackstone, GE Aerospace, Coherent, Illumina, Citigroup, Mastercard, Visa.

Điều này phản ánh việc Mỹ muốn đưa giới doanh nghiệp vào trung tâm các cuộc thương lượng với Trung Quốc, thay vì chỉ tập trung vào ngoại giao truyền thống.

Elon Musk được xem là nhân vật đặc biệt nhất trong đoàn vì ông đang có lợi ích kinh doanh rất lớn tại Trung Quốc thông qua nhà máy Tesla ở thành phố Thượng Hải. Trung Quốc hiện vẫn là một trong những thị trường quan trọng nhất của Tesla, đồng thời đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng pin và xe điện của hãng.

Việc Elon Musk xuất hiện bên cạnh Tổng thống Trump cũng cho thấy ông tiếp tục duy trì ảnh hưởng chính trị lớn tại Mỹ dù đang vướng vụ kiện với OpenAI.

Trong khi đó, Tim Cook tham gia chuyến đi vào thời điểm Apple chịu áp lực lớn từ căng thẳng thương mại Mỹ - Trung. Apple phụ thuộc sâu vào chuỗi cung ứng sản xuất tại Trung Quốc và đang cố cân bằng giữa yêu cầu “đưa sản xuất về Mỹ” của ông Trump với thực tế rằng Trung Quốc vẫn là trung tâm lắp ráp iPhone quan trọng nhất.

Đáng chú ý nhất về mặt chiến lược AI là sự góp mặt của Jensen Huang. Theo Reuters, ông Trump đã đề nghị giám đốc điều hành Nvidia tham gia chuyến đi Trung Quốc vào phút chót. Trước đó, tên Jensen Huang không xuất hiện trong danh sách lãnh đạo doanh nghiệp do Nhà Trắng công bố hồi đầu tuần. Jensen Huang được nhìn thấy lên Air Force One trong lúc chuyên cơ chở Tổng thống Mỹ tiếp nhiên liệu tại bang Alaska (Mỹ) hôm 13/5.

Nvidia hiện thống trị thị trường chip AI toàn cầu, còn Trung Quốc được xem là thị trường hàng chục tỉ USD với hãng này. Jensen Huang đi ông Trump làm dấy lên kỳ vọng rằng Mỹ và Trung Quốc có thể đạt tiến triển mới liên quan đến việc bán chip AI Nvidia H200 sang quốc gia châu Á.

"Tôi sẽ đề nghị Chủ tịch Tập Cận Bình, một nhà lãnh đạo xuất chúng, 'mở cửa' Trung Quốc để những người tài giỏi này có thể phát huy khả năng của họ. Tôi sẽ coi đó là yêu cầu đầu tiên của mình", Tổng thống Trump viết trên tài khoản Truth Social hôm 13/5, đề cập đến phái đoàn đi cùng ông.

Nhiều nhà quan sát cho rằng phái đoàn doanh nghiệp lần này giống “đội hình AI và công nghệ Mỹ” hơn là đoàn tháp tùng thương mại thông thường. Điều đó phản ánh thực tế rằng cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung hiện không còn xoay quanh hàng hóa giá rẻ hay thâm hụt thương mại, mà tập trung vào AI, chip, điện toán đám mây và quyền kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Bên cạnh Elon Musk, Tim Cook và Jensen Huang, 14 lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ khác cùng ông Trump tới Trung Quốc gồm:

Larry Fink, CEO BlackRock

Stephen Schwarzman, đồng sáng lập và CEO Blackstone

Kelly Ortberg, CEO Boeing

Brian Sikes, CEO Cargill

Jane Fraser, CEO Citigroup

Jim Anderson, CEO Coherent

H. Lawrence Culp Jr., CEO GE Aerospace

David Solomon, CEO Goldman Sachs

Jacob Thaysen, CEO Illumina

Michael Miebach, CEO Mastercard

Dina Powell McCormick, Chủ tịch Meta