(Emagazine) Mường Chiên hồi sinh Lễ hội Nàng Han bên lòng hồ Sông Đà gắn với du lịch

3 giờ trướcBài gốc

Tại hội thảo, Bí thư Đảng ủy xã Mường Chiên Cầm Văn Huy cho biết, Mường Chiên được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Chiềng Khay, Cà Nàng và Mường Chiên (huyện Quỳnh Nhai cũ). Sau sáp nhập, xã có tổng diện tích tự nhiên 382,2 km², dân số trên 14.000 người, với 5 dân tộc cùng sinh sống.

Hội thảo góp phần bảo tồn Lễ hội Nàng Han - di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc lâu đời của cộng đồng người Thái trắng ở Mường Chiên

Là xã vùng cao thuộc khu vực lòng hồ Sông Đà, Mường Chiên được thiên nhiên ưu ái với địa hình đa dạng, núi cao, sông dài cùng tiểu vùng khí hậu đặc trưng. Đây là lợi thế góp phần để Mường Chiên khai thác phát triển kinh tế - xã hội gắn với phát triển du lịch, bảo vệ môi trường.

Mường Chiên còn được biết đến với sắc màu văn hóa các dân tộc gồm Thái, Mông, Dao, Kinh và Kháng tạo nên một bức tranh văn hóa giàu bản sắc và tiềm năng cho du lịch cộng đồng gắn với du lịch sinh thái, khám phá, trải nghiệm.

Điểm nhấn, người Thái ở Mường Chiên là dân tộc chiếm đa số, có bản sắc văn hóa độc đáo riêng, trong đó Lễ hội Nàng Han là di sản văn hóa phi vật thể gắn bó lâu đời với cộng đồng.

Lễ hội Nàng Han là sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng độc đáo của cộng đồng người Thái trắng

Tuy nhiên, để phục vụ xây dựng công trình thủy điện Sơn La, ngôi đền Nàng Han xưa hiện đã nằm dưới lòng hồ thủy điện Sơn La. Cùng với đó nhiều bài cúng, làn điệu Then cổ gắn với Lễ hội Nàng Han chỉ còn lưu giữ trong ký ức của các nghệ nhân cao tuổi.

Do đó, để bảo tồn các giá trị di sản văn hóa Lễ hội Nàng Han gắn bó lâu đời với cộng đồng người Thái trắng đang đứng trước nguy cơ mai một, chính quyền xã Mường Chiên và cộng đồng mong muốn phục dựng Lễ hội Nàng Han theo hướng giữ gìn các nghi lễ truyền thống, bổ sung các hoạt động phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân và du khách.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là khẩn trương sưu tầm, ghi chép và tư liệu hóa toàn bộ các bài cúng, nghi thức, tri thức dân gian liên quan đến tín ngưỡng Nàng Han đang được lưu giữ trong cộng đồng.

Việc phục dựng Lễ hội Nàng Han góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đang có nguy cơ thất truyền

Tại hội thảo, Thạc sĩ Dân tộc học Điêu Thị Nhất đã trình bày báo cáo khảo sát thực trạng di sản Nàng Han tại Mường Chiên. Theo kết quả khảo sát, đây là địa phương từng có ngôi đền Nàng Han nguyên bản trước khi khu vực này nằm trong vùng ngập của công trình thủy điện Sơn La.

Thời điểm hiện tại, nhiều nghi lễ, bài cúng, các chương khắp mo, khắp Then chủ yếu được lưu giữ bằng hình thức truyền khẩu trong cộng đồng và trong trí nhớ của các nghệ nhân như Nghệ nhân nhân dân Điêu Văn Minh cùng các thầy Then, thầy Mo địa phương.

Việc phục dựng Lễ hội Nàng Han không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng người Thái trắng mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đang có nguy cơ thất truyền.

Việc phục dựng Lễ hội Nàng Han được kỳ vọng sẽ góp phần lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng người Thái trắng nói riêng, dân tộc Thái nói chung

Tại hội thảo, ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Sơn La đề nghị xã Mường Chiên và cộng đồng sớm phối hợp với các cơ quan chuyên môn lập hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa đối với đền Nàng Han, đồng thời nghiên cứu đưa điểm đến này vào các tuyến du lịch vùng lòng hồ Sông Đà.

Ông Phạm Hồng Thu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc xác định khu vực bảo vệ di tích, khảo sát địa hình khu đồi Pom Luông Nọi và khu vực bến thuyền liên quan đến không gian tín ngưỡng Nàng Han.

Bên cạnh đó, xã Mường Chiên cần tiến hành kiểm kê, sưu tầm hiện vật, đồ thờ tự còn lưu giữ trong nhân dân để bổ sung cơ sở khoa học cho hồ sơ di tích. Quá trình phục dựng cần bám sát các nghi thức truyền thống, hạn chế tình trạng sân khấu hóa hoặc thương mại hóa làm biến đổi giá trị gốc của lễ hội.

Cũng tại hội thảo, đại diện Bảo tàng tỉnh Lai Châu đã chia sẻ nhiều tư liệu liên quan đến tín ngưỡng Nàng Han của cộng đồng người Thái trắng, đồng thời khẳng định sẽ phối hợp, hỗ trợ để quá trình nghiên cứu và phục dựng đạt hiệu quả.

Đền Nàng Han nằm ven bờ Sông Đà với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp

Bí thư Đảng ủy xã Mường Chiên chia sẻ, cùng với việc phục dựng lễ hội, xã Mường Chiên dự kiến quy hoạch khu vực đồi Pom Luông Nọi thành điểm kết nối các sản phẩm du lịch văn hóa và sinh thái của địa phương. Du khách có thể kết hợp tham quan đền Nàng Han, trải nghiệm du thuyền trên lòng hồ Sông Đà, khám phá hang Có Nọi, hang Huổi É, đỉnh Khâu Pùm và khu suối khoáng nóng Bản Bon.

Sau hơn một thập kỷ kể từ cuộc đại di dân phục vụ công trình thủy điện Sơn La, việc phục dựng Lễ hội Nàng Han được kỳ vọng sẽ góp phần lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng người Thái trắng nói riêng, dân tộc Thái nói chung, góp phần tạo cơ hội phát triển du lịch và sinh kế cho người dân vùng tái định cư.

Lễ hội Nàng Han được bảo tồn tạo cơ hội phát triển du lịch và sinh kế cho người dân vùng tái định cư

Bí thư Đảng ủy xã Mường Chiên khẳng định, cấp ủy, chính quyền xã Mường Chiên định hướng đẩy mạnh xã hội hóa, mong muốn thu hút doanh nghiệp đầu tư hạ tầng du lịch và hỗ trợ người dân phát triển các sản phẩm đặc trưng, dịch vụ phục vụ du khách ngay tại không gian lễ hội.

QUỲNH VY; thiết kế: MẠNH LÊ

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/emagazine-muong-chien-hoi-sinh-le-hoi-nang-han-ben-long-ho-song-da-gan-voi-du-lich-234669.html