Ép Ukraine bầu cử giữa chiến sự: Chiến lược dễ phản tác dụng với ông Trump

2 giờ trướcBài gốc

Theo một số nguồn tin, phía Mỹ đề nghị Ukraine tiến hành hai bước này trước ngày 15/5, nếu không có thể ảnh hưởng đến các cam kết an ninh. Tuy nhiên, ông Zelensky nhiều lần khẳng định Hiến pháp Ukraine không cho phép tổ chức bầu cử trong thời gian áp dụng thiết quân luật.

Tổng thống Ukraine Zelensky. Ảnh: AP

Giới phân tích cho rằng, việc tổ chức bầu cử trong bối cảnh hiện nay đặt ra nhiều thách thức đối với Ukraine. Khoảng 20% lãnh thổ Ukraine đang nằm dưới sự kiểm soát của Nga, đặt ra câu hỏi về quyền bầu cử của người dân tại các khu vực này. Bên cạnh đó, hàng triệu người phải di dời trong và ngoài nước, cùng với hàng trăm nghìn binh sĩ đang tại ngũ, khiến công tác tổ chức và bảo đảm tính toàn diện của cuộc bỏ phiếu trở nên phức tạp.

Hai học giả Stefan Wolff (Đại học Birmingham) và Tetyana Malyarenko (Đại học Odessa) đã nêu 5 lý do khiến việc tổ chức bầu cử và trưng cầu dân ý trong bối cảnh hiện nay là đặc biệt khó khăn. Theo lập luận của họ, đề xuất này có thể tạo ra nhiều hệ lụy chính trị và pháp lý, đồng thời làm gia tăng bất ổn nếu không đạt được sự đồng thuận rộng rãi.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến cho rằng tiến trình này, nếu được triển khai, có thể giúp Ukraine và các đối tác quốc tế có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược trong bối cảnh môi trường an ninh biến động.

Tuy nhiên, triển vọng bầu cử vẫn còn nhiều ẩn số. Sau gần 4 năm xung đột, xã hội Ukraine đối mặt với nhiều áp lực kinh tế và an ninh. Một số cộng sự của Tổng thống Zelensky vướng vào các vụ việc gây tranh cãi liên quan đến quản lý và điều hành. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến bối cảnh chính trị nếu một cuộc bầu cử được tổ chức.

Giới quan sát nhận định, trong trường hợp diễn ra bầu cử, một số nhân vật có thể nhận được sự quan tâm của cử tri, như cựu Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Valerii Zaluzhnyi, hiện là Đại sứ Ukraine tại Mỹ, hay ông Kyrylo Budanov, người đang đảm nhiệm vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực an ninh. Dù chưa có tuyên bố chính thức về việc tranh cử, các động thái chính trị trong thời gian tới được dự báo sẽ tiếp tục thu hút sự chú ý của dư luận.

Theo chuyên gia Jennifer Mathers (Đại học Aberystwyth), bức tranh chính trị Ukraine trong trường hợp tổ chức bầu cử sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến an ninh thực địa, khung pháp lý và sự đồng thuận xã hội.

Thiết quân luật

Ukraine ban bố thiết quân luật từ tháng 2/2022, ngay sau khi xung đột với Nga bùng phát. Theo quy định hiện hành, việc tổ chức bầu cử bị tạm hoãn trong thời gian áp dụng thiết quân luật.

Tổng thống Zelensky nhiều lần khẳng định Ukraine có thể tiến hành bầu cử sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình và có sự bảo đảm an ninh cần thiết. Gần đây, ông cho biết sẵn sàng xem xét khả năng tổ chức bầu cử sớm trong khuôn khổ các đề xuất quốc tế nhằm chấm dứt xung đột.

Phát biểu với báo giới, ông Zelensky nhấn mạnh: Ukraine sẽ tổ chức bầu cử khi các điều kiện an ninh được bảo đảm và lệnh ngừng bắn được thiết lập. Ông cũng cho rằng nếu đạt được đồng thuận với Nga, xung đột có thể sớm kết thúc.

Năm 2024, Ukraine đã thành lập một nhóm công tác gồm các chính trị gia và đại diện quân đội nhằm nghiên cứu phương án tổ chức bầu cử sau khi thiết quân luật được dỡ bỏ. Theo giới chức Ukraine, mục tiêu là bảo đảm tính hợp pháp và không để vấn đề bầu cử trở thành yếu tố gây bất lợi về đối ngoại. Một số nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền cho biết, đến nay, quan điểm chung trong giới chính trị Ukraine vẫn là chưa thể tổ chức bầu cử hoặc trưng cầu ý dân khi thiết quân luật còn hiệu lực.

Thách thức đối với việc tổ chức bỏ phiếu

Giới chức Ukraine nhận định, điều kiện an ninh hiện nay đặt ra nhiều trở ngại cho việc tổ chức bầu cử. Nhiều khu vực gần tiền tuyến thường xuyên chịu tác động của giao tranh. Bên cạnh đó, có hàng triệu công dân Ukraine đang sinh sống ở nước ngoài hoặc tại các vùng lãnh thổ hiện do Nga kiểm soát.

Việc bảo đảm quyền bầu cử cho lực lượng vũ trang đang làm nhiệm vụ cũng là vấn đề cần tính đến. Nhà phân tích chính trị Volodymyr Fesenko cho rằng việc tổ chức bầu cử tại các vùng lãnh thổ nằm ngoài sự kiểm soát của Kiev là không khả thi về mặt pháp lý và kỹ thuật trong bối cảnh hiện nay.

Theo kết quả khảo sát do Kyiv International Institute of Sociology (KIIS) công bố cuối năm 2025, khoảng 10% người được hỏi ủng hộ việc tổ chức bầu cử trước khi đạt được lệnh ngừng bắn.

Lập trường của Mỹ và Nga

Điện Kremlin cho rằng nhiệm kỳ 5 năm của Tổng thống Zelensky sẽ kết thúc trong năm 2024 và đặt vấn đề về tính hợp pháp của nhà lãnh đạo Ukraine nếu nước này không tổ chức bầu cử đúng hạn. Moscow cũng tuyên bố có thể xem xét ngừng bắn trong thời gian bỏ phiếu, với điều kiện công dân Ukraine đang sinh sống tại Nga và các khu vực do Nga kiểm soát được tham gia.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump từng nêu quan điểm rằng bầu cử nên là một phần trong tiến trình hướng tới thỏa thuận chấm dứt xung đột. Tháng 12/2025, ông Trump cho rằng việc thiếu các cuộc bầu cử có thể gây tranh cãi về chính trị.

Các ứng cử viên tiềm năng

Giới phân tích cho rằng Tổng thống Zelensky vẫn để ngỏ khả năng tranh cử nhiệm kỳ hai, dù trước đó ông từng phát biểu với báo chí rằng mục tiêu ưu tiên là chấm dứt chiến sự, không phải tái tranh cử.

Theo khảo sát của KIIS công bố cuối năm 2025, khoảng 59% người được hỏi cho biết vẫn tin tưởng ông Zelensky. Tuy nhiên, một số cuộc thăm dò cho thấy sự cạnh tranh đáng chú ý từ cựu Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Valerii Zaluzhnyi, hiện là Đại sứ Ukraine tại Anh.

Ngoài ra, một số nhân vật chính trị khác cũng được nhắc đến, như cựu Tổng thống Petro Poroshenko và cựu Thủ tướng Yulia Tymoshenko, cùng một số lãnh đạo quân sự có mức độ tín nhiệm cao đối với người dân. Giới quan sát cho rằng, diễn biến chính trị tại Ukraine thời gian tới được dự báo sẽ phụ thuộc lớn vào tình hình an ninh, tiến trình đàm phán và khuôn khổ pháp lý liên quan đến thiết quân luật.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/ep-ukraine-bau-cu-giua-chien-su-chien-luoc-de-phan-tac-dung-voi-ong-trump-post1269048.vov