Từ 22h ngày 2.3.2026, 5 dự án cao tốc thành phần thuộc cao tốc Bắc-Nam đã chính thức triển khai thu phí. Ảnh: Báo Xây dựng
Việc đưa hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC) vào vận hành đồng loạt trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam được kỳ vọng sẽ giảm ùn tắc, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, một số trạm thu phí đã ghi nhận tình trạng phương tiện xếp hàng kéo dài, đặc biệt tại các tuyến như Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây.
Theo thông tin từ các cơ quan chức năng và địa phương, nguyên nhân chủ yếu đến từ lỗi kỹ thuật trong hệ thống ETC. Cụ thể, thiết bị tại một số làn thu phí không nhận diện được thẻ đầu cuối hoặc ghi nhận tín hiệu không đầy đủ, khiến barie không thể tự động mở. Khi đó, phương tiện buộc phải dừng lại để xử lý thủ công, làm gián đoạn dòng lưu thông vốn được thiết kế theo nguyên tắc “không dừng”.
Không chỉ lỗi đọc thẻ, hệ thống còn bộc lộ một số bất cập khác như khả năng nhận diện biển số chưa ổn định, dữ liệu truyền dẫn thiếu đồng bộ, hình ảnh camera giám sát chưa đạt chất lượng yêu cầu. Trong một số trường hợp, nhân viên vận hành phải can thiệp bằng cách chụp ảnh biển số và nhập dữ liệu thủ công, kéo dài thời gian xử lý mỗi phương tiện và gây hiệu ứng ùn ứ dây chuyền.
Trước tình trạng này, các địa phương có tuyến cao tốc đi qua đã có văn bản kiến nghị cơ quan quản lý sớm chỉ đạo khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật. Phản hồi từ phía cơ quan chức năng cho thấy hệ thống ETC đang trong giai đoạn hiệu chỉnh, cần thời gian để hoàn thiện đồng bộ giữa phần mềm, thiết bị và hạ tầng truyền dẫn.
Đơn vị vận hành cũng đã triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm xử lý sự cố, bao gồm rà soát toàn bộ hệ thống nhận diện, nâng cấp phần mềm điều khiển, tối ưu hóa đường truyền dữ liệu và hiệu chỉnh các thiết bị tại trạm. Mục tiêu là nâng cao độ chính xác trong nhận diện phương tiện, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế tối đa can thiệp thủ công.
Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng sự cố lần này phản ánh một vấn đề mang tính cấu trúc của hệ thống ETC hiện nay. Dù được gọi là “không dừng”, mô hình vẫn phụ thuộc vào barie và các thao tác kiểm soát tại trạm, khiến chỉ cần một điểm nghẽn kỹ thuật cũng có thể làm gián đoạn toàn bộ dòng phương tiện. Điều này đặt ra yêu cầu cần nghiên cứu chuyển sang mô hình thu phí không dừng hoàn toàn, giảm phụ thuộc vào hạ tầng vật lý tại trạm và tăng cường tự động hóa.
Trong bối cảnh mạng lưới cao tốc tiếp tục mở rộng và lưu lượng phương tiện ngày càng tăng, việc hoàn thiện hệ thống ETC không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm hiệu quả đầu tư hạ tầng. Những trục trặc bước đầu vì vậy có thể xem là phép thử quan trọng đối với năng lực vận hành và khả năng nâng cấp hệ thống trong thời gian tới.
TUẤN ĐÔNG