EU có kịp tung 'phao cứu sinh' cho Ukraine khi Hungary chặn khoản vay 90 tỷ euro?

5 giờ trướcBài gốc

Lối thoát cho Ukraine

Politico dẫn lời hai nhà ngoại giao Liên minh châu Âu cho biết, Ukraine vẫn có thể tiếp cận nguồn tài chính từ các nước EU để duy trì chiến sự với Nga, ngay cả khi Hungary và Slovakia tiếp tục ngăn chặn khoản vay trị giá 90 tỷ euro mà khối này đã cam kết trước đó.

Tuần tới, các nhà lãnh đạo EU sẽ nhóm họp tại Brussels nhằm thuyết phục Thủ tướng Hungary Viktor Orban và người đồng cấp Slovakia Robert Fico đồng thuận phê duyệt khoản vay nói trên. Gói tài chính này được kỳ vọng cung cấp khoảng 2/3 nguồn lực cần thiết để Ukraine duy trì khả năng chống đỡ trước làn sóng tấn công của Nga tới cuối năm 2027.

Quân đội Ukraine. Ảnh: Reuters

Theo các nguồn tin từ Politico, trước sự phản đối quyết liệt từ phía Budapest và Bratislava, các nước Bắc Âu và Baltic đã chủ động xây dựng kế hoạch thay thế. Cụ thể, châu Âu đã chuẩn bị sẵn nguồn tài chính cần thiết để giúp bộ máy nhà nước Ukraine duy trì hoạt động trong nửa đầu năm nay.

Một nguồn tin khác am hiểu tiến trình thương lượng cho biết tổng giá trị gói hỗ trợ đang được xem xét vào khoảng 30 tỷ euro. Do được triển khai dưới dạng các khoản vay song phương, kế hoạch này sẽ không cần tới sự phê chuẩn chính thức của toàn bộ Liên minh châu Âu

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Tài chính Hà Lan Eelco Heinen hôm 10/3 cũng cho biết nước này dự định cung cấp cho Kiev khoản hỗ trợ song phương 3,5 tỷ euro mỗi năm cho đến năm 2029.

Trên thực tế, EU vẫn có thể chặn khoản vay 90 tỷ euro dành cho Ukraine, dù đã đồng ý về nguyên tắc vào tháng 12/2025. Nguyên nhân là do một văn bản pháp lý quan trọng phục vụ quá trình giải ngân hiện vẫn yêu cầu sự đồng thuận tuyệt đối từ tất cả các quốc gia thành viên.

“Đây không phải lần đầu tiên chúng tôi phải đối mặt với những khó khăn tương tự từ phía Hungary. Dù bằng cách nào, chúng tôi vẫn sẽ tìm cách hoàn tất khoản vay này”, Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis cho biết hôm 10/2.

Ý tưởng tài trợ riêng lẻ cho Ukraine không mới, vốn đã được thảo luận từ trước hội nghị thượng đỉnh tháng 12/2025. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo EU sau đó đã nhất trí triển khai một khoản vay chung dựa trên sự đồng thuận của toàn khối. Khi đó, phương án cho vay riêng rẽ bị coi là không khả thi vì có nguy cơ làm suy yếu thông điệp đoàn kết của EU đối với Ukraine, đồng thời phơi bày những rạn nứt nội khối.

Tuy nhiên, nếu Thủ tướng Orban kiên quyết giữ lập trường phản đối, các khoản tài trợ riêng lẻ có thể sẽ là lối thoát khả thi nhất dành cho Ukraine.

Ukraine có thể duy trì chiến sự đến tháng 5/2026

Áp lực tài chính đối với Kiev phần nào đã dịu bớt sau khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phê duyệt gói vay trị giá 8,1 tỷ USD vào cuối tháng trước, trong đó 1,5 tỷ USD đã được giải ngân ngay lập tức. Theo 4 nguồn tin am hiểu tình hình tài chính của Ukraine, nguồn lực hiện có đủ để giúp chính phủ nước này duy trì khả năng thanh toán ít nhất đến đầu tháng 5/2026.

Trước đó, các ước tính của Liên minh châu Âu cho thấy ngân sách của Kiev có thể cạn kiệt ngay vào cuối tháng 3/2026. Viễn cảnh này đặt Ukraine vào thế bất lợi đáng kể trước sức ép quân sự từ Nga, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn dắt đang được xúc tiến. Chính vì vậy, gói cứu trợ trị giá 90 tỷ euro của EU được xem là nguồn hỗ trợ mang tính sống còn đối với Kiev.

Khoản vay tưởng chừng đã được thông qua suôn sẻ cho đến cuối tháng 1/2026, khi một cuộc không kích của Nga làm hư hại đường ống dẫn dầu Druzhba – tuyến vận chuyển dầu của Nga đi qua lãnh thổ Ukraine tới Hungary và Slovakia. Hai quốc gia này hiện được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt của EU đối với dầu mỏ Nga.

Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã cáo buộc Kiev cố tình trì hoãn việc sửa chữa đường ống vì động cơ chính trị, đồng thời cho rằng Ukraine đã phá vỡ cam kết được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh EU hồi tháng 12 về việc phê duyệt khoản vay cho Kiev. Nhà lãnh đạo Hungary cũng đã chặn gói trừng phạt thứ 20 của EU nhằm vào Nga – một quyết định cần sự ủng hộ nhất trí của toàn bộ 27 quốc gia thành viên để được thông qua.

Lập trường cứng rắn của ông Orban được đưa ra trong bối cảnh cuộc bầu cử Quốc hội đang chuẩn bị bước vào giai đoạn then chốt (12/4). Chiến dịch tranh cử của ông được xây dựng phần lớn dựa trên thông điệp phản đối ủng hộ tài chính cho Ukraine. Theo các cuộc thăm dò dư luận gần đây, đảng Fidesz cầm quyền của ông đang tụt khá xa so với đảng đối lập Tisza.

Về phía Kiev, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bác bỏ cáo buộc cho rằng Ukraine trì hoãn sửa chữa đường ống vì lý do chính trị. Tuần trước, nhà lãnh đạo Ukraine nói với các phóng viên rằng dù không mong muốn, Ukraine vẫn có thể khôi phục dòng chảy dầu qua đường ống Druzhba “trong vòng một tháng hoặc một tháng rưỡi” – tức gần như ngay sau thời điểm diễn ra cuộc bầu cử tại Hungary.

Trước đó một tháng, ông Zelensky cũng giải thích với báo giới rằng việc sửa chữa đường ống trở nên cực kỳ khó khăn vì Nga liên tục nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng, kể cả khi các đội kỹ thuật đang có mặt tại hiện trường để bảo trì.

Theo ba nguồn tin ngoại giao EU, cả Kiev lẫn Brussels đều đang tính đến kịch bản nếu ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử, lãnh đạo phe đối lập Péter Magyar có thể dễ dàng thông qua khoản vay cho Ukraine, đặc biệt nếu đường ống dẫn dầu Druzhba được khôi phục hoặc Hungary nhận được một số nhượng bộ từ EU.

Mặc dù liên tục chỉ trích Ukraine và phản đối việc EU tiếp tục viện trợ quân sự cho nước này, ông Magyar vẫn công khai quy trách nhiệm cho Nga về cuộc xung đột. Giới ngoại giao tại Brussels kỳ vọng rằng, áp lực giải phóng các khoản quỹ EU đang bị đóng băng sẽ trở thành động lực chính khiến ông thay đổi thái độ.

Áp lực tài chính đối với Budapest càng gia tăng khi khoản vay 16 tỷ euro từ cơ chế SAFE (Security Actions for Europe - Hành động An ninh cho Châu Âu) vẫn chưa được Ủy ban Châu Âu phê chuẩn. Việc tiếp cận nguồn vốn giá rẻ này để hiện đại hóa quân đội là mục tiêu quan trọng của Hungary, tạo ra một "đòn bẩy" kinh tế mà Brussels có thể sử dụng trong các cuộc đàm phán.

EU tỏ ra ít lo ngại hơn về vai trò của Thủ tướng Slovakia Robert Fico trong việc ngăn chặn viện trợ cho Ukraine. Dù ông Fico từng tuyên bố sẽ duy trì sự phản đối nếu đường ống Druzhba không được sửa chữa, song lập trường này đã có dấu hiệu "hạ nhiệt" sau cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Paris hôm 10/2. Giới chức EU nhận định, Bratislava không phải là một rào cản quá lớn đối với các kế hoạch chung của khối.

Trong một đoạn video đăng trên mạng xã hội, ông Fico cho biết hai bên đã “thảo luận về sự cần thiết phải khôi phục việc vận chuyển dầu của Nga qua lãnh thổ Ukraine tới Slovakia”, đồng thời nhấn mạnh rằng ông và Ủy ban châu Âu có cùng quan điểm về vấn đề này.

Một quan chức EU nhận định rằng, khi nói đến việc thuyết phục Slovakia hợp tác, “chúng ta đang tiến rất gần tới mục tiêu”.

Diệp Thảo/VOV.VN Tổng hợp

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/eu-co-kip-tung-phao-cuu-sinh-cho-ukraine-khi-hungary-chan-khoan-vay-90-ty-euro-post1274840.vov