EU coi Azerbaijan là 'trụ cột của bản đồ năng lượng châu Âu'

3 giờ trướcBài gốc

(Ảnh minh họa)

Tập đoàn Naftogaz của Ukraine đã ký thỏa thuận cung cấp với công ty SOCAR Energy Ukraine của Azerbaijan, theo đó quốc gia từng thuộc Liên Xô này xuất khẩu khí tự nhiên qua Hành lang Trans-Balkan. Ukraine kỳ vọng động thái này sẽ giúp đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường an ninh năng lượng và bù đắp sự sụt giảm đáng kể sản lượng trong nước.

Tuyến Trans-Balkan có ý nghĩa chiến lược cao đối với Ukraine vì không chỉ giúp nước này tiếp cận nguồn khí từ Azerbaijan thông qua hệ thống đường ống, mà còn tạo điều kiện tiếp nhận LNG từ các cảng tại Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp, cũng như mở ra khả năng khai thác nguồn tài nguyên tại thềm Biển Đen của Romania và Bulgaria.

Tuy nhiên, Ukraine không phải là quốc gia duy nhất tăng cường hợp tác năng lượng với Azerbaijan trong những năm gần đây. Báo cáo tổng hợp gần đây của Ủy ban châu Âu về kết nối năng lượng của châu lục đã nhấn mạnh Azerbaijan là đối tác chiến lược quan trọng đối với Liên minh châu Âu, đặc biệt thông qua Hành lang Khí đốt phía Nam.

Năm 2022, Ủy ban châu Âu đã ký Thỏa thuận Đối tác Chiến lược về Năng lượng với Azerbaijan, đặt mục tiêu tăng gấp đôi lượng khí xuất khẩu sang EU lên 20 tỷ m³ mỗi năm vào năm 2027. Azerbaijan cung cấp một "hành lang phía Nam" quan trọng, giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào các nguồn cung đơn lẻ như Nga. Hành lang Khí đốt phía Nam là dự án hạ tầng quy mô lớn dài khoảng 3.500 km, kết nối mỏ Shah Deniz của Azerbaijan với châu Âu thông qua hệ thống đường ống Nam Kavkaz, TANAP và TAP.

Tháng 1 năm nay, Azerbaijan chính thức bắt đầu cung cấp khí cho Áo và Đức, nâng tổng số quốc gia sử dụng khí đường ống của nước này lên 16. Azerbaijan hiện là nhà cung cấp khí chủ chốt cho Italy, Hy Lạp và Bulgaria. Năm 2024, nước này xuất khẩu khoảng 12,9 tỷ m³ khí sang châu Âu, tăng gần 60% chỉ trong ba năm. Khối lượng này, chủ yếu vận chuyển qua tuyến TAP, chiếm hơn một nửa tổng lượng xuất khẩu 25,2 tỷ m³ của Azerbaijan trong năm.

Azerbaijan cũng đang tận dụng tiềm năng năng lượng tái tạo rất lớn - ước tính trên 200 GW - để chuyển đổi từ nền kinh tế phụ thuộc vào hydrocarbon sang nhà sản xuất năng lượng xanh. Các tập đoàn quốc tế như Masdar của Abu Dhabi và ACWA Power của Ả Rập xê-út đang đóng vai trò quan trọng trong tiến trình này. Azerbaijan đang hướng tới trở thành trung tâm trung chuyển năng lượng tái tạo tại khu vực Á-Âu, kết nối Trung Á và khu vực Caspi với châu Âu. Hành lang Năng lượng Xanh Caspi/Biển Đen/châu Âu là dự án chủ lực, kết nối Azerbaijan, Georgia, Romania và Hungary. Một tuyến cáp ngầm dài 1.155 km, công suất 1.300 MW dự kiến sẽ truyền tải điện gió và điện mặt trời từ Kavkaz tới Đông Nam châu Âu, với mục tiêu hoàn thành vào năm 2032.

Hành lang Năng lượng xuyên Caspi là sáng kiến kết nối nguồn năng lượng tái tạo của Kazakhstan và Uzbekistan thông qua tuyến cáp dưới biển tới lưới điện Azerbaijan, sau đó nối sang châu Âu qua tuyến Biển Đen. Năm ngoái, liên doanh Green Corridor Union LLC đã được đăng ký tại Baku để quản lý dự án này. Trong khi đó, Hành lang Azerbaijan/Thổ Nhĩ Kỳ/châu Âu là tuyến truyền tải điện trên bộ quan trọng nhằm kết nối Azerbaijan đại lục với vùng Nakhchivan và Thổ Nhĩ Kỳ, qua đó tăng cường liên kết với thị trường châu Âu. Dự án bao gồm xây dựng các đường dây 330 kV dọc sông Aras trong khuôn khổ Hành lang Zangezur. Ngoài ra, Azerbaijan hiện cũng đang hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria để tăng cường tích hợp với lưới điện Đông Âu.

Không chỉ dựa vào nguồn lực riêng, vị trí địa lý còn giúp Azerbaijan trở thành trung tâm trung chuyển chiến lược. Quốc gia này là mắt xích quan trọng trong Hành lang Trung (Tuyến vận tải quốc tế xuyên Caspi), kết nối Trung Quốc và Trung Á với châu Âu qua biển Caspi, Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ.

Hành lang Trung đang nổi lên như một lựa chọn nhanh hơn so với các tuyến phía Bắc, với lưu lượng hàng hóa tăng mạnh. Cảng Baku đóng vai trò then chốt trong việc kết nối Aktau của Kazakhstan và Turkmenistan với khu vực Kavkaz. Khối lượng vận tải đang tăng nhanh, với kế hoạch tăng gấp ba lần vào năm 2030. Dự án Hành lang Zangezur được kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao kết nối, có thể tăng công suất vận chuyển thêm 15 triệu tấn mỗi năm.

Trong khi đó, tuyến đường sắt Baku-Tbilisi-Kars đang bước vào giai đoạn mở rộng mới sau các nỗ lực hiện đại hóa đáng kể. Tháng trước, Công ty Đường sắt Azerbaijan và Đường sắt Georgia đã ký các thỏa thuận quan trọng tại Tbilisi để đảm bảo vận hành đầy đủ liên doanh BTKI Railways LLC. Một đoạn quan trọng dài 184 km tại Georgia đã được nâng cấp, giúp tăng công suất vận tải hằng năm của tuyến từ 1 triệu tấn lên 5 triệu tấn.

Bình An

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/eu-coi-azerbaijan-la-tru-cot-cua-ban-do-nang-luong-chau-au-737953.html