EU đối mặt sức ép lớn sau quyết định dứt khí đốt Nga

3 giờ trướcBài gốc

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho rằng quyết định của Liên minh châu Âu cấm hoàn toàn nhập khẩu khí đốt từ Nga về thực chất khiến khối này tự thu hẹp không gian tự chủ chiến lược. Theo bà, việc EU chấm dứt quan hệ năng lượng với Moscow không giúp châu Âu độc lập hơn, mà chỉ làm thay đổi hình thức phụ thuộc sang một nhà cung cấp khác.

Phát biểu trên truyền hình Nga hôm thứ Hai, bà Zakharova nhận định lộ trình loại bỏ khí đốt Nga đồng nghĩa với việc EU chấp nhận đánh đổi quyền tự quyết trong lĩnh vực năng lượng. Theo bà, hệ quả thực sự của quyết định này sẽ chỉ có thể được kiểm chứng theo thời gian.

Cùng ngày, các quốc gia thành viên EU đã thông qua đạo luật yêu cầu chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027. Đây là một trong những văn bản gây tranh cãi nhất của khối kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, bởi luật được thiết kế để có thể thông qua bằng đa số phiếu, cho phép EU vượt qua sự phản đối của một số quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng Nga, trong đó có Hungary và Slovakia.

Các giàn bơm dầu tại miền Nam nước Nga. Ảnh: Ngân hàng Thế giới

Bình luận của phía Nga được đưa ra trong bối cảnh nội bộ EU tiếp tục xuất hiện những quan điểm trái chiều về mức độ lệ thuộc chiến lược của khối. Gần đây, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever từng cảnh báo về nguy cơ các quốc gia châu Âu đánh mất quyền tự chủ nếu để chính sách đối ngoại và năng lượng bị chi phối từ bên ngoài. Theo Moscow, quyết định mới nhất của EU cho thấy khối này đang rời xa mục tiêu tự chủ chiến lược mà chính họ từng theo đuổi.

Kể từ đầu năm 2022, EU từng bước thu hẹp nhập khẩu dầu khí từ Nga để phản ứng trước xung đột tại Ukraine. Quá trình chuyển dịch này nhanh chóng đẩy giá năng lượng tăng mạnh trên khắp châu lục, tạo sức ép đáng kể lên chi phí sinh hoạt và hoạt động sản xuất. Khi nguồn khí đốt Nga qua đường ống, vốn có giá thành thấp và nguồn cung ổn định, bị cắt giảm, EU buộc phải mở rộng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng, với nguồn cung chủ yếu đến từ Mỹ.

Tại Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu, sự chuyển dịch này được xem là cú sốc nghiêm trọng. Hiệp hội Hỗ trợ Môi trường Đức cho biết nước này hiện gần như hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn LNG từ Mỹ. Trước năm 2022, Nga từng đáp ứng khoảng 55% nhu cầu khí đốt của Đức, đóng vai trò then chốt đối với các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng.

Hệ quả kinh tế đã sớm bộc lộ. Đức ghi nhận suy giảm tăng trưởng trong cả hai năm 2023 và 2024. Nhiều quan chức, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu liên tục chỉ ra giá năng lượng cao là một trong những nguyên nhân chính khiến sản xuất công nghiệp suy yếu và sức cạnh tranh giảm sút. Giữa tháng 1, Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức cảnh báo số vụ phá sản doanh nghiệp đang ở mức đáng lo ngại.

Đạo luật cấm nhập khẩu khí đốt Nga được các bộ trưởng EU thông qua tại cuộc họp ở Brussels, với Hungary và Slovakia bỏ phiếu phản đối, còn Bulgaria bỏ phiếu trắng. Hungary tuyên bố sẽ kháng cáo quyết định này lên Tòa án Công lý châu Âu, cho rằng luật mới xâm phạm lợi ích kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Theo lộ trình đã được phê chuẩn, EU sẽ chấm dứt nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng từ Nga vào cuối năm 2026 và dừng hoàn toàn khí đốt qua đường ống vào ngày 30/9/2027. Luật cũng cho phép gia hạn muộn nhất đến ngày 1/11/2027 trong trường hợp một quốc gia gặp khó khăn trong việc tích trữ khí đốt từ các nguồn thay thế trước mùa đông.

Trước năm 2022, Nga cung cấp hơn 40% lượng khí đốt cho EU. Đến năm 2025, tỷ lệ này giảm còn khoảng 13%. Dù vậy, một số quốc gia thành viên vẫn tiếp tục mua dầu và khí đốt từ Moscow, làm dấy lên tranh luận về tính nhất quán giữa chính sách năng lượng, các biện pháp trừng phạt và cam kết hỗ trợ Ukraine.

Luật mới của EU cũng cấm các doanh nghiệp ký kết hợp đồng khí đốt mới với Nga và buộc các hợp đồng hiện tại phải chấm dứt theo lộ trình cụ thể. Các công ty vi phạm có thể đối mặt với mức phạt lên tới 3,5% tổng doanh thu toàn cầu hàng năm.

Song song với lệnh cấm, EU đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi năng lượng. Trong ngày thứ Hai, Đức, Pháp, Anh và Đan Mạch cùng các đối tác đã ký thỏa thuận phát triển Biển Bắc thành trung tâm năng lượng sạch quy mô lớn, với mục tiêu xây dựng 100 gigawatt điện gió ngoài khơi. Dự án được kỳ vọng vừa tăng cường an ninh năng lượng, vừa giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch bên ngoài.

Tùng Lâm (Theo TASS, the Kiev Independent)

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/eu-doi-mat-suc-ep-lon-sau-quyet-dinh-dut-khi-dot-nga.970635.html