(Ảnh minh họa)
Kể từ khi xung đột bắt đầu, hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của khối đã tăng hơn 22 tỷ euro (25,7 tỷ USD), Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết hôm thứ Hai tại một cuộc họp báo ở Brussels. Giá năng lượng vốn đã trở thành ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự chính trị của EU do lo ngại về sự suy giảm năng lực cạnh tranh của khu vực so với Trung Quốc và Mỹ.
Vào ngày 22/4, Ủy ban châu Âu dự kiến thông qua một văn bản chính sách nêu các biện pháp nhằm giảm bớt ảnh hưởng của giá nhiên liệu ngày càng đắt đỏ đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng, theo bà von der Leyen. Sự phụ thuộc của EU vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khiến khối dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá toàn cầu, và các biện pháp này nhằm giảm nhẹ ảnh hưởng đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ sạch.
“Chúng ta đang phải trả cái giá rất đắt cho sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu hóa thạch, và thực tế khắc nghiệt đối với châu lục của chúng ta là năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch sẽ tiếp tục là lựa chọn đắt đỏ nhất trong những năm tới”, bà von der Leyen nói. Bà cho rằng châu Âu cần mở rộng quy mô năng lượng tái tạo và điện hạt nhân khai thác trong nước.
Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa trong thời gian xung đột đã làm gia tăng lo ngại của EU về tình trạng giá năng lượng neo ở mức cao. Giá khí đốt chuẩn của châu Âu đã tăng 8,7% vào thứ Hai - nâng mức tăng lên 48% so với trước xung đột - sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ bắt đầu phong tỏa hải quân tại Hormuz. Giá dầu Brent đã tăng vọt 41% kể từ khi xung đột nổ ra.
Kế hoạch của Ủy ban châu Âu sẽ được đưa ra một ngày trước cuộc họp không chính thức của các lãnh đạo EU, những người trước đó trong năm đã kêu gọi cơ quan điều hành của khối đưa ra các biện pháp giảm gánh nặng giá năng lượng cho doanh nghiệp và hộ gia đình.
Dư địa hành động của Ủy ban châu Âu khá hạn chế, đặc biệt khi phần lớn các quốc gia thành viên đang theo đuổi các giải pháp riêng phù hợp với nhu cầu chính trị và kinh tế của mình. Thay vì đưa ra những thay đổi mạnh mẽ, bộ công cụ của Ủy ban sẽ hướng tới đảm bảo cách tiếp cận phối hợp, tránh làm gia tăng lạm phát và thâm hụt ngân sách, đồng thời vẫn đảm bảo khu vực tiếp tục giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Kể từ khi xung đột với Iran bắt đầu, 22 quốc gia EU đã triển khai hơn 120 biện pháp riêng lẻ, không phối hợp, với tổng chi phí vượt 9 tỷ euro (10,5 tỷ USD) nhằm giảm ảnh hưởng của giá năng lượng tăng cao, theo một báo cáo của Viện Jacques Delors.
Ngay từ tháng trước, bà von der Leyen đã cho biết các biện pháp ngắn hạn phải mang tính tạm thời và có mục tiêu, đồng thời EU cần nhanh chóng giải quyết các nguyên nhân mang tính cấu trúc khiến giá năng lượng cao, đặc biệt tập trung vào điện. Tuần tới, Ủy ban sẽ đề xuất các bước nhằm nâng cao hiệu quả của hạ tầng lưới điện và giảm phí lưới, với một đề xuất lập pháp dự kiến vào tháng 5.
Cơ quan này cũng sẽ đưa ra các biện pháp cắt giảm thuế điện, loại bỏ một số khoản phí và đảm bảo điện được đánh thuế ưu đãi hơn so với nhiên liệu hóa thạch.
Các khuyến nghị về tiết kiệm năng lượng và hỗ trợ công nghệ sạch trong tài liệu tuần tới dự kiến sẽ dựa trên kế hoạch mà Ủy ban đã đề xuất vào năm 2022, khi nguồn cung từ Nga bị cắt giảm khiến giá khí đốt tăng lên mức kỷ lục. Theo các nguồn tin, Ủy ban sẽ không đưa ra các mục tiêu giảm nhu cầu tương tự như đã từng thảo luận cách đây bốn năm.
Việc áp trần giá khí đốt cũng không được xem xét, theo các nguồn tin giấu tên liên quan đến các cuộc thảo luận nội bộ. Trong cuộc khủng hoảng năm 2022, EU đã áp mức trần 180 euro mỗi megawatt-giờ đối với giá chuẩn, nhưng chưa từng được kích hoạt.
Các hành động mà Ủy ban dự kiến gồm: Tiếp tục phối hợp việc lấp đầy kho dự trữ khí đốt để các nước thành viên không cạnh tranh với nhau; Trao đổi thông tin về “các thông lệ tốt nhất” trong các chương trình hỗ trợ thu nhập; Thông qua khuôn khổ viện trợ nhà nước tạm thời mới trong tháng này; Các biện pháp nâng cao hiệu quả năng lượng, như cải tạo công trình hoặc đổi mới thiết bị trong khai thác công nghiệp; Xây dựng chiến lược thúc đẩy điện khí hóa nền kinh tế trước mùa hè, bao gồm một mục tiêu mới “tham vọng”.
Tài liệu chính sách tuần tới cũng có thể đề cập đến một số hướng dẫn về thuế lợi nhuận bất thường, nhưng sẽ không tiến tới khuyến nghị áp dụng trên toàn EU do quan điểm khác biệt giữa các quốc gia thành viên.
Tuần trước, Bộ trưởng tài chính của năm quốc gia thành viên, bao gồm Đức, Italy và Tây Ban Nha, đã kêu gọi EU đánh thuế các khoản lợi nhuận bất thường mà các công ty năng lượng thu được do xung đột.
Nh.Thạch
AFP