Một binh sĩ Ukraine phóng máy bay không người lái FPV cảm tử ra tiền tuyến vào tháng 12/2023. Ảnh: Reuters.
Ủy ban châu Âu (EC) ngày 5/5 chính thức khởi động Liên minh UAV EU – Ukraine, nhằm tăng cường năng lực phát triển, triển khai và đối phó với các mối đe dọa từ phương tiện bay không người lái trong bối cảnh an ninh khu vực ngày càng phức tạp, Kyiv Independent cho biết.
Theo EC, liên minh sẽ tận dụng kinh nghiệm thực chiến của Ukraine trên chiến trường để định hình các giải pháp công nghệ và chiến thuật. Hiện công tác thành lập ban điều hành đầu tiên - cơ quan giữ vai trò hoạch định chiến lược - đang được xúc tiến.
Xung đột Nga - Ukraine đã làm thay đổi sâu sắc tư duy tác chiến hiện đại, đặc biệt là vai trò ngày càng nổi bật của UAV trong các chiến dịch quân sự và tấn công tầm xa, đồng thời làm gia tăng những quan ngại an ninh trên toàn châu Âu.
EC nhấn mạnh, các vụ xâm phạm không phận lặp lại gần đây tại nhiều quốc gia thành viên đã cho thấy sự cấp thiết phải xây dựng một năng lực phòng thủ UAV mang tính linh hoạt, cơ động và hiện đại ở cấp độ châu lục.
Sáng kiến liên minh UAV EU - Ukraine được thiết kế như một phản ứng tổng thể trước các mối đe dọa đang gia tăng, hướng tới việc thiết lập một cơ chế bảo vệ đồng bộ và phối hợp giữa các quốc gia thành viên.
Dự án mở rộng phạm vi tham gia, kêu gọi các đối tác từ EU, Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) và Ukraine cùng tham gia, qua đó hình thành một mạng lưới hợp tác đa tầng.
Mục tiêu của liên minh là tăng cường hiệu quả các nỗ lực quốc gia thông qua thúc đẩy hợp tác sâu rộng với khu vực công nghiệp quốc phòng, đồng thời đẩy nhanh quá trình ứng dụng các công nghệ đổi mới.
Hiện EC đang tiến hành lựa chọn các tổ chức, doanh nghiệp có chuyên môn phù hợp để thành lập ban điều hành đầu tiên. Cơ quan này sẽ xác định ưu tiên chiến lược và điều phối hoạt động với các sáng kiến năng lực của từng quốc gia thành viên.
Các thành viên sáng lập sẽ được tuyển chọn từ những ứng viên tại EU và Ukraine có kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ UAV quân sự. Liên minh dự kiến đi vào hoạt động trong những tháng tới, với hạn chót nộp hồ sơ là ngày 25/5.
Sáng kiến cũng hướng tới việc kết nối các nhà sản xuất, doanh nghiệp khởi nghiệp và người sử dụng UAV trong thị trường chung EU - Ukraine, phối hợp cùng các chính phủ để phát triển các “năng lực cụ thể” trong lĩnh vực này.
Trước đó, vào tháng 2/2026, EC đã công bố kế hoạch hành động nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ UAV, tập trung hỗ trợ các quốc gia thành viên thông qua các biện pháp phối hợp bổ trợ.
Kế hoạch này ưu tiên nâng cao mức độ sẵn sàng, mở rộng năng lực phát hiện, tăng cường khả năng phản ứng phối hợp và củng cố sức mạnh quốc phòng chung của EU.
Ngoài ra, trong “lộ trình” quốc phòng công bố ngày 16/10/2025, EC xác định Ukraine là một mắt xích quan trọng trong năng lực phòng thủ của khối, đồng thời đề xuất thành lập liên minh UAV chung.
Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của EU, bà Kaja Kallas, nhấn mạnh rằng một Ukraine có năng lực quốc phòng vững mạnh sẽ là nền tảng cho an ninh khu vực, và việc hình thành liên minh UAV là một trong những bước đi cụ thể hướng tới mục tiêu này.
Trước đó, Ủy viên phụ trách Quốc phòng và Không gian Andrius Kubilius cũng cho rằng EU cần xây dựng một cơ chế hợp tác quốc phòng mới với Ukraine, trong bối cảnh khả năng Kyiv gia nhập NATO còn hạn chế và triển vọng gia nhập EU vẫn chưa rõ ràng.
Phương Linh