Kiểm soát, nâng cao hiệu quả quản lý
Tại Hội nghị tập huấn công tác quản lý, bảo vệ môi trường năm 2026 do EVN vừa tổ chức tại Hà Nội, các chuyên gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương đã phổ biến nhiều quy định mới về môi trường, tài nguyên nước và giảm phát thải khí nhà kính. Những nội dung này tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị trong toàn Tập đoàn.
Theo các chuyên gia, hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường đang được hoàn thiện theo hướng tăng cường quản lý, siết chặt giám sát, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp. Các quy định mới về phân loại dự án, đánh giá tác động môi trường (ĐTM) yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các dự án có yếu tố nhạy cảm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong toàn bộ vòng đời dự án. Với trường hợp mở rộng quy mô, thay đổi công nghệ, điều chỉnh công suất hoặc tăng lưu lượng xả thải làm gia tăng tác động đến môi trường, chủ đầu tư phải thực hiện lại ĐTM theo quy định.
EVN tổ chức Hội nghị tập huấn công tác quản lý và bảo vệ môi trường năm 2026, cập nhật quy định mới, thúc đẩy nâng cao hiệu quả quản trị môi trường. Ảnh: Ng. Tuấn
Bên cạnh đó, quy định về giấy phép môi trường và quản lý xả thải tiếp tục được cụ thể hóa theo quy mô, lưu lượng và mức độ tác động, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát. Yêu cầu về phương án xử lý chất thải, phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường cũng được đặt ra ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư dự án. Theo bà Lê Thị Minh Ánh, chuyên gia môi trường, nhiều quy định hiện hành đã thu hẹp phạm vi đối tượng phải thực hiện một số thủ tục môi trường, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các đơn vị trong EVN cần chủ động cập nhật chính sách mới, rà soát toàn diện công tác môi trường và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ để bảo đảm thực hiện đúng, đủ và hiệu quả.
Trong lĩnh vực tài nguyên nước, các quy định mới yêu cầu chặt chẽ hơn đối với quản lý, khai thác và sử dụng nguồn nước. Vì vậy, EVN và các đơn vị thành viên cần tiếp tục củng cố năng lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát trong quá trình vận hành.
Song song với đó, các quy định về giảm phát thải và kiểm kê khí nhà kính cũng được triển khai mạnh mẽ. Hệ thống MRV (đo đạc, báo cáo, thẩm định) và kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở đã được hướng dẫn cụ thể, tạo nền tảng để doanh nghiệp xây dựng lộ trình giảm phát thải, nâng cao tính minh bạch dữ liệu. Theo quy định, doanh nghiệp phải xác định đầy đủ nguồn phát thải, xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kiểm chứng, thực hiện báo cáo định kỳ và thẩm định bắt buộc kết quả kiểm kê.
6 nguyên tắc cốt lõi, nâng cao hiệu quả
Thảo luận tại hội nghị, đại diện các tổng công ty điện lực cho biết, nhiều dự án lưới điện còn gặp vướng mắc trong xác định yêu cầu đánh giá tác động môi trường do cách hiểu chưa thống nhất giữa các cơ quan quản lý. Một số dự án không thuộc diện phải thực hiện ĐTM nhưng vẫn bị yêu cầu bổ sung hồ sơ, ảnh hưởng tiến độ chuẩn bị đầu tư. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi từ giấy phép môi trường sang đăng ký môi trường theo quy định mới cũng phát sinh khó khăn. Các đơn vị còn lúng túng trong xử lý trường hợp đang vận hành thử nghiệm hoặc đã được cấp phép trước đây nhưng nay không còn thuộc diện phải cấp phép.
Một số ý kiến cũng nêu khó khăn trong việc xác định ngưỡng nước thải khi phát sinh đồng thời nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp, hoặc khi công suất thiết kế của hệ thống xử lý lớn hơn nhiều so với lưu lượng thực tế vận hành - tình huống khá phổ biến tại các nhà máy điện.
Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 2 Nguyễn Văn Hồng cho biết, Nghị định số 48/2026/NĐ-CP đã tạo thuận lợi cho một số thủ tục, song giai đoạn chuyển tiếp vẫn còn nhiều khó khăn. Nhiều dự án lập theo quy định cũ phải rà soát, điều chỉnh hồ sơ khi chính sách mới có hiệu lực để tránh phát sinh chi phí không cần thiết. Đơn vị đã yêu cầu các đơn vị tư vấn chủ động cập nhật quy định mới ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, bảo đảm áp dụng thống nhất và hạn chế rủi ro trong thẩm định.
Tại hội nghị, nhiều đơn vị cũng phản ánh một số khó khăn trong triển khai quy định về tài nguyên nước, chủ yếu liên quan đến công tác cấp phép và thực hiện nghĩa vụ tài chính trong khai thác, sử dụng nước. Việc điều chỉnh thẩm quyền cấp phép giữa các cấp quản lý, cùng cách xác định tiền cấp quyền khai thác theo quy định mới, đã phát sinh bất cập, làm kéo dài thời gian hoàn thiện thủ tục. Ngoài ra, một số đơn vị cho biết, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về thời hạn thực hiện thủ tục cấp lại giấy phép khi thay đổi tên chủ thể, gây lúng túng trong quá trình triển khai.
Tại hội nghị, các chuyên gia nhận định, việc triển khai MRV và kiểm kê khí nhà kính tuy còn nhiều thách thức về dữ liệu và nguồn lực, nhưng cũng là cơ hội để EVN nâng cao năng lực quản trị, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế và thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Đại diện Ban Môi trường và Phát triển bền vững EVN cho biết, công tác môi trường trong Tập đoàn đang chuyển từ "tuân thủ thủ tục" sang "quản trị rủi ro". Theo đó, hoạt động môi trường được mở rộng sang kiểm soát đồng bộ các rủi ro pháp lý, vận hành và truyền thông - xã hội, giúp các đơn vị chủ động phòng ngừa vi phạm, hạn chế sự cố.
Trên cơ sở tổng hợp thực tiễn, EVN xác định 6 nguyên tắc cốt lõi trong quản trị môi trường gồm: chủ động về pháp lý; hồ sơ phản ánh đúng thực tế; vận hành ổn định các công trình xử lý; bảo đảm dữ liệu quan trắc trung thực; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; và đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Đồng thời, EVN yêu cầu các đơn vị rà soát toàn diện công tác môi trường, xây dựng kế hoạch khắc phục các tồn tại, chủ động tổng hợp vướng mắc, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.
Cao Linh