Triển khai cải tạo hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy nhiệt điện
Theo báo cáo của các ban chuyên môn thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đơn vị phát điện, yêu cầu cải tạo hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy nhiệt điện đang đặt ra nhằm đáp ứng các quy chuẩn môi trường mới về khí thải công nghiệp. Quy chuẩn QCVN 19:2024/BTNMT quy định các giới hạn chặt chẽ hơn đối với khí thải, đòi hỏi các nhà máy phải nâng cấp công nghệ và hệ thống xử lý để bảo đảm tuân thủ khi quy định chính thức có hiệu lực.
Trong hệ thống nguồn điện của EVN hiện có 14 nhà máy nhiệt điện với 30 tổ máy, tổng công suất 14.324 MW thuộc diện phải thực hiện cải tạo. Trước yêu cầu này, các đơn vị đang khẩn trương chuẩn bị các dự án đầu tư, hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và xây dựng lộ trình triển khai tại một số nhà máy trọng điểm như Hải Phòng, Phả Lại 2, Quảng Ninh và Uông Bí, hướng tới mục tiêu đáp ứng quy chuẩn môi trường mới, đồng thời bảo đảm vận hành ổn định các nguồn điện.
Trước yêu cầu vừa nâng cấp hệ thống xử lý khí thải, vừa bảo đảm vận hành ổn định các nguồn điện, các tổng công ty phát điện và nhà máy nhiệt điện thuộc EVN đang khẩn trương rà soát giải pháp kỹ thuật, chuẩn bị vật tư, thiết bị và xây dựng phương án tổ chức thi công phù hợp.
EVN tổ chức cuộc họp về công tác cải tạo hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy nhiệt điện trong Tập đoàn. Ảnh: L.Lan
Từ thực tiễn vận hành, một số đơn vị đề xuất lồng ghép các hạng mục cải tạo với kế hoạch sửa chữa, đại tu định kỳ của tổ máy; đồng thời nghiên cứu phương án triển khai theo từng giai đoạn. Theo đó, các hạng mục có thể thực hiện trong điều kiện tổ máy vẫn vận hành sẽ được ưu tiên triển khai trước, chỉ dừng máy trong giai đoạn ghép nối cuối cùng. Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp rút ngắn tối đa thời gian dừng tổ máy, bảo đảm tiến độ cải tạo hệ thống xử lý khí thải, đồng thời hạn chế tác động đến khả năng huy động nguồn điện cho hệ thống
Các ban chuyên môn của EVN cũng lưu ý yêu cầu phối hợp chặt chẽ với National System and Market Operator (NSMO) trong việc xây dựng phương án dừng tổ máy phù hợp với điều kiện vận hành thực tế của hệ thống điện.
Bảo đảm vận hành hệ thống điện trong quá trình cải tạo nguồn điện
Cùng với đó, việc cải tạo các nhà máy nhiệt điện được đặt trong tổng thể các giải pháp tăng cường năng lực vận hành hệ thống điện. Theo đó, EVN sẽ đồng thời thúc đẩy tiến độ các công trình lưới điện trọng điểm, bổ sung các thiết bị hỗ trợ điện áp và nghiên cứu triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS).
Các giải pháp này nhằm nâng cao khả năng điều tiết, bảo đảm đáp ứng nhu cầu huy động nguồn điện trong bối cảnh một số tổ máy phải tạm dừng để thực hiện các hạng mục cải tạo phục vụ yêu cầu bảo vệ môi trường.
Phó Tổng giám đốc NSMO Nguyễn Quốc Trung bày tỏ sự nhất trí đối với chủ trương cải tạo hệ thống xử lý khí thải tại các NMNĐ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về môi trường. Lãnh đạo NSMO đánh giá, việc EVN đưa công trình Đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối vào vận hành đã cho thấy hiệu quả trong việc khai thác tối đa khả năng truyền tải điện năng từ miền Trung ra miền Bắc, đặc biệt trong bối cảnh khi các nhà máy điện phải ngừng hoạt động để cải tạo, nâng cấp.
Tuy nhiên, ông Trung cũng nhận định, việc sắp xếp lịch dừng máy là thách thức lớn do dự phòng công suất của hệ thống điện miền Bắc hiện ở mức thấp. Theo đó, NSMO sẽ áp dụng nguyên tắc "đăng ký trước, ưu tiên trước" đối với các dự án đã hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và hợp đồng EPC; việc điều phối lịch dừng máy cần được thực hiện trên cơ sở kế hoạch chuẩn bị dự án của các đơn vị, đồng thời bám sát diễn biến phụ tải và khả năng dự phòng của hệ thống điện.
Bên cạnh đó, Phó Tổng giám đốc NSMO cho hay, trong bối cảnh dừng tổ máy nhiệt điện để cải tạo, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) sẽ là giải pháp chiến lược: không chỉ có khả năng dịch chuyển phụ tải - sạc điện giờ thấp điểm và phát vào giờ cao điểm - mà còn là công cụ hữu hiệu để kiểm soát điện áp, với khả năng phản ứng nhanh, giúp ổn định hệ thống tại các khu vực nhạy cảm khi thiếu vắng nguồn nhiệt điện tại chỗ. Để chuẩn bị cho giai đoạn then chốt 2026 - 2027, NSMO đang khẩn trương phối hợp cùng EVN tính toán nhu cầu lắp đặt chi tiết, nhằm kiến nghị đẩy mạnh đầu tư BESS càng sớm càng tốt.
Trong thời gian tới, NSMO sẽ tiếp tục phối hợp với EVN trong việc tính toán phương thức vận hành, cập nhật các thông số kỹ thuật và hỗ trợ các đơn vị xây dựng kế hoạch dừng máy phù hợp, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mùa khô khi nhu cầu phụ tải tăng cao. Bên cạnh đó, NSMO cũng đề nghị các đơn vị chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, tiến độ dự án và kế hoạch thi công để việc phối hợp điều độ được thực hiện chủ động và hiệu quả.
Phó Tổng giám đốc EVN Phạm Lê Phú nhấn mạnh, việc cải tạo hệ thống xử lý khí thải tại các nhà máy nhiệt điện là nhiệm vụ quan trọng, gắn với yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và định hướng phát triển bền vững của ngành điện. Đồng thời, quá trình triển khai phải được tính toán thận trọng, bảo đảm không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ cung ứng điện cho nền kinh tế.
Liên quan đến việc triển khai các hệ thống BESS, lãnh đạo EVN thống nhất với nhận định của NSMO và yêu cầu đơn vị này sớm đưa ra ý kiến về công suất, vị trí lắp đặt dự kiến (tại các trạm 110kV, 220kV) cho mùa khô 2027 để kịp tiến độ đầu tư.
Cao Linh