Không có phép thần thông, chỉ nhờ vào 4 lần tăng giá điện
Đối với bất cứ một doanh nghiệp nào ở Việt Nam, việc thu hẹp khoản lỗ hơn 39.000 tỉ đồng trong vòng 1-2 năm là không hề dễ dàng, nếu không muốn nói là hết sức khó khăn, thậm chí không tưởng.
44.700 tỉ đồng, trước đó, đã được EVN giải thích là khoản lỗ do chi phí sản xuất trong 2 năm 2022-2023, rơi vào khoảng thời gian đất nước vừa trải qua đại dịch Covid 19.
Tuy nhiên, sổ sách kế toán của EVN đã có những cải thiện đáng kể theo tình hình kinh doanh dần sáng sủa hơn. Trong 2 năm 2024-2025, EVN dần thu hẹp số lỗ lũy kế các năm trước. Tính đến hết năm 2025, số lỗ từ mức 44.700 tỉ đồng giảm xuống còn hơn 5.600 tỉ đồng, mức giảm tương ứng khoảng 39.100 tỉ đồng.
Trên thực tế, không có phép thần thông nào giúp cho EVN nhanh chóng thu hẹp khoản lỗ đề cập ở trên. Mấu chốt là, từ năm 2023 đến nay, EVN đã có 4 lần được tăng giá điện.
Cụ thể, lần 1 vào ngày 4/5/2023, giá bán lẻ điện bình quân tăng 3%. Lần 2 vào ngày 9/11/2023, giá bán lẻ điện bình quân tăng 4,5%. Lần 3 và lần 4 vào ngày 11/10/2024 và 10/5/2025, giá bán lẻ điện bình quân tăng 4,8% mỗi lần.
EVN 4 lần tăng giá điện trong giai đoạn 2023-2025 với tổng mức tăng cộng dồn khoảng 17%.
Lo ngại sự lạm dụng tăng giá điện
Nếu thuần túy cộng các con số trên, 4 lần tăng giá điện bình quân của EVN tổng cộng 17,1% (nếu tính lũy tiến có thể cho ra con số khác). Sau 4 đợt tăng giá này, giá bán lẻ điện bình quân điện đã tăng từ mức khoảng 1.864 đồng/kWh lên hơn 2.200 đồng/kWh (tính tới thời điểm hiện tại). Như vậy cứ mỗi 1 kWh EVN thu về thêm bình quân hơn 330 đồng.
Tuy nhiên với 2 lần tăng giá điện bình quân trong năm 2023, EVN cho biết vẫn còn gánh khoản lỗ hơn 21.800 tỉ đồng. Nhờ 2 lần tăng giá điện tiếp theo trong năm 2024 và 2025, EVN mới thu hẹp một cách đáng kể khoản lỗ như đề cập ở trên. Tuy nhiên, con số báo cáo mới dừng lại tại thời điểm cuối năm 2025. Còn từ đầu năm 2026 tới nay, với khung giá điện mới sau khi tăng không biết liệu có giúp cho EVN xóa lỗ thành lời hay chưa.
Việc tăng giá điện luôn gây tranh cãi trong dư luận.
Năm 2024, doanh thu công ty mẹ của EVN đạt 480.662 tỉ đồng, với 3 lần tăng giá điện tổng cộng đã tăng 12,3% trong 2 năm 2023-2024. Năm 2025, doanh thu công ty mẹ của EVN đạt khoảng 543.779 tỉ đồng, lúc này 4 lần tăng giá điện tổng cộng 17,1%. Như vậy đã hoàn toàn rõ ràng, các đợt tăng giá điện mang về thêm cho EVN thêm hàng chục ngàn tỉ đồng doanh thu, từ đó giúp thu hẹp khoản lỗ lũy kế trước đó.
Điều mà dư luận xã hội luôn quan tâm khi đề cập đến EVN là, tập đoàn này cần cho thấy nỗ lực về tiết giảm các loại chi phí trpong đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quản lý… chứ không thể chỉ biết trông chờ vào việc tăng giá điện để xóa lỗ. Bởi nếu không nỗ lực tiết giảm chi phí, với việc tăng giá điện có thể bù lỗ và thậm chí mang đến lợi nhuận, các khoản chi phí chi phí có thể càng được nước gia tăng.
Việc tăng giá điện luôn nhạy cảm đối với người dân cũng như doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh. Việc cho phép EVN tăng giá điện để phân bố lỗ vào giá thành sản phẩm, nếu trở thành thông lệ, sẽ triệt tiêu các nỗ lực về quản lý và tiết giảm chi phí từ tự thân doanh nghiệp. Dù vấn đề này đã được đưa vào dự thảo Luật Điện lực, nhưng dư luận chưa thực sự đồng tình với giải pháp như vậy vì lo ngại công cụ tăng giá điện sẽ bị lam dụng dẫn đến lạm pháp và gia tăng áp lực chi phí lên người dân và doanh nghiệp.
Thế Lâm