Nhiệt điện Dung Quất vẫn khắc khoải
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang nắm giữ trọng trách phát triển hai dự án điện trọng điểm quốc gia là Nhiệt điện Dung Quất 1 và 3. Tuy nhiên, cả hai dự án đều đang rơi vào tình trạng đình trệ, chờ tháo gỡ.
Nhiệt điện Dung Quất 1 công suất 750MW, được Thủ tướng phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2019, dự kiến khởi công tháng 1/2021 và vận hành thương mại cuối năm 2023. Đến nay dự án vẫn chưa thể khởi công do vướng mắc giải phóng mặt bằng và khó khăn trong huy động vốn. Với tổng mức đầu tư khoảng 18.700 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng góp phần lớn vào đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế miền Trung, nhưng hiện vẫn chờ khởi công. Tương tự, nhiệt điện khí Dung Quất 3 trị giá khoảng 17.500 tỷ đồng, cũng chưa thể trình duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi do chưa xác định được thời điểm cấp khí từ mỏ Cá Voi Xanh. Theo Bộ Công thương, tiến độ vận hành thương mại đã phải lùi từ kế hoạch ban đầu năm 2024 sang giai đoạn 2028–2029.
Nguyên nhân chính là sự chậm trễ từ phía thượng nguồn (mỏ khí Cá Voi Xanh do ExxonMobil điều hành), cùng với những vướng mắc trong đàm phán thỏa thuận thương mại, bảo lãnh chính phủ và huy động vốn.
Hai dự án trọng điểm này cho thấy những thách thức lớn trong quản trị, vốn và pháp lý, đặt ra nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến đảm bảo năng lượng của EVN.
Cảng tổng hợp Hòa Phát Dung Quất, một cấu phần quan trọng của khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi - nơi ghi nhận 29 dự án đã được cấp quyết định chủ trương đầu tư nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất. Ảnh: Hoàng Anh.
Nút thắt pháp lý đất đai
Tại khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, có tới 29 dự án thương mại, dịch vụ đã được cấp quyết định chủ trương đầu tư nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất. Tuy nhiên, Sở Tài chính Quảng Ngãi cho biết, các dự án này “không có thông tin về nhà đầu tư/chủ đầu tư”.
Nguyên nhân của tình trạng trên, xuất phát từ thay đổi pháp lý. Cụ thể, trước năm 2020, các dự án này không thuộc diện phải đấu giá đất. Tuy nhiên, sau Nghị định 25/2020/NĐ-CP và Nghị định 148/2020/NĐ-CP, các dự án thương mại, dịch vụ bắt buộc phải giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Sự thay đổi này khiến nhóm dự án rơi vào tình trạng “mắc kẹt”, chưa thể triển khai. Quảng Ngãi hiện đang kiến nghị Chính phủ tháo gỡ để tránh lãng phí quỹ đất và cơ hội phát triển dịch vụ.
Điển hình trong nhóm này có thể kể đến dự án khu đô thị mới Phú Mỹ tại phường Nghĩa Chánh và xã Nghĩa Dõng của Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD). Đây là dự án được kỳ vọng góp phần chỉnh trang đô thị, nhưng đến nay vẫn chưa hết vướng mắc về thủ tục đất đai và tiến độ triển khai.
Dự án khu đô thị Phú Mỹ do HUD đảm nhận là một trong số các dự án kéo dài điển hình tại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Được duyệt quy hoạch chi tiết vào năm 2009, khởi công năm 2010 với tổng mức đầu tư hơn 1.530 tỷ đồng, dự án có tiến độ về đích vào quý IV/2014 theo chứng nhận đầu tư.
Tuy nhiên, kết luận của Thanh tra Chính phủ năm 2015 cho thấy nhiều điểm đen tại dự án như việc tính tiền sử dụng đất xác định nghĩa vụ tài chính đối với nhà đầu tư ghi nhận trong tổng 112ha đất (diện tích tính tiền sử dụng đất tăng 58ha, nhưng số tiền sử dụng đất lại giảm gần 290 tỷ đồng so với quyết định của UBND tỉnh về phê duyệt giá đất tính tiền sử dụng đất 54ha của giai đoạn 1 dự án).
Bên cạnh đó, còn có việc HUD chuyển quyền sử dụng đất hơn 2.200m2 cho Công ty TNHH Hương Lúa khi mới đầu tư một phần hạ tầng kỹ thuật, chưa đảm bảo điều kiện chuyển nhượng cho nhà đầu tư thứ cấp.
Từ năng lượng, bất động sản đến thương mại dịch vụ, hàng loạt dự án trọng điểm tại Quảng Ngãi và khu vực Dung Quất đang rơi vào tình trạng đình trệ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ vướng mắc pháp lý, thủ tục đất đai và năng lực triển khai của nhà đầu tư.
Việc tháo gỡ các nút thắt này không chỉ quyết định khả năng hiện thực hóa các dự án, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, phát triển đô thị và hiệu quả sử dụng nguồn lực đất công.
Thái Bình